|
|
Một ngụm nước cuối bát phở tưởng vô hại nhưng có thể đi kèm lượng natri không nhỏ. Ảnh: Ánh Hoàng. |
Ăn hết bánh phở, gắp sạch thịt và rau thơm rồi húp cạn phần nước dùng. Với nhiều người, đó là cách thưởng thức một bát phở trọn vẹn. Nhưng chính thói quen tưởng như vô hại này có thể khiến lượng natri nạp vào cơ thể tăng lên.
Ăn mặn mà không nhận ra
TS.BS Bùi Thị Thúy, phụ trách khoa Khám tư vấn dinh dưỡng người lớn, Viện Dinh dưỡng, cho biết khi nói đến ăn mặn, nhiều người thường chỉ nghĩ đến lượng muối, nước mắm hay gia vị được sử dụng trong lúc nấu ăn.
Trên thực tế, natri trong khẩu phần hàng ngày đến từ nhiều nguồn khác nhau, như nước mắm, nước tương, bột canh, hạt nêm, thực phẩm chế biến sẵn và đặc biệt là nước dùng của các món bún, miến, phở.
Trong một bát phở, bánh phở, thịt và rau ăn kèm chủ yếu cung cấp năng lượng cùng nhiều chất dinh dưỡng. Trong khi đó, một phần đáng kể natri được sử dụng trong quá trình chế biến sẽ hòa tan vào nước dùng.
Vì vậy, thói quen uống hết nước phở có thể khiến cơ thể tiếp nhận nhiều natri hơn so với việc chỉ ăn phần cái và sử dụng một lượng nước dùng vừa phải.
Mức natri còn có thể tăng nếu thực khách tiếp tục cho thêm nước mắm, bột canh hoặc các loại gia vị mặn để món ăn đậm đà hơn.
"Điều này đáng lưu ý với những người thường xuyên ăn phở, bún hoặc các món mì nước vào bữa sáng. Một hành vi tưởng như rất nhỏ nhưng lặp lại mỗi ngày có thể góp phần làm tổng lượng muối trong khẩu phần vượt mức khuyến nghị", bác sĩ Thúy nói.
Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), người trưởng thành nên tiêu thụ dưới 2.000 mg natri mỗi ngày, tương đương dưới 5 g muối trong tổng khẩu phần ăn hàng ngày. Trong khi đó, muối không chỉ xuất hiện trong một bát phở mà còn đến từ nhiều món ăn, đồ chấm và thực phẩm được sử dụng trong những bữa còn lại.
 |
| Với phở, chỉ một thay đổi nhỏ trong cách thưởng thức cũng giúp hạn chế lượng natri nạp vào. Ảnh: Michelin Guide. |
Thực tế, lượng muối người Việt tiêu thụ vẫn cao hơn đáng kể so với khuyến nghị của WHO.
Theo số liệu được nêu, năm 2015, mức tiêu thụ muối trung bình của người dân Việt Nam là 9,4 g/ngày. Đến năm 2023, con số này giảm xuống 8,1 g/ngày nhưng vẫn cao khoảng 1,6 lần so với mức dưới 5 g/ngày mà WHO khuyến nghị, tương đương khoảng một thìa cà phê muối trong cả ngày.
Ăn nhiều natri kéo dài có liên quan chặt chẽ với tình trạng tăng huyết áp. Đây cũng là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng của bệnh tim mạch và đột quỵ.
Tuy nhiên, giảm muối không đồng nghĩa với việc phải loại bỏ hoàn toàn những món ăn quen thuộc khỏi thực đơn.
Theo chuyên gia, khẩu vị của con người có khả năng thích nghi. Người đã quen với đồ ăn mặn có thể cảm thấy món ăn ít muối trở nên nhạt, kém ngon. Nhưng nếu giảm lượng muối từ từ, vị giác có thể dần thích nghi với mức độ mặn thấp hơn.
Do đó, thay vì thay đổi khẩu vị một cách đột ngột, mỗi người có thể bắt đầu từ những điều chỉnh nhỏ trong các món ăn hàng ngày.
Cần thay đổi cách ăn
TS.BS Bùi Thị Thúy cho rằng không cần thiết phải loại bỏ phở khỏi chế độ ăn chỉ vì muốn giảm lượng muối. Với món ăn này, một số thay đổi đơn giản có thể giúp giảm lượng natri đưa vào cơ thể.
Trước hết, thực khách không nhất thiết phải uống hết nước dùng. Đồng thời, nên hạn chế thói quen cho thêm nước mắm, bột canh hoặc các loại gia vị mặn vào bát phở.
Nếu tự nấu tại nhà, có thể giảm dần lượng muối và gia vị chứa nhiều natri trong nước dùng thay vì cắt giảm đột ngột. Bên cạnh đó, bạn cần cân đối lượng muối từ những món ăn khác trong ngày.
Khuyến cáo này cũng áp dụng với các món nước khác như bún, hủ tiếu, miến hay mì nước. Việc không uống hết nước dùng là một cách đơn giản để hạn chế lượng natri nạp vào mà không cần từ bỏ món ăn yêu thích.
"Những điều chỉnh nhỏ mỗi ngày có thể giúp vị giác dần quen với khẩu vị ít mặn hơn, đồng thời góp phần kiểm soát huyết áp và bảo vệ sức khỏe tim mạch về lâu dài", vị chuyên gia nhấn mạnh.
Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 giảm 30% lượng muối tiêu thụ trung bình mỗi ngày của người dân, phấn đấu đưa mức tiêu thụ xuống dưới 7 g/người/ngày.
Bên cạnh lượng muối, cách ăn phở cũng cần được lưu ý để hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn và ký sinh trùng. Thịt bò tái có thể chưa được làm chín đủ để tiêu diệt vi khuẩn hoặc ký sinh trùng gây bệnh, đặc biệt khi nguyên liệu không được kiểm soát tốt. Vì vậy, thực khách nên chọn thịt được nấu chín kỹ, nhất là trẻ nhỏ, người lớn tuổi, phụ nữ mang thai và người có sức đề kháng yếu.
Rau sống ăn kèm cũng có thể mang theo đất, vi khuẩn, ký sinh trùng nếu không được sơ chế đúng cách. Các chuyên gia khuyến cáo người ăn nên rửa rau thật kỹ dưới vòi nước sạch, loại bỏ phần dập, úa và tốt nhất trụng rau qua nước nóng trước khi ăn. Khi ăn phở bên ngoài, người dân nên ưu tiên cơ sở bảo đảm vệ sinh, nguyên liệu có nguồn gốc rõ ràng và dụng cụ ăn uống sạch sẽ.
Bệnh của thời thức ăn tiện lợi
Qua 400 trang sách, bác sĩ Robert H.Lustig đã chỉ ra nguy cơ các bệnh con người có thể mắc phải trong bối cảnh thức ăn nhanh, đồ đóng hộp lên ngôi. Trong đó, Lustig nhấn mạnh rằng, thực phẩm tiện lợi được sản xuất hàng loạt chính là sát thủ âm thầm. Cuốn sách Bệnh của thời thức ăn tiện lợi giải thích nguyên nhân gây ra tất cả bệnh mạn tính, cách thực phẩm tiện lợi đã tác động đến chúng dẫn đến tổn hại cho sức khỏe, nền kinh tế và môi trường, từ đó đề xuất giải pháp để chữa lành cho con người.
