 |
| Rà soát thiết bị điện tử trước khi thí sinh vào thi trên máy tính. |
Theo GS.TS Huỳnh Văn Chương, Cục trưởng Cục Quản lý Chất lượng (Bộ GD&ĐT), chuyển từ thi trên giấy sang thi trên máy tính là đổi mới công cụ và quy trình tổ chức thi, giữ ổn định mục tiêu đánh giá chuẩn đầu ra của chương trình giáo dục phổ thông.
Vừa thi trên giấy, vừa thi trên máy
Ưu điểm của hình thức thi này là giảm các khâu thủ công như in sao, vận chuyển, bàn giao và chấm bài trắc nghiệm; ghi nhận trực tiếp, đầy đủ quá trình làm bài, hạn chế sai sót do con người; tổ chức nhiều ca thi với các đề thi được chuẩn hóa, bảo đảm tương đương; mở rộng dạng thức câu hỏi, từng bước sử dụng âm thanh, hình ảnh, video và mô phỏng; phân tích dữ liệu thi chi tiết để đánh giá chất lượng câu hỏi và chất lượng giáo dục.
Ông Chương cho hay đề thi được truyền qua kênh bảo mật của Ban Cơ yếu Chính phủ đến máy chủ tại điểm thi. Thí sinh làm bài trong mạng LAN nội bộ, không kết nối Internet.
Một trong những định hướng quan trọng của đề án là ứng dụng công nghệ để tự động hóa tối đa các công đoạn có thể tự động hóa, qua đó giảm thiểu sai sót và hạn chế sự can thiệp chủ quan của con người. Đồng thời, hệ thống vẫn bảo đảm cơ chế kiểm soát, giám sát và trách nhiệm của cán bộ trong các khâu cần sự tham gia của con người.
Các công nghệ dự kiến được nghiên cứu, ứng dụng tập trung vào bảo mật dữ liệu, tự động hóa quy trình tổ chức thi, giám sát hệ thống, chấm thi và sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để hỗ trợ một số công đoạn trong quá trình xây dựng ngân hàng câu hỏi chuẩn hóa. Dữ liệu đề thi và bài thi được mã hóa trong quá trình truyền, lưu trữ và sao lưu.
GS Huỳnh Văn Chương thông tin việc tổ chức thi trên máy tính được thực hiện theo lộ trình, chỉ áp dụng tại những địa phương, điểm thi đáp ứng đầy đủ các điều kiện về cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật và nhân lực, không triển khai đồng loạt khi điều kiện giữa các vùng chưa được bảo đảm. Học sinh phải được làm quen trước với hình thức thi. Địa phương phải có phương án hỗ trợ học sinh ít có điều kiện sử dụng máy tính.
Trong giai đoạn chuyển tiếp, đề án dự kiến tổ chức song song thi trên giấy và thi trên máy tính tại những địa phương, điểm thi đáp ứng điều kiện. Việc tổ chức phải bảo đảm tương đương về yêu cầu đánh giá và giá trị sử dụng kết quả giữa hai phương thức.
Phương án bố trí thí sinh sẽ được quy định cụ thể, công khai trước kỳ thi và không tạo ra khác biệt về quyền lợi của thí sinh. Theo lộ trình dự kiến năm 2027, thí sinh thi trên máy tính và thi trên giấy sử dụng chung nội dung đề thi đối với các môn trắc nghiệm, khác nhau chủ yếu ở phương thức làm bài và ghi nhận kết quả.
Có sự cố không thể sửa
PGS.TS Nguyễn Phong Điền, Phó giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội, nhìn nhận việc thi trên máy tính để hạn chế sự can thiệp của con người vào các khâu của kỳ thi. Nhưng để ngăn chặn gian lận tiêu cực thi cử, cần rất nhiều điều kiện.
Đề gốc dồi dào để 2 thí sinh gần nhau không chung câu hỏi, câu hỏi được chuẩn hóa để đảm bảo cùng độ khó và không phân biệt giữa các đợt/kíp thi. Có camera giám sát phòng thi, có công cụ phát hiện thiết bị điện tử mang trong người.
Phần mềm thi (hệ thống thi trực tuyến) cần có 2 chức năng: Ngăn chặn việc kích hoạt các phần mềm khác trên máy tính, cho phép trưởng điểm thi quan sát tiến trình thi tại các phòng thi. Chủ tịch hội đồng thi được cấp quyền giám sát các điểm thi.
Theo ông Điền, thi trên máy tính gặp nhiều sự cố hơn khi thi trên giấy. Bộ GD&ĐT cũng cần phải xây dựng các kịch bản cụ thể từng tình huống. Kỳ thi TSA năm 2024 của Đại học Bách khoa Hà Nội từng ghi nhận xảy ra lỗi hệ thống khiến hơn 6.500 thí sinh không làm được bài. Nguyên nhân do tài nguyên server của hệ thống nền tảng thi bị quá tải.
Sự cố thi trên máy tính đa dạng, có những sự cố không thể sửa. Tại kỳ thi TSA năm 2026, điểm thi Hạ Long (Quảng Ninh), giám thị vô tình đá vào ổ cắm điện dưới đất, gây mất nguồn máy tính của 5 thí sinh và kết quả làm bài sau 35 phút không được ghi nhận do máy tính sập đột ngột.
Ông Điền cũng nêu một số sự cố khác có thể xảy ra như mất điện, mất mạng LAN, máy tính hỏng đột ngột (phần cứng), phần mềm thi trục trặc khiến 1 số phòng thi không tải được đề thi đúng giờ, thí sinh kết thúc bài thi mà không nộp được... và nghiêm trọng hơn là sập máy chủ (như tình huống của Đại học Bách khoa năm 2024).
Cuốn sách Giải mã trẻ cá biệt - Hiểu, Hợp tác, Hành động của tiến sĩ Ross W. Greene mở ra một góc nhìn toàn diện và nhân văn hơn về những trẻ bị gắn mác "cá biệt". Thay vì trừng phạt, chúng ta có thể giúp các em rèn luyện những kỹ năng thiếu hụt để biến đổi hành vi.
Cuốn sách không chỉ mang đến những nghiên cứu khoa học tâm lý hành vi sâu sát, mà còn cung cấp phương pháp giáo dục thực tiễn, giúp phụ huynh và giáo viên áp dụng hiệu quả.
