Văn khấn cúng Giao thừa bản trang trọng và diễn giải chi tiết

Thời khắc chuyển giao năm cũ năm mới, gia chủ kính dâng lễ vật và đọc văn khấn Giao thừa trước trời đất và các vị thần linh. Ảnh: Quỳnh Danh.

Theo Nếp cũ của nhà nghiên cứu Toan Ánh, lễ Giao thừa (hay lễ Trừ tịch) trong ngày Tết mang ý nghĩa "tống cựu nghinh tân", nhằm tiễn đưa vị Hành khiển cũ và đón vị Hành khiển mới xuống cai quản nhân gian trong năm mới. Dưới đây là nguyên văn các bài văn khấn Giao thừa được tác giả ghi chép:

"Hôm nay!

Ngày... tháng... năm...

Tại thôn... xã... tỉnh...

Tín chủ là:... vâng lệnh mẹ và các chú, cùng với chị một anh rể và các em trai gái dâu rể, con cháu nội ngoại toàn gia kính bái.

Nay nhân ngày lễ Giao thừa, kính cẩn sắm một lễ gồm gọi là lễ mọn lòng thành, kính dâng lên: Đông trù tư mệnh Táo phủ thần quân, bản gia tiên sư, bản viên thổ công, liệt vị tôn thần.

Trước linh tọa các vị gia thần.

Trước linh vị của:

Hiển...

Hiển...

và các vị tổ bá, tổ thúc, tổ cô, cùng các vong linh phụ thờ theo tiên tổ.

Kính cẩn thưa rằng: Phút thiêng liêng giao thừa vừa tới - Pháo vang lừng đón buổi đầu xuân - Cầu mong vạn tượng canh tân - Tam dương khai thái, cung trần lễ nghi. Nguyện Tôn thần phù trì bảo hộ - Cầu anh linh tiên tổ lưu ân. Ban cho con cháu hạ trần - Anh linh khang thái, muôn phần tốt tươi. Thiều quang chiếu rọi sáng ngời.

Cẩn cáo".

Mâm lễ cúng Giao thừa được bày với đủ lễ vật truyền thống và bài văn khấn trang trọng cầu mong một năm mới bình an. Ảnh: Phạm Ngôn.

Ngoài phiên bản văn vần trên, Toan Ánh còn cung cấp một mẫu văn khấn chi tiết hơn để cầu khẩn các vị thần quan cụ thể:

"Nước Đại Việt, năm... ngày mồng một tháng Giêng, xuân tiết. Đệ tử là... cùng toàn thể gia đình cúi đầu trăm bái. Kính cẩn có hương đèn, vàng bạc, hoa quả trầu rượu trà nước thêm một phẩm vật dâng lên.

Vọng bái: Trước bệ ngọc đức... (tên vị vương hành khiển đương niên), Ngũ đạo chí đức tôn thần; Lâm tào phán quan tại vị ở trước; Đức Thổ địa nơi đây tại vị ở trước; Đức Thành hoàng bản cảnh tại vị ở trước; Cầu chư vị chứng giám.

Cúi đầu kêu xin: Chư vị phù hộ cho toàn gia chúng tôi, từ già đến trẻ, quanh năm được tăng phúc tăng thọ, người an, vật thịnh, vạn sự hanh thông.

Cẩn cáo".

Nhà nghiên cứu Toan Ánh lưu ý bàn thờ Giao thừa thường được thiết lập ở giữa trời (giữa sân hoặc trước cửa nhà). Lễ vật bao gồm: thủ lợn hoặc con gà, bánh chưng, mứt kẹo, trầu cau, hoa quả, rượu nước, vàng mã và đôi khi có thêm bộ mũ áo của vị Đại vương hành khiển.

Tác giả nhấn mạnh rằng "Lễ quý hồ thành, bất quý hồ đa" (Lễ trọng ở lòng thành chứ không trọng ở chỗ nhiều), quan trọng nhất là sự cung kính trong giờ phút tiễn cũ đón mới. Khi khấn vị Vương hành khiển đương niên, gia chủ cũng khấn cả đức Thổ Thần và đức Thành hoàng vì các vị này có nhiệm vụ nghênh tiếp thiên sứ nên cũng được phối hưởng lễ vật.