Thứ trưởng KH&CN Phạm Đức Long: 'Phủ sóng 5G rộng vẫn chưa đủ'

Việt Nam định hướng phát triển 6G theo lộ trình phù hợp, gắn với nghiên cứu công nghệ, đào tạo nhân lực, thử nghiệm và tham gia xây dựng tiêu chuẩn quốc tế. Ảnh: Viettel.

Phát biểu tại Hội nghị ASEAN về 5G lần thứ 7, diễn ra ngày 29/10 tại Quảng Ninh, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Phạm Đức Long nhận định sau giai đoạn tập trung đầu tư hạ tầng, các quốc gia cần chuyển trọng tâm sang khai thác 5G để tạo ra giá trị kinh tế và xã hội.

Theo thứ trưởng, mở rộng vùng phủ sóng và nâng cao chất lượng mạng là những điều kiện quan trọng nhưng chưa đủ. Hiệu quả của 5G phải được thể hiện qua năng suất lao động, chất lượng dịch vụ và khả năng hình thành các mô hình sản xuất, kinh doanh mới.

Quan điểm này được đưa ra khi Việt Nam cùng nhiều quốc gia Đông Nam Á đã đẩy nhanh quá trình thương mại hóa 5G. Khi mạng lưới ngày càng mở rộng, việc phát triển các ứng dụng ngoài dịch vụ Internet di động trở thành bài toán cần giải quyết.

Phủ sóng rộng, ứng dụng vẫn còn dư địa

Theo Thứ trưởng Phạm Đức Long, 5G cần được khai thác sâu hơn trong các lĩnh vực như sản xuất công nghiệp, logistics, giao thông, nông nghiệp và y tế, thay vì chỉ phục vụ nhu cầu kết nối Internet của người dùng.

Tại Việt Nam, mạng 5G đã phủ sóng hơn 90% dân số, theo số liệu Cục Viễn thông công bố tại hội nghị. Trước đó, Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết cả nước có 27,2 triệu thuê bao 5G tính đến tháng 8/2026, tăng so với mức hơn 14 triệu thuê bao vào tháng 9/2025.

Cùng với việc mở rộng vùng phủ sóng, Việt Nam đang từng bước đưa 5G vào hoạt động sản xuất, kinh doanh. Theo Cục Viễn thông, các mô hình mạng 5G riêng đang được triển khai tại một số nhà máy của VinFast, Foxconn và các cảng biển như Lạch Huyện, Đà Nẵng.

Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Phạm Đức Long. Ảnh: NEAC.

Khác với mạng di động công cộng, mạng 5G riêng được thiết kế theo nhu cầu vận hành của từng doanh nghiệp, cho phép kết nối máy móc, cảm biến và hệ thống điều khiển.

Công nghệ này phù hợp với những môi trường cần đường truyền ổn định, độ trễ thấp và khả năng trao đổi dữ liệu lớn như nhà máy thông minh, cảng biển tự động hóa.

Việc mở rộng ứng dụng 5G cũng đã được đưa vào mục tiêu phát triển công nghệ của Việt Nam. Theo Quyết định 2815/QĐ-TTg ban hành tháng 12/2025, đến năm 2030, Việt Nam hướng tới phủ sóng 5G tại toàn bộ khu công nghiệp, khu công nghệ cao và có 30% doanh nghiệp ứng dụng công nghệ này trong sản xuất thông minh.

Bên cạnh phát triển ứng dụng, Việt Nam đặt mục tiêu làm chủ công nghệ thiết kế, sản xuất thiết bị mạng 5G, đáp ứng tối thiểu 30% nhu cầu thiết bị trong nước vào năm 2030.

Ở phạm vi khu vực, bà Jeanette Whyte, Trưởng bộ phận Chính sách công và Đối ngoại châu Á - Thái Bình Dương của Hiệp hội Di động Toàn cầu (GSMA), cho rằng ASEAN không cần áp dụng một mô hình phát triển 5G chung cho tất cả thị trường.

Theo bà, mỗi quốc gia cần lựa chọn chính sách phù hợp với điều kiện phát triển và khả năng đầu tư. Trong đó, chính sách phổ tần, thủ tục cấp phép và chia sẻ hạ tầng đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút đầu tư, mở rộng mạng lưới và phát triển các dịch vụ 5G

Chuẩn bị nền tảng cho 6G

Bên cạnh khai thác hiệu quả hạ tầng hiện có, Thứ trưởng Phạm Đức Long cho rằng các quốc gia cần sớm chuẩn bị cho thế hệ mạng di động tiếp theo.

Theo ông, phát triển 6G phải có lộ trình phù hợp, gắn với nghiên cứu công nghệ, đào tạo nhân lực, thử nghiệm và tham gia xây dựng tiêu chuẩn quốc tế.

Đối với Việt Nam, việc nâng cao năng lực nghiên cứu và làm chủ công nghệ viễn thông đang được triển khai song song với quá trình thương mại hóa 5G.

Theo Quyết định 2815/QĐ-TTg, hệ thống và thiết bị mạng 5G là một trong những nhóm sản phẩm công nghệ chiến lược được ưu tiên phát triển.

Việt Nam đặt mục tiêu từng bước làm chủ các thành phần quan trọng của mạng 5G, qua đó nâng cao năng lực nghiên cứu, thiết kế và sản xuất thiết bị viễn thông trong nước.

Việt Nam đặt mục tiêu từng bước làm chủ các công nghệ cốt lõi của mạng 5G, nâng cao năng lực nghiên cứu, thiết kế và sản xuất thiết bị viễn thông trong nước. Ảnh: Cnet.

Đây cũng là những năng lực có thể hỗ trợ quá trình nghiên cứu 6G, khi công nghệ này vẫn đang trong giai đoạn phát triển và hoàn thiện các tiêu chuẩn quốc tế.

Tại hội nghị, đại diện Bộ Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản cho biết nước này đang đẩy mạnh hợp tác với ASEAN trong phát triển hạ tầng số, tích hợp AI vào mạng truy cập vô tuyến và nghiên cứu 6G.

Đây cũng là những lĩnh vực được các quốc gia trong khu vực quan tâm khi chuẩn bị cho thế hệ mạng di động tiếp theo. Theo Thứ trưởng Phạm Đức Long, phát triển 5G và chuẩn bị cho 6G cần được triển khai song song.

Khai thác hiệu quả mạng 5G hiện nay không chỉ tạo ra giá trị kinh tế, xã hội mà còn đặt nền tảng để các quốc gia chủ động phát triển công nghệ 6G trong tương lai.