|
|
Nhân sự dưới 30 tuổi cũng có nguy cơ bị từ chối tuyển dụng. Ảnh minh hoạ: Phương Lâm. |
Một bài đăng về chủ đề tuyển dụng trên nền tảng Threads ngày 9/6 bất ngờ thu hút sự chú ý. Cụ thể, chủ tài khoản chia sẻ ảnh chụp màn hình cuộc hội thoại được cho là diễn ra với bộ phận nhân sự (HR) của một doanh nghiệp tuyển dụng.
Trong đó, phía công ty cho biết giới hạn độ tuổi cho vị trí trên và ứng viên hiện vượt quá độ tuổi phù hợp. Điều khiến người dùng mạng xã hội phẫn nộ nằm ở việc độ tuổi của nhân sự trên chỉ là 26.
Đây không phải lần đầu vấn đề tuổi tác trên thị trường lao động trở thành chủ đề bàn luận sôi nổi. Những năm gần đây, nhóm nhân sự 30-40 tuổi bắt đầu bị chê già, dẫn đến tình trạng từ chối tuyển dụng, dấy lên nhiều quan ngại lớn.
Ồn ào tuổi tác nhân sự
Trong cuộc trao đổi với HR qua tin nhắn, ứng viên 26 tuổi trên tỏ ra bức xúc, cho biết học hệ kỹ sư và tốt nghiệp đúng hạn vào năm 2023. Anh hiện làm việc trong lĩnh vực công nghệ, mới bước vào thị trường lao động trong 3 năm nay. “Bên chị tuyển IT hay người mẫu vậy?”, ứng viên đặt câu hỏi cho đơn vị tuyển dụng.
Chỉ sau khoảng 12 tiếng đăng tải, bài viết đã đạt gần 5.000 lượt thích và 500 bình luận. Lượng tương tác lớn cho thấy sự đồng cảm, nỗi bức xúc chung của cộng đồng mạng về tình huống trên. Phía dưới bài đăng, nhiều người dùng lên tiếng chỉ trích doanh nghiệp, đồng thời đặt ra những vấn đề lớn hơn về độ tuổi lao động tại Việt Nam.
“Trước đây, ứng viên 35-40 tuổi bị chê già. Bây giờ, nhân sự 26 tuổi cũng không được tuyển dụng. Tôi không hiểu điều gì đang xảy ra ở thị trường lao động”, một người dùng chia sẻ.
Trên thực tế, độ tuổi 26 vốn được đánh giá là tương đối đẹp trên thị trường, vừa có sự trẻ trung, nhanh nhẹn, dễ dàng nắm bắt xu hướng, thích nghi với sự thay đổi, vừa tích lũy được một số kinh nghiệm, kiến thức và phương pháp làm việc sau khoảng 4 năm ra trường. Vì thế, việc ứng viên ở tuổi này bị chê già tạo ra cuộc tranh cãi lớn.
Dù đây có thể chỉ là nhóm thiểu số, hiện trạng nhân sự 30-40 tuổi khó tìm việc vốn tồn tại những năm gần đây.
|
| Độ tuổi của nhân sự trên thị trường lao động luôn là chủ đề tranh cãi lớn. Ảnh minh họa: Phương Lâm. |
Theo báo cáo Thị trường tuyển dụng 2025-2026 được nền tảng công nghệ - tuyển dụng TopCV công bố hồi đầu năm nay, người lao động trên 40 tuổi có tỷ lệ mất việc nhiều nhất trong năm 2025, với 19% trên tổng số các nhóm tuổi. Theo kết quả khảo sát, cứ 10 nhân sự thuộc gen X, sinh trước năm 1980, thì có gần 2 người bị cắt giảm việc làm.
Hồi tháng 3 năm ngoái, sự việc một nhà tuyển dụng chê ứng viên già nhanh chóng tạo tranh luận trên mạng xã hội. Cụ thể, một bài viết liên quan đến việc từ chối chiêu mộ nhân sự sinh năm 1990 của Trần Thanh Tùng - thường được biết đến là Tùng BT, một nhà đầu tư, kinh doanh và khởi nghiệp có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội - bất ngờ gây tranh cãi.
Chủ tài khoản, được cho là nhân vật trong bài viết, đã lên tiếng chất vấn, cho rằng nội dung bài đăng ám chỉ cô và chê bai nhân sự U40 “chậm”, “khó thích nghi” và “không cày nổi”. Qua tin nhắn đối chất, Tùng BT phủ nhận ý định công kích cá nhân và đổ lỗi cho đội ngũ quản trị truyền thông.
Cả bài đăng của Tùng BT lẫn bài phản bác của nhân vật này thu hút lượng tương tác lớn, tạo nên một cuộc tranh luận về vấn đề tuổi tác của người lao động trong tuyển dụng.
Theo thông tin Tùng BT chia sẻ với Tri Thức - Znews khi đó, ở vai trò nhà tuyển dụng, anh tìm kiếm nhân sự cho vị trí trợ lý cá nhân. Ứng viên trong bài đăng có kỹ năng, chuyên môn ấn tượng, song khó đáp ứng điều kiện luôn có mặt bên cạnh công việc trợ lý.
