Tại Diễn đàn CRIF với chủ đề "Thúc đẩy tăng trưởng thông qua dữ liệu đáng tin cậy", các chuyên gia tài chính đã thảo luận về động lực tăng trưởng tiếp theo của Việt Nam, bao gồm thị trường vốn, đầu tư và lộ trình hướng tới Trung tâm Tài chính quốc tế.
Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng cao và triển khai hàng loạt dự án hạ tầng quy mô lớn, các chuyên gia cho rằng để thu hút dòng tiền trong và ngoài nước, Việt Nam không chỉ cần những câu chuyện tăng trưởng hấp dẫn, mà còn phải giải quyết những điểm nghẽn cũ về minh bạch thông tin, thực thi pháp luật và niềm tin của nhà đầu tư.
Bài học từ thị trường trái phiếu
Nhìn lại những gì đã xảy ra với thị trường trái phiếu doanh nghiệp giai đoạn 2020-2021, ông Nguyễn Thanh Nghị, Tổng giám đốc CTCP Xếp hạng tín nhiệm Thiên Minh, cho rằng đây là một trong những bài học rõ ràng nhất về việc tăng trưởng quá nhanh nhưng thiếu nền tảng thông tin và niềm tin thực chất.
Theo ông, thị trường trái phiếu đã trải qua một giai đoạn tăng trưởng rất "nóng". Khi đó, thông tin được nhiều nhà đầu tư quan tâm gần như chỉ xoay quanh lợi suất. Trong khi đó, việc đánh giá đầy đủ năng lực tài chính, khả năng trả nợ hay chất lượng của tổ chức phát hành chưa thực sự được chú trọng.
"Nhà đầu tư đặt rất nhiều niềm tin vào những gì họ nghĩ về tổ chức phát hành. Nhưng đó đôi khi không phải là niềm tin dựa trên thông tin, mà gần với sự tin tưởng mang tính niềm tin hơn là sự kiểm chứng", ông Nghị nhìn nhận.
Hệ quả là khi thị trường gặp biến cố, niềm tin của nhà đầu tư bị tổn thương nghiêm trọng. Sau giai đoạn tăng trưởng "nóng" là một thời kỳ thị trường gần như đình trệ, cho thấy việc khôi phục niềm tin có thể khó khăn và mất nhiều thời gian hơn rất nhiều so với việc tạo ra tăng trưởng.
 |
| Các chuyên gia nhấn mạnh thị trường tài chính cần một hệ sinh thái đủ minh bạch, có tiêu chuẩn rõ ràng và cơ chế vận hành đủ ổn định. Ảnh: BTC. |
Theo ông Nghị, thị trường sau đó đã có nhiều thay đổi, từ khung pháp lý, yêu cầu công bố thông tin đến sự xuất hiện của hoạt động xếp hạng tín nhiệm. Tuy nhiên, câu hỏi cốt lõi vẫn là liệu những cải thiện này đã đủ để đưa thị trường trở lại đúng vai trò vốn có hay chưa.
Ở góc nhìn của nhà đầu tư quốc tế, ông Nguyễn Đỗ Hòa, Giám đốc Quốc gia tại Việt Nam, Campuchia và Lào của Cơ quan Tín dụng Xuất khẩu Vương quốc Anh (UKEF), cho rằng có 2 yếu tố đặc biệt quan trọng gồm sự minh bạch và tính chắc chắn trong thực thi.
Nhà đầu tư không nhất thiết kỳ vọng một thị trường không bao giờ xảy ra vi phạm hay rủi ro. Điều quan trọng hơn là khi rủi ro xảy ra, họ có thể dự đoán được điều gì sẽ diễn ra tiếp theo, ai chịu trách nhiệm và cơ chế xử lý sẽ vận hành như thế nào.
"Nhà đầu tư cần trả lời được những câu hỏi rất cơ bản: Tôi có thể tin vào báo cáo tài chính hay không? Tôi có thể tin vào thông tin về các giao dịch với bên liên quan hay không? Nếu có người vi phạm quy định, việc thực thi sẽ diễn ra như thế nào?", ông Hòa đặt vấn đề.
