Vào ngày 24/9 (giờ Mỹ), nhiều lãnh đạo các tập đoàn Mỹ đã xuất hiện tại quốc yến đón Chủ tịch Tập Cận Bình và phu nhân Bành Lệ Viện tại Nhà Trắng.
Danh sách khách mời bao gồm tỷ phú Elon Musk, Jensen Huang của Nvidia, Mark Zuckerberg của Meta, Jeff Bezos của Amazon, Sam Altman của OpenAI, Satya Nadella của Microsoft và Mary Barra của General Motors, Chủ tịch điều hành Apple Tim Cook.
Bên cạnh đó còn có CEO LVMH Bernard Arnault cùng Jeff Yass, nhà đồng sáng lập Susquehanna International Group, CEO Blackstone Stephen Schwarzman, tỷ phú ngành sòng bạc Miriam Adelson cùng Chủ tịch OpenAI Greg Brockman.
Thời thế đã thay đổi
Đáng nói, danh sách khách mời không có sự góp mặt của các lãnh đạo doanh nghiệp Trung Quốc.
Theo một nguồn tin của AP, giới chức Mỹ và Trung Quốc từng thảo luận việc đưa một số lãnh đạo của các doanh nghiệp Trung Quốc nổi tiếng vào danh sách khách mời. Tuy nhiên, quá trình đàm phán cũng phát sinh trở ngại khi phía Mỹ chậm đưa ra các quy định và làm rõ vai trò của các CEO Trung Quốc trong chuyến thăm.
Khi Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tới Mỹ vào năm 2015 trong chuyến thăm cấp nhà nước đầu tiên, ông dẫn theo một đoàn các lãnh đạo doanh nghiệp Trung Quốc để gặp gỡ những người đồng cấp Mỹ, theo New York Times.
 |
| Dàn CEO nhiều tập đoàn lớn của Trung Quốc đi cùng Chủ tịch Tập Cận Bình đến Mỹ, trong chuyến thăm cấp nhà nước đầu tiên vào năm 2015. Ảnh: Reuters. |
Khi đó, những bất đồng về nhiều vấn đề đang gây căng thẳng cho quan hệ 2 nước. Tuy nhiên, Washington và Bắc Kinh vẫn có một lợi ích chung không thể phủ nhận: kiếm tiền tại thị trường của nhau.
Một thập kỷ sau, sự tương phản với hội nghị thượng đỉnh giữa Tổng thống Donald Trump và Chủ tịch Tập Cận Bình trong tuần này càng rõ rệt. Không một lãnh đạo doanh nghiệp Trung Quốc nổi bật nào tham dự quốc yến tại Nhà Trắng vào tối 24/9 (giờ Mỹ).
Sự vắng mặt của các lãnh đạo doanh nghiệp Trung Quốc là một chi tiết nhỏ nhưng cho thấy rõ quan hệ kinh tế giữa 2 nước đã thay đổi sâu sắc. Năm 2015, các lãnh đạo công nghệ nổi tiếng nằm trong số những người tháp tùng ông Tập, trong đó có Jack Ma của Alibaba và Pony Ma của Tencent. Ở thời điểm ấy, các công ty của họ đang tăng trưởng nhanh chóng và cả 2 bên đều nhìn thấy những cơ hội rất lớn từ việc tăng cường quan hệ thương mại.
Thế nhưng, kỷ nguyên đó đã kết thúc. Ngay từ nhiệm kỳ đầu của ông Trump, Mỹ và Trung Quốc đã áp đặt nhiều vòng thuế quan lên hàng hóa của nhau. Washington hạn chế khả năng tiếp cận của Trung Quốc đối với một số công nghệ tiên tiến nhất của Mỹ, đồng thời hạn chế đầu tư của Mỹ vào một số lĩnh vực công nghệ cao tại Trung Quốc.
Ngoài ra, Mỹ còn áp thuế 100% và áp đặt các hạn chế đối với xe kết nối Internet từ Trung Quốc, khiến việc xe điện Trung Quốc thâm nhập thị trường Mỹ trở nên không khả thi về mặt tài chính.
Về phía mình, Bắc Kinh đáp trả bằng các biện pháp hạn chế thương mại của riêng mình, trong đó có kiểm soát xuất khẩu kim loại đất hiếm và nam châm đất hiếm, những nguyên liệu thiết yếu đối với các nhà sản xuất Mỹ. Đồng thời, các doanh nghiệp Trung Quốc đã chuyển từ vị thế những khách hàng và đối tác tiềm năng của doanh nghiệp Mỹ thành một số đối thủ cạnh tranh "đáng gờm" nhất của họ.
