Ngày 4/5, trên nhiều tuyến đường ở TP.HCM, sầu riêng bày bán tràn ngập. Treo bảng giảm giá 50.000 đồng lên chiếc xe đẩy chất đầy sầu riêng, ông Tỵ (chuyên bán trái cây dạo) cho biết giá sầu riêng giảm nhanh trong thời gian ngắn.
"Tuần trước tôi bán với giá 80.000 đồng/kg, sau vài ngày giảm còn 70.000 đồng, rồi xuống 65.000 đồng/kg" - ông Tỵ nói và cho biết nguồn hàng được lấy từ chợ đầu mối, sau đó ông chạy xe bán dạo ở các khu vực ngoại thành TP.HCM. Ông vào tận các khu dân cư, xóm trọ để tiếp thị.
Mỗi nơi mỗi giá
Người bán thường "bao ăn", khui trực tiếp cho khách. Hàng không ngon, múi sượng sẽ được "1 đổi 1". Có hôm đắt hàng, ông Tỵ bán cả nửa tạ sầu riêng/ngày.
 |
| Sầu riêng bán trên xe đẩy thu hút khách. |
Trên đường An Dương Vương, Bà Hom, Võ Văn Kiệt… sầu riêng chất đống. Đa số người bán đều giới thiệu hàng Ri6, chuẩn xuất khẩu. Bà Lan (bán trái cây ở chợ Phú Lâm) nói rằng, có người quen ở quê trồng vườn sầu riêng, giá cả tại vườn xuống thấp, người quen đã gửi xe lên cho bà Lan bán với giá 65.000 đồng/kg.
Nhiều tiểu thương kinh doanh trái cây cho biết, giá sầu riêng bán lẻ tại TP.HCM hiện tại khá mềm. Tuy nhiên nếu so với nhà vườn thời điểm này, giá có thể cao gấp đôi, bởi phải cộng thêm nhiều chi phí như thu hoạch, vận chuyển, bốc xếp, bán lẻ…
Ở kênh phân phối hiện đại, các siêu thị đều bố trí khu vực khá rộng để bán sầu riêng. Có nơi còn cắt cử riêng nhân viên tiếp thị, cân ký, khui sầu riêng cho khách.
Giá bán giữa các hệ thống cũng có sự chênh lệch. Như tại Emart, sầu riêng có giá 140.000 đồng/kg, khuyến mãi còn 99.000 đồng/kg; hệ thống GO! rao giá 99.000 đồng/kg, khuyến mãi còn 69.000 đồng/kg. Tại Aeon, giá từ 199.000 đồng/kg giảm còn 99.000 đồng/kg, còn sầu riêng tách vỏ hệ thống này bán với giá 399.000 đồng/kg.
Phải xét tiêu chuẩn, chất lượng
Trao đổi với PV Tiền Phong, ông Nguyễn Văn Mười - Phó tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam - cho rằng, diễn biến giá sầu riêng hiện nay cần được nhìn nhận một cách đầy đủ, thay vì chỉ nhìn vào những mức giá thấp xuất hiện cục bộ trên thị trường.
 |
| Nhân viên siêu thị khui sầu riêng chào hàng đến người tiêu dùng. |
Theo ông Mười, giá sầu riêng không hề "rẻ" nếu xét ở phân khúc đạt tiêu chuẩn chất lượng, đặc biệt là tiêu chuẩn xuất khẩu.
"Những lô hàng đáp ứng yêu cầu vẫn đang được thu mua với giá cao, thậm chí dao động 80.000-90.000 đồng/kg đối với giống Monthong, còn giống Ri6 nếu đạt chuẩn cũng ở mức 55.000-65.000 đồng/kg tại vườn" - ông Mười cho biết.
Tuy nhiên, trên thị trường hiện tồn tại song song hai mặt bằng giá. Một là giá của các sản phẩm đạt chuẩn, có thể truy xuất nguồn gốc và đảm bảo các tiêu chí kỹ thuật, đây mới là mức giá phản ánh đúng giá trị thị trường. Hai là giá của sầu riêng không đạt chất lượng, bị thu mua "xô" hoặc bán trôi nổi ngoài đường với giá thấp, thậm chí chỉ vài chục nghìn đồng/kg.
