Thời điểm 'vàng' để điều trị rạn da sau sinh

Rạn da sau sinh thường xuất hiện ở bụng, ngực, đùi, hông và có thể cải thiện bằng nhiều phương pháp tùy tình trạng tổn thương. Ảnh: Magnific.

Rạn da là một trong những thay đổi thường gặp ở phụ nữ sau sinh. Tình trạng này hình thành khi da bị kéo giãn nhanh trong thời gian ngắn, làm tổn thương các sợi collagen và elastin ở lớp trung bì.

Theo TS.BS Hoàng Thị Hoạt, Khoa Da liễu và Bỏng, Bệnh viện Bạch Mai, rạn da là tổn thương lành tính, không bắt buộc phải điều trị. Tuy nhiên, nếu người bệnh có nhu cầu cải thiện, việc lựa chọn phương pháp cần dựa trên tuổi của vết rạn, mức độ tổn thương, đặc điểm làn da và tình trạng sức khỏe.

Rạn da hình thành như thế nào?

Rạn da, trong đó rạn liên quan đến thai kỳ thường được gọi là striae gravidarum, là những tổn thương dạng sẹo xuất hiện khi da bị kéo giãn quá nhanh.

Rạn da hình thành khi da bị kéo giãn nhanh, gây tổn thương các sợi collagen và elastin ở lớp trung bì.

Trong thai kỳ, cơ thể thay đổi kích thước, đặc biệt ở vùng bụng, ngực, hông và đùi. Sự kéo giãn này có thể làm tổn thương cấu trúc collagen và elastin trong lớp trung bì, từ đó tạo nên các đường rạn trên da.

Rạn thường xuất hiện ở bụng, ngực, đùi, hông, mông và vùng thắt lưng. Mức độ rạn ở mỗi người không giống nhau, phụ thuộc vào tốc độ tăng cân, mức độ thay đổi kích thước cơ thể, yếu tố di truyền và đặc điểm của da.

Theo bác sĩ Hoạt, rạn da thường không biến mất hoàn toàn sau sinh nhưng có thể thay đổi màu sắc và mờ dần theo thời gian.

Ở giai đoạn sớm, rạn thường có màu đỏ, hồng, tím hoặc nâu tùy màu da, đôi khi gây ngứa. Đây được gọi là giai đoạn rạn đỏ. Các vết rạn ở giai đoạn này thường đáp ứng điều trị tốt hơn.

Rạn da sau sinh thường mờ dần theo thời gian nhưng khó biến mất hoàn toàn. Ảnh: Pexel.

Theo thời gian, rạn có thể chuyển sang màu trắng hoặc bạc, nhạt hơn vùng da xung quanh. Bề mặt da tại vùng tổn thương đôi khi hơi lõm do những thay đổi cấu trúc ở lớp trung bì. Đây là giai đoạn rạn trắng, thường khó cải thiện hơn.

Ở giai đoạn này, điều trị chủ yếu nhằm làm giảm sự tương phản về màu sắc, cải thiện độ lõm và cấu trúc của vùng da bị rạn, thay vì kỳ vọng đưa da trở lại hoàn toàn như trước.

Mẹ bầu không nên tự ý dùng thuốc điều trị rạn da

Theo bác sĩ Hoạt, một số hoạt chất bôi ngoài da đã được nghiên cứu trong điều trị rạn da giai đoạn sớm, trong đó có hyaluronic acid và một số dẫn xuất vitamin A.

Tuy nhiên, hiệu quả của các sản phẩm bôi không giống nhau và phụ thuộc vào tuổi của vết rạn cũng như đặc điểm da của từng người.

Đáng lưu ý, retinoid bôi ngoài da như tretinoin không được sử dụng trong thai kỳ. Với phụ nữ đang cho con bú, việc sử dụng retinoid cũng cần được bác sĩ đánh giá cụ thể.

Do đó, phụ nữ sau sinh, đặc biệt người đang cho con bú, không nên tự mua các sản phẩm chứa retinoid hoặc thuốc điều trị rạn da về sử dụng. Người bệnh cần thông báo cho bác sĩ về tình trạng mang thai hoặc cho con bú trước khi được chỉ định điều trị.

Phụ nữ sau sinh, đặc biệt đang cho con bú, không nên tự ý sử dụng sản phẩm chứa retinoid để điều trị rạn da. Ảnh: Magnific.

Khi rạn đã chuyển sang màu trắng, các sản phẩm bôi ngoài da thường có hiệu quả hạn chế hơn. Bác sĩ có thể cân nhắc các phương pháp sử dụng thiết bị tùy thuộc đặc điểm của từng tổn thương.

Một số loại laser có thể giúp cải thiện màu sắc và cấu trúc vết rạn. Laser màu xung thường được cân nhắc với rạn còn đỏ, trong khi laser fractional kích thích tái tạo collagen, cải thiện bề mặt da.

Bên cạnh đó, vi kim kết hợp sóng RF đưa năng lượng vào da, tạo tổn thương nhiệt có kiểm soát để kích thích tái cấu trúc collagen và elastin, phù hợp với một số trường hợp rạn kèm lõm da. Ngoài ra, tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể cân nhắc peel da hóa học hoặc vi mài mòn da.

Việc lựa chọn phương pháp hoặc phối hợp nhiều phương pháp cần được thực hiện sau khi thăm khám để cân bằng giữa hiệu quả và nguy cơ tác dụng phụ.

Cẩn trọng với quảng cáo “xóa rạn hoàn toàn”

Bác sĩ Hoạt cho biết rạn da là tổn thương lành tính và không nhất thiết phải điều trị. Nếu có nhu cầu cải thiện, phụ nữ sau sinh nên thăm khám chuyên khoa để được đánh giá và lựa chọn phương pháp phù hợp, đặc biệt khi đang cho con bú.

Các phương pháp hiện nay chủ yếu giúp làm mờ, cải thiện màu sắc và cấu trúc vết rạn, khó đưa da trở lại hoàn toàn như trước. Vì vậy, người dân cần thận trọng trước những quảng cáo “xóa rạn hoàn toàn”, “điều trị dứt điểm” hay cam kết hết rạn chỉ sau một liệu trình.

Rạn da sau thai kỳ là thay đổi phổ biến và không phải dấu hiệu bệnh lý nguy hiểm. Phụ nữ sau sinh không nên quá lo lắng hay mặc cảm; nếu vết rạn ảnh hưởng đến thẩm mỹ hoặc tâm lý, thăm khám với bác sĩ da liễu là cách an toàn để tìm hướng cải thiện phù hợp.