Trong khi đó, nhiều doanh nhân nổi tiếng nhất Trung Quốc hiện hoạt động trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo (AI), robot và xe điện - chính là những công nghệ mà Washington và Bắc Kinh đang cạnh tranh quyết liệt nhất.
Chẳng hạn, tờ New York Times nhận định thật khó hình dung cảnh đồng sáng lập DeepSeek Liang Wenfeng xuất hiện cùng CEO OpenAI Sam Altman tại một quốc yến.
Tuy nhiên, cho đến vài ngày trước hội nghị thượng đỉnh, các quan chức Trung Quốc vẫn dự kiến có thể đưa một đoàn doanh nghiệp tới Washington.
Tên tuổi của những lãnh đạo doanh nghiệp được giấu kín. Reuters trước đó đưa tin đại diện của hãng xe điện BYD, nhà sản xuất điện thoại Xiaomi, các nhà sản xuất pin CATL và Gotion, hãng điện tử tiêu dùng Hisense, công ty phụ tùng ôtô Wanxiang, ngân hàng quốc doanh Bank of China và tập đoàn nông nghiệp COFCO Group nằm trong số những doanh nghiệp được cân nhắc.
Một vấn đề khác là một số doanh nghiệp Trung Quốc lớn đang phải đối mặt với các hạn chế của Mỹ, khiến việc họ xuất hiện tại quốc yến ở Nhà Trắng trở nên nhạy cảm về mặt chính trị.
Sự tương phản càng rõ rệt khi so sánh với chuyến thăm Bắc Kinh của ông Trump hồi tháng 5.
CEO Apple Tim Cook, CEO Tesla Elon Musk và các lãnh đạo doanh nghiệp hàng đầu khác của Mỹ đứng trên bậc thềm Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh, ngay phía sau các quan chức cấp cao của Mỹ. Ông Trump nói với ông Tập rằng ông đã đưa theo "những doanh nhân vĩ đại nhất, lớn nhất và tôi đoán là giỏi nhất thế giới".
 |
| Tỷ phú Elon Musk và các lãnh đạo doanh nghiệp hàng đầu Mỹ trong chuyến tháp tùng Tổng thống Donald Trump đến Trung Quốc hồi tháng 5. Ảnh: Reuters. |
Ông Trump nói thêm: “Tôi không muốn người đứng thứ 2 hay thứ 3 trong công ty, tôi chỉ muốn những người đứng đầu và họ đang ở đây hôm nay để bày tỏ sự tôn trọng với ngài và với Trung Quốc".
Tuy nhiên, Zhang Yun, Giáo sư Quan hệ quốc tế tại Đại học Nam Kinh (Trung Quốc), cho rằng không nên diễn giải quá mức việc các lãnh đạo doanh nghiệp Trung Quốc vắng mặt trong chuyến thăm Washington của ông Tập.
Theo ông, lịch trình kéo dài 3 ngày và khá kín của ông Tập, chỉ tập trung tại Washington, cho thấy chuyến thăm chủ yếu xoay quanh các vấn đề chính trị và chiến lược, trong khi các hoạt động kết nối doanh nghiệp có thể được để lại cho một dịp khác.
Theo ông Zhang, một cơ hội để Trung Quốc và Mỹ thảo luận về kinh doanh có thể xuất hiện ngay tại Hội nghị Cấp cao APEC ở Thâm Quyến vào tháng 11, nơi ông Tập và ông Trump có thể một lần nữa gặp nhau.
"Sau cùng, Thâm Quyến là cửa sổ cho công cuộc cải cách và mở cửa của Trung Quốc, cũng như các ngành công nghệ mới và công nghệ cao của nước này", ông nói thêm.
George Chen, đối tác kiêm đồng chủ tịch bộ phận kỹ thuật số tại The Asia Group, cũng cảnh báo không nên xem sự chênh lệch về số lượng lãnh đạo doanh nghiệp 2 nước như một thước đo thành công của hội nghị thượng đỉnh, bởi sự vắng mặt của họ không ảnh hưởng nhiều đến kết quả.