Ngoài ra, nhà tuyển dụng này cũng không thể trả lương theo mong muốn của ứng viên, quyết định mời nhân sự vào vị trí khác phù hợp hơn. Tuy nhiên, 2 bên không đi đến thỏa thuận hợp tác do mức thu nhập mà Tùng BT đưa ra không đủ hấp dẫn.
Sau đó, anh lấy ứng viên này làm ví dụ, chia sẻ về những hạn chế của nhân sự U40 trong quá trình tuyển dụng như có gia đình, thiếu thời gian linh động, không còn máu lửa, khó đáp ứng tốc độ và chưa trang bị kỹ năng sử dụng AI, công nghệ tốt.
30-40 tuổi già chưa?
Theo bà Thủy Nguyễn, cựu Giám đốc điều hành TalentView Việt Nam, sự thâm nhập nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) vào công việc ảnh hưởng đáng kể đến các nhóm nhân sự, bao gồm người lao động U40. Nhân sự ở độ tuổi này tất yếu gặp khó khăn hơn thế hệ trẻ trong việc tiếp cận và ứng dụng công nghệ mới.
Tuy nhiên, trên thực tế, không nhiều doanh nghiệp sẵn sàng ứng dụng AI sâu rộng, đầu tư xây dựng một lực lượng lao động thành thạo trí tuệ nhân tạo trong giai đoạn hiện tại. Vì thế, các yếu tố vốn là lợi thế của nhân sự 30-40 tuổi như kinh nghiệm, chuyên môn và kỹ năng mềm vẫn được ưu tiên trên thị trường tuyển dụng.
|
| Kinh nghiệm và kỹ năng mềm vẫn là những yếu tố được đánh giá cao trong quá trình tuyển dụng. Ảnh minh hoạ: Phương Lâm. |
Theo bà, khó khăn của nhóm nhân sự thuộc thế hệ đầu 9X, cuối 8X trong việc tiếp cận và ứng dụng AI vào công việc đến từ 3 lý do chính.
Thứ nhất, thế hệ trẻ, thường là Gen Z (sinh năm 1997-2012), lớn lên trong môi trường số hóa, quen thuộc với công nghệ từ nhỏ, nên việc tiếp cận và thích nghi với AI tất yếu dễ dàng hơn.
Thứ hai, nhân sự U40 bắt đầu tham gia thị trường lao động ở những năm 2010. Ở thời điểm đó, phần lớn doanh nghiệp vẫn vận hành theo cách thức truyền thống. Vì thế, đối với nhóm người lao động này, việc thay đổi tư duy và cách thức làm việc để ứng dụng AI đòi hỏi nhiều thời gian và nỗ lực lớn hơn.
Thứ ba, sự thay đổi công nghệ diễn ra nhanh chóng, khiến nhân sự 30-40 tuổi dễ bị “ngợp” và e dè khi phải liên tục đối diện với các xu hướng mới, chứng kiến những diễn biến khó kiểm soát về mặt xác thực thông tin.
Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là nhóm tuổi trên hoàn toàn gặp bất lợi trên thị trường lao động. Nguy cơ bị đào thải xảy ra đối với mọi nhóm nhân sự, phụ thuộc nhiều hơn vào vị trí công việc thay vì tuổi tác.
AI chủ yếu thay thế các công việc mang tính lặp lại, không đòi hỏi tư duy sáng tạo cao. Chuyên gia cho rằng nhân sự đang thực hiện những công việc có tính chất này cần chủ động tìm kiếm cơ hội phát triển thêm ở mảng chức năng khác sáng tạo, linh hoạt hơn. Ví dụ, nhân viên chăm sóc khách hàng lặp lại công việc trả lời những câu hỏi thường gặp, có thể bị thay thế bởi chatbot AI.
Trong khi đó, nhân sự U40 có lợi thế về kinh nghiệm, kỹ năng mềm và khả năng xử lý vấn đề. Đây là những yếu tố mà AI chưa thể thay thế hoàn toàn. Điều này đặc biệt đúng với các vị trí quản lý - nơi nhân sự U40 chiếm ưu thế.
Bà Thủy Nguyễn cũng cho rằng năng lực “học hỏi linh hoạt” (learning agility) là yếu tố giúp người lao động ở nhóm tuổi trên tồn tại và phát triển. Khả năng chủ động học hỏi luôn được các tuyển dụng chú trọng, quan tâm hơn cả.
Ngoài ra, các nhân sự này cũng trải qua nhiều biến động, sự cải tiến, nên tất yếu có khả năng thích ứng với thay đổi. Một số đã “an cư” sau nhiều năm tích cóp, sẵn sàng “lạc nghiệp” ở thời điểm hiện tại.
AI thách thức Gen Z ở thị trường lao động
Theo chuyên gia kinh tế Trần Sĩ Chương, tác giả cuốn sách Trò chuyện cùng Gen Z, AI không chỉ thay đổi cách con người xử lý thông tin mà còn thách thức năng lực tư duy của chúng ta. Trong bối cảnh thị trường lao động biến đổi nhanh chóng, thế hệ trẻ cần rèn luyện khả năng đặt câu hỏi, tư duy phản biện và thích nghi với những thay đổi liên tục để đáp ứng yêu cầu của tương lai.