Mới đây, Bệnh viện Nhi Trung ương tiếp nhận một bé gái 4 tuổi trong tình trạng co giật liên tục, rối loạn ý thức và hôn mê sau 2 ngày sốt cao kèm các triệu chứng viêm long đường hô hấp trên. Trước đó, bệnh nhi hoàn toàn khỏe mạnh.
Theo gia đình, trẻ sốt cao trong 2 ngày, sau đó đột ngột xuất hiện co giật liên tục và rối loạn ý thức. Bệnh nhi được đưa đến bệnh viện tuyến tỉnh. Tại đây, test nhanh dịch họng cho kết quả dương tính với cúm A.
 |
| Bệnh não hoại tử cấp tính là biến chứng hiếm gặp sau nhiễm virus, có thể diễn tiến nhanh và gây tổn thương não nghiêm trọng ở trẻ. Ảnh: BVCC. |
Bệnh nhi được chẩn đoán viêm não liên quan đến cúm A, điều trị bằng thuốc ức chế miễn dịch và chuyển đến Bệnh viện Nhi Trung ương khoảng 30 giờ sau khi xuất hiện các triệu chứng thần kinh.
Khi nhập Bệnh viện Nhi Trung ương, trẻ trong tình trạng nặng với co giật, hôn mê, sốt cao, tăng men gan và các chỉ số phản ứng viêm. Các bác sĩ xác định bệnh nhi mắc bệnh não hoại tử cấp tính (ANE) liên quan đến cúm A.
Đáng chú ý, tại thời điểm khởi phát, nồng độ amoniac (NH3) và hình ảnh CT sọ não chưa ghi nhận bất thường. Tuy nhiên, dựa trên diễn biến lâm sàng, biểu hiện thần kinh cùng kết quả cận lâm sàng, các bác sĩ nhận định đây là trường hợp bệnh não hoại tử cấp tính liên quan đến cúm A.
Bệnh nhi được điều trị tích cực bằng thuốc ức chế miễn dịch liều cao, lọc máu liên tục, kiểm soát thân nhiệt theo đích và hồi sức thần kinh. Tuy nhiên, tổn thương não tiếp tục tiến triển nhanh, trẻ rơi vào hôn mê sâu và không qua khỏi sau 2 ngày nhập viện.
Co giật, rối loạn ý thức sau cúm cần đặc biệt lưu ý
Theo bác sĩ Lê Nhật Cường, khoa Điều trị tích cực Nội khoa, Bệnh viện Nhi Trung ương, bệnh não hoại tử cấp tính là bệnh não hiếm gặp, nguyên nhân chưa được hiểu đầy đủ và thường xuất hiện sau nhiễm virus.
Trong đó, cúm A là một trong những tác nhân được ghi nhận có liên quan đến bệnh, đặc biệt tại các nước châu Á.
 |
| Trẻ có thể xuất hiện lơ mơ, rối loạn ý thức, co giật, hôn mê hoặc tăng trương lực cơ. Ảnh: Đinh Hà. |
Bệnh được cho là liên quan đến phản ứng miễn dịch quá mức của cơ thể sau nhiễm virus. Khi phản ứng viêm diễn ra mạnh, các cytokine như interleukin-6 (IL-6) và TNF-alpha có thể được giải phóng với nồng độ cao, gây tổn thương nội mô mạch máu, phá vỡ hàng rào máu - não, dẫn đến phù não, tổn thương sợi trục, hoại tử, rối loạn đông máu và xuất huyết.
Theo bác sĩ, ANE thường xuất hiện vài ngày sau khi trẻ có biểu hiện nhiễm virus như sốt cao, ho hoặc các triệu chứng đường hô hấp. Sau đó, trẻ có thể đột ngột xuất hiện những biểu hiện thần kinh như lơ mơ, rối loạn ý thức, co giật, hôn mê hoặc tăng trương lực cơ.
Đặc biệt, bệnh thường gặp ở trẻ nhỏ từ 2-5 tuổi, cũng là nhóm tuổi thường xảy ra co giật do sốt. Vì vậy, khi trẻ sốt cao kèm co giật trong bối cảnh nhiễm cúm hoặc nhiễm virus, cha mẹ không nên mặc định đây chỉ là co giật do sốt mà cần đưa trẻ đi khám để được đánh giá thần kinh.
 |
| Tiêm vaccine cúm hàng năm là một trong những biện pháp quan trọng giúp phòng cúm và giảm nguy cơ bệnh nặng ở trẻ. |
Bác sĩ Cường nhấn mạnh ANE có thể diễn biến rất nhanh. Ngoài tổn thương thần kinh, phản ứng viêm toàn thân còn có thể ảnh hưởng đến gan, thận, hệ tuần hoàn và hô hấp, khiến tình trạng bệnh nhi nhanh chóng trở nên nguy kịch.
Điều trị sớm, chủ động phòng cúm cho trẻ
Theo chuyên gia, ANE hiện chưa có phác đồ điều trị thống nhất. Tuy nhiên, điều trị ức chế miễn dịch càng sớm, đặc biệt trong 24 giờ đầu khi xuất hiện triệu chứng thần kinh, có thể giúp cải thiện tiên lượng ở một số trường hợp.
Bên cạnh đó, trẻ cần được hồi sức tích cực để kiểm soát co giật, bảo đảm hô hấp, tuần hoàn và hạn chế tổn thương não. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể kiểm soát thân nhiệt nhằm giảm áp lực lên não.
 |
| Đeo khẩu trang khi đến nơi đông người giúp hạn chế nguy cơ lây nhiễm virus cúm và các bệnh đường hô hấp. Ảnh: Duy Hiệu. |
Bác sĩ Cường khuyến cáo cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay khi mắc cúm hoặc có biểu hiện nhiễm virus nhưng xuất hiện các dấu hiệu bất thường như sốt cao kéo dài, co giật, lơ mơ, thay đổi ý thức, khó đánh thức, khó thở hoặc thở nhanh.
Cúm ở trẻ em phần lớn diễn tiến nhẹ và hồi phục nhanh chóng, nhưng một số trường hợp có thể gây biến chứng như viêm phổi, viêm cơ tim, viêm não, suy hô hấp hoặc tổn thương đa cơ quan. Trong đó, ANE là biến chứng hiếm gặp nhưng có thể tiến triển nhanh.
Để phòng cúm, cha mẹ nên chủ động tiêm vaccine cúm hàng năm cho trẻ, đặc biệt là trẻ nhỏ dưới 5 tuổi. Bên cạnh đó, cần duy trì vệ sinh tay, vệ sinh đường hô hấp, bảo đảm dinh dưỡng, hạn chế để trẻ tiếp xúc với người mắc bệnh và đeo khẩu trang khi đến nơi đông người.
Trong cuốn sách Sống khỏe mạnh không phụ thuộc vào thuốc, giáo sư Ryoko Chiba cho rằng nguyên tắc cơ bản khi sử dụng thuốc trong cuộc sống thường ngày chính là “ngắn và cụ thể”. Khi nào bị bệnh thì uống thuốc. Hết bệnh thì nhanh chóng ngừng thuốc. Tuy nhiên, nếu chỉ thay đổi mỗi cách sử dụng thuốc thì chúng ta không thể khỏe mạnh lên. Để thật sự khỏe mạnh, mỗi chúng ta cũng cần thay đổi cả thói quen sống và cách suy nghĩ của mình.
