 |
| Hình ảnh vệ tinh cho thấy khói đen bốc lên và thiệt hại nặng nề tại khu nhà của Lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei, sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran hôm 28/2/2026. Ảnh: Reuters |
New York Times dẫn các nguồn thạo tin về chiến dịch cho hay, vụ sát hại Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei cùng nhiều quan chức cấp cao khác được Israel tiến hành sau khi nắm được thông tin chia sẻ tình báo chặt chẽ từ Mỹ.
CIA lần theo dấu vết ông Khamenei suốt nhiều tháng
Ngay trước khi Mỹ và Israel chuẩn bị phát động cuộc tấn công nhằm vào Iran, Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) đã xác định được vị trí của mục tiêu quan trọng bậc nhất: Đại giáo chủ Ali Khamenei, Lãnh tụ Tối cao của Iran.
Theo các nguồn tin am hiểu chiến dịch, CIA đã theo dõi ông Khamenei trong nhiều tháng, ngày càng nắm chắc hơn về địa điểm và quy luật di chuyển của ông.
Sau đó, cơ quan này phát hiện một cuộc họp của các quan chức cấp cao Iran dự kiến diễn ra vào sáng thứ Bảy, ngày 28/2, tại một khu phức hợp lãnh đạo ở trung tâm Tehran. Quan trọng nhất, CIA biết được rằng Lãnh tụ Tối cao sẽ có mặt tại đây.
Mỹ và Israel đã quyết định điều chỉnh thời điểm tấn công, một phần để tận dụng thông tin tình báo mới này. Cửa sổ cơ hội đó cho phép hai nước tìm kiếm một thắng lợi sớm và mang tính quyết định: loại bỏ các quan chức cấp cao Iran và sát hại ông Khamenei.
 |
| Nhà lãnh tụ tối cao Iran đã thiệt mạng sau nhiều lần trở thành mục tiêu của Mỹ và Israel. Ảnh: Reuters |
Việc loại bỏ nhanh chóng Lãnh tụ Tối cao Iran cho thấy mức độ phối hợp và chia sẻ tình báo chặt chẽ giữa Mỹ và Israel trước cuộc tấn công, cũng như mạng lưới tình báo sâu rộng mà hai nước xây dựng được về giới lãnh đạo Iran, đặc biệt sau cuộc xung đột kéo dài 12 ngày năm ngoái.
Chiến dịch cũng phơi bày những thiếu sót trong biện pháp an ninh của lãnh đạo Iran, trong bối cảnh cả Israel và Mỹ đều phát đi tín hiệu rõ ràng về khả năng chuẩn bị chiến tranh.
Theo các nguồn tin, CIA đã chuyển cho Israel thông tin tình báo có “độ chính xác cao” về vị trí của ông Khamenei.
Ban đầu, Mỹ và Israel dự kiến tiến hành không kích vào ban đêm để tận dụng yếu tố bất ngờ. Tuy nhiên, sau khi nắm được thông tin về cuộc họp tại khu phức hợp chính phủ ở Tehran sáng thứ Bảy, 28/2, hai bên quyết định điều chỉnh kế hoạch.
Địa điểm họp là nơi đặt văn phòng Tổng thống Iran, văn phòng Lãnh tụ Tối cao và Hội đồng An ninh Quốc gia Iran. Israel xác định cuộc họp có sự tham dự của nhiều quan chức quốc phòng cấp cao, trong đó có Tư lệnh Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) Mohammad Pakpour; Bộ trưởng Quốc phòng Aziz Nasirzadeh; Đô đốc Ali Shamkhani; cùng nhiều quan chức an ninh, tình báo khác.
Mật báo Mỹ dẫn đường cho Israel tấn công
Chiến dịch bắt đầu vào khoảng 6h sáng 28/2 theo giờ Israel, khi các tiêm kích cất cánh. Dù số lượng máy bay không nhiều, chúng mang theo các loại đạn dược tầm xa có độ chính xác cao. Khoảng 2 giờ 5 phút sau khi xuất kích, tức khoảng 9 giờ 40 phút theo giờ Tehran, tên lửa tầm xa đã đánh trúng khu phức hợp.
Theo một quan chức quốc phòng Israel, cuộc tấn công được tiến hành đồng thời tại nhiều địa điểm ở Tehran, trong đó có nơi tập trung các nhân vật chủ chốt trong bộ máy chính trị – an ninh Iran. Israel cho rằng họ đã đạt được “yếu tố bất ngờ chiến thuật” dù Iran có sự chuẩn bị cho chiến tranh.
Nhà Trắng và CIA từ chối bình luận. Ngày Chủ nhật, 1/3, hãng thông tấn nhà nước Iran IRNA xác nhận cái chết của hai lãnh đạo quân sự cấp cao mà Israel tuyên bố đã tiêu diệt.
Các nguồn tin mô tả chiến dịch là kết quả của quá trình chuẩn bị nhiều tháng và mạng lưới tình báo hiệu quả. Sau cuộc xung đột 12 ngày năm ngoái, Mỹ đã thu thập thêm nhiều thông tin về cách ông Khamenei và IRGC liên lạc, di chuyển khi chịu sức ép, từ đó nâng cao khả năng theo dõi và dự đoán hành tung của lãnh đạo Iran.
Ngoài ra, Mỹ và Israel cũng thu thập được thông tin cụ thể về nơi ở của các quan chức tình báo Iran. Trong các đợt không kích tiếp theo sau cuộc tấn công vào khu phức hợp lãnh đạo, những địa điểm này cũng bị nhắm mục tiêu. Một số quan chức tình báo cấp cao được cho là đã thiệt mạng, dù lãnh đạo tình báo hàng đầu của Iran được cho là đã thoát.
Ngày 28/2, Tổng thống Donald Trump cho biết chính quyền Mỹ tin rằng các báo cáo nói rằng ông Ali Khamenei đã thiệt mạng trong các cuộc không kích nhằm vào Iran “là một câu chuyện chính xác".
Tiếp đó, ngày 1/3, Hãng thông tấn Tasnim và hãng tin bán chính thức Fars của Iran xác nhận Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei đã qua đời. Chính phủ Iran cùng ngày tuyên bố để quốc tang 40 ngày.
Ali Larijani, thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Iran, cũng cho biết nước này sẽ thành lập một hội đồng lãnh đạo lâm thời vào hôm nay. Đây là biện pháp tạm thời trước khi người kế nhiệm cố Lãnh tụ Ayatollah Ali Khamenei được lựa chọn.
Vấn đề Trung Đông
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Châu Phi - Trung Đông: Những vấn đề chính trị và kinh tế nổi bật". Cuốn sách giới thiệu cuộc cải cách thể chế chính trị và kinh tế ở châu Phi và Trung Đông từ sau Chiến tranh Lạnh đến nay. Cuốn sách bao trùm nhiều vấn đề về sắc tộc, khả năng giải quyết mâu thuẫn sắc tộc, tôn giáo, chính sách của các nước lớn, dầu mỏ, khí đốt ở hai khu vực này,...