Những mức giá này không thể đại diện cho giá thị trường. Bởi, khi sản phẩm không đảm bảo chất lượng, người bán buộc phải chấp nhận mức giá do người mua quyết định đi kèm với rủi ro rất lớn.
 |
| Sầu riêng ở siêu thị giá cũng khác nhau tùy theo tiêu chuẩn, chất lượng. |
Giải thích cho hiện tượng giá sầu riêng tại miền Tây giảm mạnh nhưng giá bán lẻ tại TP.HCM vẫn cao, ông Mười cho rằng nguyên nhân không chỉ nằm ở chi phí vận chuyển mà chủ yếu do sự khác biệt về chất lượng và phân khúc sản phẩm.
Những quả sầu riêng được bán trong siêu thị với giá cao, hoặc phần cơm sầu riêng được tách riêng lên đến vài trăm nghìn đồng/kg đều là hàng đã qua tuyển chọn kỹ lưỡng, đảm bảo tiêu chuẩn. Ngược lại, nguồn hàng giá rẻ thường là hàng không đạt chuẩn, nên không thể so sánh trực tiếp.
Về mùa vụ, sầu riêng miền Tây thường thu hoạch từ tháng 4 đến hết tháng 5, hiện đã qua giai đoạn cao điểm. Sau đó, nguồn cung sẽ chuyển dần sang khu vực miền Đông Nam Bộ như Tây Ninh, Đồng Nai, Bình Phước. Trong khi đó, Tây Nguyên sẽ vào vụ từ tháng 7 đến tháng 9, thậm chí kéo dài đến tháng 10 ở một số nơi thu hoạch muộn.
Đề cập đến tình hình xuất khẩu, ông Mười khẳng định khó khăn hiện nay không nằm ở thị trường hay cạnh tranh quốc tế, mà chủ yếu xuất phát từ vấn đề chất lượng. Đặc biệt, tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, tỷ lệ sầu riêng đạt tiêu chuẩn xuất khẩu đang ở mức thấp.
 |
| Sầu riêng tách vỏ giá gần 400.000 đồng/kg. |
Tình trạng này đã xuất hiện từ năm trước và tiếp tục lặp lại trong năm nay, nhất là trong giai đoạn trái vụ từ tháng 1 đến tháng 3. Nguyên nhân đến từ nhiều yếu tố kỹ thuật trong quá trình canh tác khiến chất lượng trái không đạt yêu cầu kéo theo giá bán giảm mạnh.
Ông Mười nhấn mạnh, đây là vấn đề mang tính hệ thống và cần có giải pháp tổng thể. Dù các hiệp hội và chuyên gia đã nhiều lần cảnh báo, phân tích nguyên nhân, nhưng việc triển khai giải pháp cụ thể vẫn phụ thuộc vào vai trò của ngành nông nghiệp, từ Bộ đến các sở, ban ngành địa phương. Cần có những nghiên cứu, đánh giá rõ ràng về nguyên nhân, đồng thời đưa ra quy trình canh tác phù hợp, hướng dẫn cụ thể để nông dân có thể cải thiện chất lượng sản phẩm.
"Nếu không có các biện pháp đồng bộ và thông tin minh bạch, tình trạng giá sầu riêng bấp bênh sẽ tiếp tục lặp lại qua các mùa vụ. Người nông dân sẽ là đối tượng chịu rủi ro lớn nhất. Việc để nông dân tự xoay xở trong khi thiếu định hướng kỹ thuật và hỗ trợ từ cơ quan quản lý sẽ rất khó mang lại hiệu quả bền vững. Do đó, nâng cao chất lượng sản phẩm, đảm bảo tiêu chuẩn xuất khẩu và có chiến lược phát triển dài hạn là yếu tố then chốt để ổn định thị trường sầu riêng trong thời gian tới" - ông Mười cho biết.
