Thói quen đọc sách khác lạ của những người giàu nhất thế giới

Với nhiều tỷ phú, sách là một trong những cách để tiếp tục học hỏi, đào sâu vấn đề và mở rộng góc nhìn. Ảnh: Benoit Tessier/Reuters.

Giữa lịch trình dày đặc và những quyết định có thể ảnh hưởng đến hàng nghìn nhân công, nhiều tỷ phú vẫn dành một khoảng thời gian đáng kể cho việc đọc. Điều đáng chú ý không nằm ở số lượng sách, mà ở cách họ đọc.

Warren Buffett đọc chậm để học nhanh

Trong số những tỷ phú nổi tiếng mê đọc, Warren Buffett có lẽ là người biến việc đọc thành một phần rõ rệt nhất trong công việc hàng ngày.

Tại cuộc họp cổ đông Berkshire Hathaway năm 2008, khi được hỏi về cách học, Buffett kể thời trẻ thường đi dọc các kệ sách ở thư viện công cộng Omaha (Mỹ) để tìm tài liệu về lĩnh vực mình quan tâm. Theo ông, nếu đọc khoảng 20 cuốn sách về một chủ đề, người đọc sẽ học được rất nhiều, dù không biết trước kiến thức quan trọng sẽ nằm trong cuốn nào.

Buffet cho rằng hàng giờ đọc sách không mang lại kết quả tức thời, nhưng giúp kiến thức được tích lũy qua nhiều năm. Ảnh: Abacausa.com.

Điểm đáng chú ý là Buffett không xem tốc độ đọc là mục tiêu. Ông nói việc đọc phù hợp với mình vì có thể tiếp nhận thông tin ở tốc độ bản thân muốn, thay vì phải chạy theo tốc độ của người nói.

Ngoài sách về đầu tư, ông còn dành thời gian đọc báo, báo cáo thường niên và các tài liệu doanh nghiệp để hiểu một công ty trước khi đưa ra quyết định.

Một trong những cuốn sách quan trọng với Buffett là The Intelligent Investor của Benjamin Graham. Tác phẩm xuất bản lần đầu năm 1949 và trở thành một trong những cuốn sách kinh điển về đầu tư giá trị. Bản tiếng Việt Nhà đầu tư thông minh hiện được phát hành tại Việt Nam năm 2020.

Charlie Munger đọc như đang "trò chuyện" với người đã mất

Nếu Buffett coi sách là nguồn dữ liệu để học, Charlie Munger nhìn chúng theo cách thú vị hơn. Sách giúp ông "trò chuyện" với những người mà mình không thể gặp ngoài đời.

Cũng trong cuộc họp cổ đông Berkshire Hathaway năm 2008, Munger nói những kiến thức mang tính khái niệm ông đều học được từ sách, tức từ chính những người viết sách.

Điều này giải thích vì sao Munger không giới hạn việc đọc trong tài chính. Ông quan tâm đến lịch sử, tâm lý học, khoa học, kinh tế và nhiều lĩnh vực khác để xây dựng những mô hình tư duy có thể áp dụng chéo.

Với cách đọc này, một cuốn sách không nhất thiết phải liên quan trực tiếp đến công việc. Một cuốn về tâm lý con người có thể giúp hiểu hành vi nhà đầu tư; sách lịch sử có thể giúp nhận ra những mô hình từng lặp lại; còn khoa học có thể cung cấp một cách nhìn mới về nguyên nhân và kết quả.

Đó cũng là lý do Munger từng được Buffett mô tả như một người có thể đọc rất rộng. Thay vì chỉ tìm kiếm kiến thức để giải quyết vấn đề trước mắt, ông muốn tích lũy nhiều loại kiến thức rồi kết nối chúng lại.

Bill Gates mang sách đi nghỉ và dành cả tuần để đọc

Bill Gates có một thói quen đọc sách nổi tiếng đến mức ông biến nó thành một phần hình ảnh cá nhân. Ông thường xuyên giới thiệu sách trên Gates Notes, website nơi ông viết về những gì đang đọc và học.

Gates từng kể rằng từ nhỏ ông đã có thể ngồi đọc hàng giờ. Khi trưởng thành, thói quen này vẫn được duy trì. Trong những kỳ nghỉ, ông thường mang theo nhiều sách và có những thời điểm đọc được khoảng một cuốn mỗi ngày.

Điều đặc biệt hơn là Gates không chỉ đọc trong thời gian rảnh. Khi điều hành Microsoft, ông từng duy trì phương pháp Think Week (một tuần suy ngẫm), khoảng thời gian tách khỏi công việc thường ngày để đọc tài liệu và suy nghĩ về các vấn đề dài hạn.

Bill Gates cho biết ông đã duy trì thói quen đọc sách từ nhỏ, trung bình khoảng một cuốn mỗi tuần. Ảnh: Bill Gates Foundation.

Gates Notes hiện vẫn duy trì một danh mục lớn về những cuốn sách ông đọc và giới thiệu. Ông đọc nhiều thể loại, từ khoa học, lịch sử, công nghệ đến tiểu thuyết.

Một ví dụ là Sapiens: Lược sử loài người của Yuval Noah Harari. Gates từng giới thiệu cuốn sách và đánh giá cao cách Harari kể lại lịch sử nhân loại.

Cách Gates đọc cho thấy ông không chỉ tìm những cuốn sách có thể giúp mình làm việc hiệu quả hơn. Ông dành thời gian cho những chủ đề không nhất thiết đem lại lợi ích ngay lập tức, từ lịch sử nhân loại đến khoa học và tiểu thuyết.

Elon Musk xem sách như một giáo trình đại học

Nếu Buffett đọc để hiểu doanh nghiệp thì Elon Musk lại dùng sách để tự học một lĩnh vực mà mình chưa được đào tạo bài bản.

Khi bắt đầu xây dựng SpaceX, Musk muốn hiểu sâu về tên lửa nhưng không xuất thân từ ngành hàng không vũ trụ. Một bài viết của Time năm 2015 mô tả cách Musk tự học khoa học tên lửa thông qua sách và tài liệu chuyên ngành. Ông tìm đến những chuyên gia như Jim Cantrell để bổ sung kiến thức, đồng thời đọc các tài liệu kỹ thuật về động cơ, quỹ đạo và hệ thống phóng.

Những cuốn được nhắc đến trong quá trình tự học của Musk gồm Rocket Propulsion Elements (tạm dịch: Thành phần hệ thống đẩy tên lửa) và Fundamentals of Astrodynamics (tạm dịch: Nguyên lý cơ bản của cơ học thiên thể). Time dẫn lời những người từng làm việc với Musk cho biết ông đọc rất kỹ các tài liệu kỹ thuật và có thể trao đổi về những chi tiết chuyên môn với các kỹ sư.

Nhưng danh sách đọc của Musk không chỉ có sách kỹ thuật. Ông từng nói về ảnh hưởng của khoa học viễn tưởng và những cuốn sách như The Lord of the Rings (Chúa tể những chiếc nhẫn) hay The Hitchhiker's Guide to the Galaxy (tựa tiếng Việt: Bí kíp quá giang vào Ngân Hà) đối với cách ông nhìn thế giới.

Điểm khác biệt trong cách đọc của Musk nằm ở tính ứng dụng. Khi cần hiểu một vấn đề, ông tìm tài liệu nền tảng rồi học từ đó. Sách trở thành một dạng giáo trình tự học, thay vì chỉ là nguồn giải trí.