Theo ông, chính khả năng dự báo được cách thị trường và hệ thống pháp lý vận hành mới là một trong những nền tảng quan trọng nhất để thu hút dòng vốn dài hạn.
Trung tâm tài chính của Việt Nam cần tạo khác biệt
Tham vọng xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế của Việt Nam cũng đặt ra một câu hỏi lớn rằng Việt Nam sẽ khác gì so với những trung tâm tài chính đã được hình thành và phát triển trong khu vực.
Theo ông Will Ross, Giám đốc Khách hàng của Dragon Capital Việt Nam, điều quan trọng nhất là phải có một giá trị hoặc vai trò đủ rõ ràng để thị trường hiểu vì sao trung tâm tài chính đó tồn tại.
Ông dẫn ví dụ về Trung tâm Tài chính quốc tế Dubai (DIFC), được xây dựng với một định vị rõ ràng là đóng vai trò kết nối các dòng chảy thương mại và vốn giữa những thị trường thuộc Nam bán cầu. Dubai không chỉ là nơi hàng hóa đi qua mà còn trở thành địa điểm để các dòng vốn, tài trợ thương mại và hoạt động tài chính đi cùng những dòng chảy đó.
Hay như Trung tâm Tài chính quốc tế Astana được xây dựng để giải quyết một nhu cầu cụ thể của khu vực Trung Á và Caucasus, nơi môi trường pháp lý còn nhiều bất định. Astana cung cấp cho nhà đầu tư một cơ chế giao dịch và thực thi có tính chắc chắn cao hơn.
"Thách thức của Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam cũng nằm ở việc phải có sự rõ ràng tương tự. Nếu chỉ coi đây là cửa ngõ để vốn quốc tế đi vào Việt Nam thì chưa đủ", ông Ross nói.
 |
| Việt Nam cần xây dựng thị trường nợ dài hạn mạnh. Ảnh: Hoài Bảo. |
Theo đại diện Dragon Capital, Việt Nam từ lâu đã có nhiều tổ chức đóng vai trò kết nối nhà đầu tư quốc tế với thị trường trong nước. Điều cần thiết hơn là một cơ chế có thể mở ra thế hệ vốn mới, đặc biệt là các nguồn vốn tổ chức và vốn dài hạn như quỹ hưu trí, các quỹ tiết kiệm lớn hay nhà đầu tư có nhu cầu nắm giữ tài sản trong thời gian dài.
Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Việt Nam đang đặt ra mục tiêu đầu tư rất lớn cho hạ tầng. Những dự án đường sắt, cầu đường, năng lượng hay các công trình quy mô lớn thường có vòng đời đầu tư kéo dài.
"Nếu tài trợ những nhu cầu này chủ yếu bằng bảng cân đối của ngân hàng và nguồn tiền gửi ngắn hạn, rủi ro sẽ rất lớn. Việt Nam cần một thị trường nợ dài hạn mạnh, có thanh khoản và vận hành hiệu quả", ông Ross nhấn mạnh.
Ở góc nhìn khác, ông Nguyễn Đỗ Hòa cho rằng Trung tâm Tài chính quốc tế của Việt Nam không nhất thiết phải cạnh tranh trực diện với Singapore, Hong Kong hay những trung tâm tài chính toàn cầu đã hình thành từ nhiều thập kỷ trước.
Trung tâm Tài chính quốc tế phải phục vụ một nhu cầu thực sự của Việt Nam
Ông Nguyễn Đỗ Hòa, Giám đốc Quốc gia tại Việt Nam, Campuchia và Lào của Cơ quan Tín dụng Xuất khẩu Vương quốc Anh (UKEF)
"Điều quan trọng là trung tâm này phải phục vụ một nhu cầu thực sự của Việt Nam", ông nói.
Nhu cầu đó trước hết đến từ khoảng trống vốn rất lớn cho đầu tư hạ tầng, năng lượng và nhiều lĩnh vực khác trong những năm tới. Trung tâm Tài chính quốc tế có thể trở thành một trong những động lực giúp Việt Nam huy động và phân bổ hiệu quả hơn các nguồn lực tài chính.
