Tôi là bác sĩ Phan Bá Hải, Phó trưởng Khoa Phẫu thuật Chi trên và Y học thể thao, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức. Gắn bó với chấn thương chỉnh hình, điều làm tôi hạnh phúc nhất là nhìn bệnh nhân dần lấy lại vận động - từ những cử động nhỏ nhất trong sinh hoạt hàng ngày đến khoảnh khắc họ có thể trở lại nhịp sống bình thường.

Cứ đến cuối năm, tôi và hơn 50 đồng nghiệp trong câu lạc bộ Sala lại thu xếp hành trang để đi về phía núi. Những chặng đường dài không làm chúng tôi chùn bước. Thôi thúc lớn nhất là mong muốn gặp những đứa trẻ dị tật chưa từng được khám chữa đến nơi đến chốn, hay những bệnh nhân nghèo đã quen chịu đựng cơn đau vì không thể xuống viện.

Trong chuyến đi này, chúng tôi khám và phẫu thuật cho người dân, đa phần là trẻ mắc dị tật bẩm sinh, người gặp chấn thương cũ hoặc mang di chứng kéo dài. Có những bệnh nhân đến với tôi khi bàn tay đã co rút hơn 40 năm, gân dính chặt khiến họ không thể cầm nắm như người bình thường. Khi bác sĩ nói “có thể can thiệp được”, ánh mắt họ bỗng sáng lên theo cách mà tôi khó quên.

Mỗi ca phẫu thuật không chỉ là chỉnh lại một khớp hay giải phóng sợi gân, nó trao lại cho người bệnh khả năng vận động và tự chăm sóc chính mình, những điều tưởng nhỏ bé nhưng lại là mong mỏi cả đời của họ. Chúng tôi hiểu giá trị ấy quan trọng đến mức nào. Trung tâm Y tế khu vực Chiêm Hóa cũng chuẩn bị rất chu đáo: từ nhân lực, phòng mổ đến các điều kiện chuyên môn, giúp quá trình diễn ra an toàn và trọn vẹn.

Mỗi ca phẫu thuật kéo dài 1-3 giờ, tùy mức độ tổn thương, và gần như không có phút giây nghỉ giữa các ca. Trong phòng mổ nóng bừng và căng thẳng nhưng chúng tôi luôn ý thức rằng đây là cơ hội và hy vọng lớn lao của bệnh nhân. Điều đó giúp cả ê-kíp giữ tập trung, làm việc chính xác và bền bỉ cho đến khi hoàn thành từng ca mổ an toàn.

Với mỗi bệnh nhân, đặc biệt là trẻ nhỏ, chúng tôi phải cân nhắc rất kỹ trước khi quyết định can thiệp, bởi chỉ sai lệch nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến sự phát triển xương. Nhìn những bàn tay bé xíu hay đôi chân còn cong vẹo, chúng tôi hiểu ca phẫu thuật hôm nay có thể thay đổi cả tương lai vận động của các em.

Chúng tôi ưu tiên những kỹ thuật an toàn: chỉnh lại phần xương lệch và tái tạo sự cân bằng của hệ cơ - gân xung quanh. Cách này vừa giúp trẻ phục hồi bền vững, giảm nguy cơ ảnh hưởng sự phát triển của xương. Khi thấy một cánh tay hay đôi chân nhỏ dần trở lại đúng trục, chúng tôi hiểu rằng nỗ lực ấy mang lại cho trẻ cơ hội vận động tốt hơn trong những năm tháng lớn lên.

Trong phòng mổ, tôi tập trung tuyệt đối. Chỉ còn tổn thương trước mắt, từng bó gân, khớp xương và nhịp thở của bệnh nhân dẫn dắt sự tập trung của tôi. Trong không gian chỉ còn tiếng máy và ánh đèn mổ, tôi luôn nhắc mình phải thật bình tĩnh và chính xác, vì mỗi thao tác đều ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng vận động của người bệnh.

Song song với khám và phẫu thuật, tôi và các đồng nghiệp còn trực tiếp chuyển giao nhiều kỹ thuật chuyên sâu cho đội ngũ y tế tuyến cơ sở, từ thay khớp háng, phẫu thuật khớp gối đến tái tạo gân - cơ. Chúng tôi hướng tới mô hình "khám - phẫu thuật - chuyển giao kỹ thuật" ngay tại bệnh viện tuyến khu vực, để người bệnh được điều trị gần, giảm chi phí và hạn chế chuyển tuyến.

Tôi tiếp nhận bệnh nhân Hà Văn Chúng (53 tuổi) với dị tật thừa một ngón ở bàn chân trái bẩm sinh. Ở tuổi trung niên, bàn chân phát triển lệch khiến mỗi bước đi trở thành một sự khó chịu kéo dài. Việc mang giày dép trở nên khó khăn, còn những cơn đau âm ỉ thì ngày một rõ rệt, ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt và chất lượng sống của anh.

Phẫu thuật cắt bỏ ngón thừa không chỉ là can thiệp cần thiết về mặt y khoa mà còn là cơ hội để người bệnh có thể đi lại thoải mái, mang một đôi giày trọn vẹn và sống nhẹ nhõm hơn từng ngày.

Tôi cảm nhận rất rõ từng cơn đau mà chị phải cố gắng chịu đựng. Những vết sẹo chằng chịt trên cánh tay kể lại một hành trình dài đầy tổn thương. Với trường hợp bỏng co kéo lâu năm như thế này, từng động tác thăm khám phải thật chậm và chính xác để đánh giá được mức độ hạn chế vận động, độ co rút của gân - cơ và khả năng phục hồi sau can thiệp.

Bên cạnh hoạt động chuyên môn, tôi cùng đoàn ghé thăm điểm trường thôn Ngoan A - nơi các em còn thiếu thốn nhiều thứ để học. Chúng tôi trao tặng ba bộ máy tính, cặp sách, áo ấm và nhiều phần quà. Tôi chỉ mong những hỗ trợ nhỏ này giúp các em yên tâm đến lớp và tiếp tục ước mơ học tập.

Những ngày lên Chiêm Hóa nhắc tôi rằng ý nghĩa của nghề không chỉ nằm trong phòng mổ. Nhìn bà con nhẹ bước hơn sau điều trị, thấy những đứa trẻ ôm cặp mới và cười rất sáng, tôi hiểu rằng những điều nhỏ bé mình làm có thể tạo nên khác biệt thật sự. Và chúng tôi tin, những điều nhỏ bé ấy, tích lại qua thời gian, sẽ trở thành điều lớn lao nhất.