Doanh nghiệp Mỹ vẫn coi Trung Quốc là thị trường "rất quan trọng"
Dù các doanh nghiệp Mỹ chưa từ bỏ thị trường Trung Quốc, họ đang gặp khó khăn trong việc cạnh tranh với các công ty nước này. Các hãng xe Mỹ đã mất thị phần vào tay các nhà sản xuất xe điện Trung Quốc, Apple phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ Huawei hay Nike đang cạnh tranh khốc liệt với các thương hiệu Trung Quốc.
Tuy nhiên, Trung Quốc vẫn là một thị trường rất lớn và có vai trò quan trọng trong mạng lưới sản xuất toàn cầu, do đó nhiều doanh nghiệp Mỹ khó có thể phớt lờ. Một khảo sát năm 2026 của Hội đồng Kinh doanh Mỹ - Trung (USCBC) cho thấy 80% doanh nghiệp Mỹ vẫn coi thị trường Trung Quốc là "rất quan trọng" hoặc "quan trọng", bởi quy mô thị trường và hệ sinh thái công nghiệp của nước này.
Còn đối với các doanh nghiệp Trung Quốc, bài toán về thị trường Mỹ ngày càng khác biệt. Thuế quan, sự giám sát về chính trị, các hạn chế đầu tư và quy định về an ninh quốc gia đã khiến việc gia nhập hoặc mở rộng hoạt động tại Mỹ trở nên khó khăn hơn nhiều, đặc biệt đối với các doanh nghiệp trong những ngành chiến lược.
Trên đường phố thủ đô Mỹ, dấu ấn về sức ảnh hưởng ngày càng lớn của các thương hiệu tiêu dùng Trung Quốc lại khó nhận thấy một cách đáng ngạc nhiên, theo Straits Times.
Những chiếc xe điện BYD vắng bóng trên Đại lộ Pennsylvania. Thay vào đó, các thương hiệu ôtô Nhật Bản như Honda, Toyota và Subaru xuất hiện phổ biến hơn nhiều. Điện thoại Huawei hay Xiaomi, 2 thương hiệu công nghệ lớn của Trung Quốc, cũng không dễ bắt gặp trên tay người dân.
Các chuỗi cửa hàng Trung Quốc như Luckin Coffee và Haidilao, vốn đã mở rộng sang một số thành phố khác của Mỹ, cũng chưa có mặt tại Washington.
 |
| Dù đã có mặt ở Mỹ, các chuỗi cửa hàng Trung Quốc như Luckin Coffee, vẫn có số lượng khiêm tốn. Ảnh minh họa: Reuters. |
Tuy nhiên, một thương hiệu Trung Quốc dễ nhận diện tại Washington là Pop Mart. Dù vậy, cửa hàng gần Washington nhất của hãng lại nằm bên kia sông Potomac, tại Arlington, bang Virginia, nơi mở cửa từ năm 2025. Dự kiến, Pop Mart dự kiến sẽ mở thêm một cửa hàng tại khu Georgetown.
Trong khi đó, những người yêu thích trà sữa phải đi xa hơn, tới Rockville, bang Maryland, một khu ngoại ô có đông người Mỹ gốc Á ở phía tây bắc Washington, để thưởng thức các hãng trà sữa Trung Quốc như Molly Tea và Heytea.
Sự hiện diện tương đối hạn chế này đặc biệt đáng chú ý trong bối cảnh các thương hiệu tiêu dùng Trung Quốc, từ ôtô điện, điện thoại thông minh đến đồ chơi sưu tầm và thời trang, đang nhanh chóng mở rộng tại nhiều thị trường trên thế giới.
Nền kinh tế với độ mở lớn như Việt Nam không thể tránh khỏi những tác động từ xu hướng kinh tế thế giới. Trong thế giới kinh doanh phức tạp và thay đổi liên tục như hiện nay, việc cập nhật kiến thức và hiểu biết về các xu hướng kinh doanh trên thế giới rất quan trọng. Để độc giả có thể tiếp cận những thông tin kinh tế quốc tế mới nhất, Tri Thức - Znews giới thiệu Tủ sách kinh tế thế giới với những cuốn sách và câu chuyện kinh doanh đáng chú ý. Từ việc nghiên cứu các công ty hàng đầu đến việc khám phá những xu hướng kinh tế mới, Tủ sách sẽ là nơi cập nhật các thông tin mới nhất về hoạt động kinh tế toàn cầu.
