Mẹ bầu mắc đái tháo đường thai kỳ nên ăn thế nào?

Mẹ bầu mắc đái tháo đường cần bổ sung dinh dưỡng hợp lý. Ảnh: Magnific.

Theo bác sĩ chuyên khoa I Nguyễn Thị Thúy, khoa Nội tiết, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, theo tiêu chuẩn của Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ năm 2012 (ADA 2012), đái tháo đường thai kỳ được chẩn đoán khi có ít nhất một trong 3 chỉ số vượt ngưỡng sau nghiệm pháp uống 75 g đường.

Cụ thể, đường máu lúc đói từ 5,1 mmol/l trở lên, đường máu một giờ sau uống nước đường từ 10 mmol/l trở lên hoặc đường máu hai giờ sau uống nước đường từ 8,5 mmol/l trở lên. Khi đã được chẩn đoán, mục tiêu kiểm soát đường huyết là đường máu lúc đói dưới 5,3 mmol/l, một giờ sau ăn dưới 7,8 mmol/l và hai giờ sau ăn dưới 6,7 mmol/l.

Bác sĩ Thuý cho hay điều chỉnh chế độ ăn và thay đổi lối sống là phương pháp điều trị quan trọng đối với đái tháo đường thai kỳ. Chế độ ăn cần đảm bảo đủ năng lượng, cân bằng dinh dưỡng, kiểm soát tốt đường máu và không để xuất hiện tình trạng tăng ceton trong máu.

Khẩu phần ăn có thể được phân bổ gồm 33-40% carbohydrate, 35-40% lipid và 20% protein. Năng lượng nên được chia đều trong ngày, với 3 bữa chính và 2-3 bữa phụ.

Thai phụ không nên ăn quá no trong một bữa vì có thể làm tăng đường máu. Việc bỏ bữa cũng không được khuyến khích do nhu cầu dinh dưỡng trong thai kỳ tăng lên để đáp ứng sự phát triển của thai nhi.

Với các bữa ăn chính, có thể chia khẩu phần thành 4 phần. Trong đó, một phần tư là thực phẩm giàu đạm như thịt nạc, trứng, cá, phô mai, đậu, ngũ cốc nguyên hạt và các loại hạt. Một phần tư là tinh bột như cơm, ngũ cốc, khoai tây, ngô, đậu Hà Lan. Một nửa còn lại là nhóm rau không chứa tinh bột như rau xanh, cà chua, bí, bắp cải, súp lơ.

Bữa sáng có thể khó kiểm soát đường huyết hơn do sự dao động của hormone và khả năng dung nạp sữa, trái cây. Vì vậy, bữa sáng nên có tinh bột và đạm nhưng với lượng ít hơn so với bữa trưa và tối.

Một số lựa chọn có thể gồm một bát nhỏ phở bò, bún bò kèm giá đỗ; một bát cháo yến mạch thịt băm; một lát bánh mì kèm trứng ốp la hoặc một đĩa salad mì ống nhiều rau.

Với bữa trưa và tối, phần tinh bột có thể khoảng một bát cơm, trong đó gạo lứt được ưu tiên hơn gạo trắng, hoặc hai lát bánh mì. Phần đạm khoảng 100 g thịt nạc, cá, thịt gà bỏ da, một quả trứng hoặc 200 g đậu. Phần rau xanh khoảng 350 g, có thể gồm rau lá xanh, rau cải, củ thập cẩm hoặc súp lơ.

Bác sĩ lưu ý có thể ăn rau trước, sau đó đến tinh bột và chất đạm để hạn chế hấp thu đường.

Bữa phụ nên được sử dụng khoảng hai giờ sau bữa chính. Thai phụ có thể lựa chọn các loại trái cây có hàm lượng đường thấp như dưa chuột, việt quất, ổi, bơ, bưởi, quả mâm xôi, dâu tây, táo và lê.

Khẩu phần có thể gồm 2-3 múi bưởi, nửa quả táo, nửa quả ổi hoặc nửa quả cam, quýt. Sữa tươi không đường có thể dùng khoảng 200 ml/ngày hoặc một cốc sữa chua không đường. Do sữa chứa carbohydrate dạng lỏng, thai phụ không nên uống nhiều cùng lúc mà có thể chia nhỏ lượng dùng.

Trong quá trình thực hiện chế độ ăn, thai phụ cần theo dõi cân nặng và duy trì mức tăng cân phù hợp, không để giảm cân. Các loại vitamin, canxi, acid folic và sắt nên được sử dụng theo chỉ định.

Nếu không có chống chỉ định sản khoa, thai phụ có thể tập thể dục ít nhất 30 phút mỗi ngày để cải thiện tình trạng kháng insulin.

Ngược lại, cần hạn chế đồ ăn nhanh, xôi nếp, bánh chưng, rượu bia, đồ uống có đường, bánh kẹo, nước ép hoa quả và các loại trái cây có hàm lượng đường cao như dưa hấu, vải, xoài.

Nếu sau hai tuần điều chỉnh chế độ ăn mà đường máu vẫn không đạt mục tiêu, thai phụ mắc đái tháo đường thai kỳ có thể được chỉ định điều trị bằng insulin.