Sau cuộc khủng hoảng Tiết kiệm & Cho vay vào đầu thập kỷ, khi hơn một nghìn ngân hàng cho vay thế chấp của Mỹ (thrifts) sụp đổ, lãi suất quỹ liên bang được hạ xuống dưới 3 phần trăm, mức thấp nhất trong nhiều năm và chỉ bằng khoảng một nửa tốc độ tăng trưởng GDP (danh nghĩa) khi đó.

Greenspan muốn giúp Phố Wall: vay ngắn hạn với chi phí thấp cho phép các ngân hàng và quỹ phòng hộ kiếm lợi nhuận bằng chiến lược “theo đường cong lợi suất”.

Lãi suất thấp kéo dài giúp kinh tế Mỹ tăng trưởng trong thập niên 1990, nhưng cũng góp phần đẩy chứng khoán công nghệ vào một trong những bong bóng lớn nhất lịch sử. Ảnh minh họa.

Sự gia tăng năng suất của Mỹ giữa những năm 1990 cho thấy lãi suất tự nhiên đang tăng lên. Đồng thời, giá hàng hóa nhập khẩu giảm và lạm phát vẫn duy trì ở trạng thái ngủ yên. Nếu lãi suất cũng theo mức sinh lợi của vốn, thì lãi suất tại Mỹ lẽ ra đã phải tăng tương ứng.

Nhưng điều này đã không xảy ra. Thay vào đó, lãi suất ngắn hạn được giữ ở mức thấp hơn tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế Mỹ trong hầu hết giai đoạn từ đầu năm 1992 đến cuối thập kỷ.

Do đó, trước một cú sốc cung tích cực tương tự như cú sốc mà Mỹ đã trải qua vào những năm 1920, Fed dưới thời Greenspan vẫn tiếp tục theo đuổi chính sách tiền tệ nới lỏng.

Một kỷ nguyên mới khác dường như ló dạng – nhưng để không làm những người còn nhớ quá khứ lo sợ, nó được đổi tên thành Mô hình mới hoặc Nền kinh tế Goldilocks, có nghĩa là một nền kinh tế “không quá nóng, không quá lạnh”.

Tháng 12 năm 1996, Greenspan đã khiến Phố Wall chao đảo khi công khai đặt câu hỏi liệu “sự phấn khích phi lý” có đang lan tràn trên thị trường chứng khoán hay không, nhưng khi câu hỏi ấy hóa ra chỉ là câu hỏi tu từ và không dẫn đến bất kỳ hành động nào khác, thì thị trường giá lên của cổ phiếu vẫn tiếp tục.

Lạm phát thấp đã tạo dư địa để Greenspan triển khai biện pháp tiền tệ xoa dịu mỗi khi thị trường tài chính rơi vào căng thẳng. Cuối tháng 9 năm 1998, lãi suất quỹ liên bang cắt giảm 25 điểm cơ bản sau khi Long-Term Capital Management, một quỹ phòng hộ sử dụng đòn bẩy quá mức, gần như sụp đổ.

Thị trường nồng nhiệt đón nhận sự xuất hiện của khái niệm “Greenspan put” – một cam kết bất thành văn với Phố Wall rằng Cục Dự trữ Liên bang sẽ can thiệp để ngăn chặn các đợt suy giảm của thị trường.

Từ tháng 10 năm 1997 đến khi đạt đỉnh hai năm rưỡi sau đó, Chỉ số Nasdaq của các cổ phiếu công nghệ tăng gần gấp ba lần. Về mặt định giá, đây là bong bóng lớn nhất trong lịch sử chứng khoán Mỹ. Giống như nhiều bong bóng trước đó, bong bóng này đã vỡ sau khi một loạt đợt tăng lãi suất đẩy lãi suất quỹ liên bang lên 7 phần trăm vào mùa hè năm 2000.

Năm 2002, rời bỏ cương vị trưởng khoa kinh tế Đại học Princeton, Ben Bernanke gia nhập Cục Dự trữ Liên bang. Chuyên môn học thuật của Bernanke là Đại khủng hoảng. Giống như Milton Friedman, ông tin rằng Fed đã gây ra thảm họa đó khi cho phép cung tiền co lại.

Tại một hội nghị tổ chức để kỷ niệm sinh nhật lần thứ 90 của Friedman vào tháng 11 năm 2002, Bernanke kết thúc bài phát biểu bằng lời xin lỗi: “Tôi muốn nói với Milton và Anna: Về cuộc Đại khủng hoảng. Các vị nói đúng, chúng tôi đã gây ra nó. Chúng tôi rất xin lỗi. Nhưng nhờ các vị, chúng tôi sẽ không làm điều đó một lần nữa.”

Một tuần sau, Bernanke có bài phát biểu về mối đe dọa giảm phát. Ông trấn an khán giả rằng một ngân hàng trung ương phát hành đồng tiền pháp định luôn có khả năng tạo ra lạm phát bằng cách phát hành thêm tiền. Bernanke dẫn lại hình ảnh nổi tiếng của Milton Friedman về việc thả tiền từ trực thăng xuống để chống giảm phát, qua đó nhận được biệt danh “Helicopter Ben”.