Từ thùng mì tôm đến đường chân trời ở TP.HCM

Cuộc thi Viết câu chuyện, một Thành phố mở ra không gian để người dân kể về TP.HCM qua ký ức, trải nghiệm và những câu chuyện của riêng mình. Ảnh: BTC.

TP.HCM không chỉ hiện diện bằng những công trình mới, những con đường đông đúc hay tốc độ phát triển của một đô thị lớn. Với mỗi người, thành phố có thể được lưu giữ bằng một khoảnh khắc rất nhỏ: một lần được giúp đỡ khi còn xa lạ, một góc phố quen, một tòa nhà lần đầu xuất hiện trên đường chân trời.

Đó cũng là tinh thần của cuộc thi Viết câu chuyện, một Thành phố, do Tạp chí điện tử Tri Thức phối hợp cùng One Central Saigon tổ chức. Cuộc thi mở ra không gian để những người sống, làm việc, trưởng thành hoặc lập nghiệp tại TP.HCM kể lại thành phố bằng ký ức của chính mình.

Thay vì chỉ nhìn thành phố qua những dấu mốc lớn, các bài viết được khuyến khích đi từ những câu chuyện cá nhân, nhịp sống đời thường, con người đến những đổi thay của TP.HCM trong 50 năm.

Thùng mì tôm chịu nợ

Trong số các bài dự thi, Thùng mì tôm chịu nợ và bài học tôi mang theo suốt mười năm Sài Gòn của tác giả Cao Văn Hoành chọn một chi tiết rất nhỏ để kể về phẩm chất lớn của thành phố.

Cao Văn Hoành sinh ra tại một làng chài nhỏ bên sông Đáy. Tuổi thơ của tác giả gắn với biển, ruộng đồng và những bữa cơm giản dị. Con đường đến với việc học cũng không hoàn toàn bằng phẳng khi anh từng phải dừng lại sau cấp 2 để cùng gia đình mưu sinh, trước khi xin ba mẹ trở lại trường.

Năm 2013, khi là sinh viên năm ba, Hoành đến TP.HCM thực tập tại một xưởng ở quận 7 (cũ). Những đồng tiền cuối cùng đã cạn, nhưng chàng sinh viên tỉnh lẻ không muốn vay bạn bè hay gọi về nhà. Anh chọn cách lặng lẽ mang về một thùng mì tôm mua chịu của chị chủ tiệm tạp hóa đầu hẻm.

Những công trình cũ lưu giữ một phần ký ức của TP.HCM qua nhiều thế hệ. Ảnh: Linh Huỳnh/Znews.

Điều khiến câu chuyện ở lại với tác giả không nằm ở thùng mì. Đó là câu hỏi xuất hiện ngay sau đó: Vì sao một người gần như không quen biết lại sẵn lòng tin một sinh viên xa lạ sẽ quay lại trả tiền? Hơn mười năm sau, câu hỏi ấy vẫn đi cùng Hoành trong hành trình sống và làm việc tại thành phố.

Những việc nhỏ ấy không cần người làm được biết tên, cũng không chờ một lời cảm ơn. Qua những chi tiết đời thường, Hoành nhận ra thứ tình cảm mình từng mang theo từ làng chài ngày nhỏ vẫn tồn tại giữa thành phố đông đúc, chỉ thay đổi hình hài.

“Một thành phố mà lòng tốt không cần được nhắc tên, không cần một lý do cụ thể để trao đi”, tác giả viết.

Và sau mười lăm năm ở TP.HCM, vòng tròn ấy đã đổi chiều. Người từng nhận sự giúp đỡ giờ có gia đình, hàng xóm và những mối quan hệ riêng, đôi khi cũng trở thành người đưa tay giúp một người khác.

Với Hoành, TP.HCM có thể thay đổi diện mạo, những tòa nhà có thể mọc lên và nhịp sống ngày càng nhanh hơn. Song, ký ức về thành phố vẫn bắt đầu từ một điều rất giản dị: một thành phố bao dung, cùng những con người hào sảng, nghĩa tình, hết lòng tin tưởng một cậu sinh viên nghèo.

Nhìn nhau lớn

Nếu Cao Văn Hoành tìm thấy TP.HCM trong những mối quan hệ giữa người với người, Chúng tôi nhìn nhau lớn của tác giả Nhật Đông lại kể về thành phố bằng những thay đổi trên đường chân trời.

Tác giả sinh năm 1989, thuộc thế hệ thứ ba của một gia đình sống tại vùng đất này. Trên mạng xã hội, anh có một album mang tên #Saigon1989, với mô tả ngắn gọn: “Sài Gòn qua góc nhìn của một cậu bé sinh năm 1989”.

Từ những công trình quen thuộc đến tuyến metro mới, TP.HCM thay đổi cùng ký ức của mỗi người. Ảnh: Linh Huỳnh/Znews.

Album được bồi đắp qua nhiều năm bằng những bức ảnh về công trình, đường phố và những góc nhỏ mà có lẽ ít người chú ý. Đến khi cuộc thi diễn ra, Nhật Đông nhìn lại những hình ảnh ấy và nhận ra mình không chỉ chụp thành phố. Anh đang chụp lại chính mình qua từng giai đoạn thành phố lớn lên.

Có những lần trở về sau chuyến đi xa, chỉ cần nhìn thấy một tòa tháp quen thuộc trên đường chân trời, anh biết mình đã gần về đến nhà. Một trong những hình ảnh được anh nhớ lại là bức ảnh đường chân trời sông Sài Gòn chụp ngày 14/4/2020, phía trước còn đầy những công trường ngổn ngang. Dòng chú thích khi ấy chỉ có một câu: “Grow fast, my dear Saigon” (tạm dịch: "Mau lớn nhé, hỡi Sài Gòn thân thương của tôi").

Đọc lại sau nhiều năm, tác giả bật cười vì nhận ra mình đã nói chuyện với thành phố như nói với một người thương.

Đến năm 2026, khi những tòa tháp mới xuất hiện tại khu vực Bến Thành, cách nhìn ấy cũng thay đổi. Nhật Đông không còn quá quan tâm công trình nào cao nhất. Điều khiến anh chờ đợi là cách những tòa nhà gặp thành phố ngay dưới chân mình, nơi Bến Thành, ký ức Sài Gòn và tuyến metro cùng tồn tại.

“Tôi nghĩ mình dành 37 năm để nhìn thành phố lớn lên. Nhưng không biết trong suốt ngần ấy năm, thành phố cũng đứng đó nhìn tôi trưởng thành”, anh viết.

Hai bài dự thi, hai cách nhìn tưởng như rất khác, cuối cùng lại gặp nhau ở một điểm: TP.HCM không chỉ là nơi để sống mà còn là nơi mỗi người gửi lại một phần đời của mình.

Một người nhớ thành phố bằng thùng mì tôm được bán chịu. Một người nhớ bằng những những công trình lần lượt xuất hiện. Một bên là lòng tốt giữa đời thường, một bên là đường chân trời của một đô thị đang chuyển mình.