Về lợi thế cạnh tranh, ông cho rằng Việt Nam có thể khai thác vị trí chiến lược để phát triển các hoạt động tài chính gắn với hàng hải, logistics và hệ sinh thái cảng biển. Bên cạnh đó là tiềm năng của lĩnh vực hàng không khi nhu cầu vận tải và đóng góp của ngành này cho nền kinh tế ngày càng tăng.
Trụ cột thứ 3 là fintech, dựa trên lợi thế về dân số trẻ, khả năng tiếp cận công nghệ và tốc độ số hóa nhanh.
Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Thanh Nghị, những lợi thế ngành nghề chỉ là một phần của câu chuyện. Muốn tạo ra khác biệt bền vững, Việt Nam cần một môi trường pháp lý ổn định và đủ mạnh để bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư.
Song song với đó là cả một hệ sinh thái hỗ trợ, từ các tổ chức xếp hạng tín nhiệm, công ty luật, kiểm toán đến môi trường báo cáo tài chính. Một trung tâm tài chính không thể chỉ được tạo ra bằng các tòa nhà, ưu đãi thuế hay nền tảng công nghệ.
Nhà đầu tư quốc tế vẫn nhìn thấy tăng trưởng ở Việt Nam
Theo ông Will Ross, khi nói chuyện với nhà đầu tư quốc tế, Việt Nam hiện vẫn được nhìn nhận trước hết như một câu chuyện tăng trưởng.
Ông ví nền kinh tế Việt Nam như một ly cà phê với 3 "hương vị" khác nhau.
Hương vị đầu tiên là đầu tư trực tiếp nước ngoài vào lĩnh vực sản xuất. Trước đây, câu chuyện chủ yếu được nhắc đến dưới khái niệm "Trung Quốc + 1", khi các tập đoàn đa quốc gia tìm cách đa dạng hóa chuỗi cung ứng và giảm phụ thuộc vào Trung Quốc.
Tuy nhiên, ông Ross cho rằng câu chuyện hiện nay đang chuyển dần sang trạng thái có thể gọi là "Trung Quốc + Trung Quốc", khi chính năng lực sản xuất của doanh nghiệp Trung Quốc cũng đang dịch chuyển và mở rộng sang Việt Nam. Đây là động lực tăng trưởng gắn chặt với thương mại quốc tế, đồng thời cũng là mảng chịu tác động mạnh nhất từ những biến động địa chính trị.
Hương vị thứ 2 là sự tăng trưởng của tiêu dùng trong nước.
Đó là câu chuyện quen thuộc của các nền kinh tế Đông Á khi thu nhập hộ gia đình tăng lên và nhu cầu tiêu dùng dịch chuyển dần từ những dịch vụ cơ bản sang các sản phẩm, dịch vụ có giá trị cao hơn.
Từ y tế công sang y tế tư, từ trường công sang trường tư, từ giáo dục trong nước đến du học, từ nhu cầu thiết yếu sang các sản phẩm có chất lượng cao hơn. Đây là quá trình nâng cấp cấu trúc tiêu dùng và cũng là động lực quan trọng cho quá trình tạo ra giá trị ngay bên trong nền kinh tế.
Hương vị thứ 3 và cũng là yếu tố mới hơn là cải cách. Ông Ross gọi đây một cách khái quát là "Đổi mới 2.0", gắn với việc đầu tư vào đường sắt, cầu, đường bộ và các công trình hạ tầng lớn.
Tri Thức - Znews giới thiệu độc giả Tủ sách kiến thức kinh tế với đa dạng cuốn sách, câu chuyện trong lĩnh vực kinh doanh, kinh tế. Là nguồn tư liệu cho những người quan tâm và muốn nâng cao kiến thức trong lĩnh vực kinh tế. Những cuốn sách, câu chuyện trong Tủ sách không chỉ đơn thuần là những tác phẩm của tri thức mà còn chứa đựng bí quyết, kinh nghiệm quý báu từ các tác giả, nhà quản lý có uy tín và kinh nghiệm lâu năm trong ngành.
Đọc sách không chỉ giúp người đọc tiếp cận những kiến thức mới mà còn giúp mở rộng tầm nhìn và phát triển bản thân. Tủ sách kiến thức kinh tế mong muốn lan tỏa tri thức trong lĩnh vực kinh doanh, đồng thời phát triển văn hóa đọc cho người Việt.
