'Thanh lọc' hoạt động livestream, bán hàng trên nền tảng TMĐT

Chiều 17/1, tại Hà Nội, Nhà xuất bản Công Thương tổ chức Lễ ra mắt cuốn sách Tìm hiểu Luật Thương mại điện tử. Đây là ấn phẩm phân tích chuyên sâu được xuất bản ngay sau khi Luật Thương mại điện tử chính thức được Quốc hội thông qua vào ngày 10/12/2025, nhằm hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp nắm bắt kịp thời các quy định pháp luật mới nhất.

Cột mốc mới cho hành lang pháp lý Thương mại điện tử

Sự ra đời của Luật Thương mại điện tử (2025) được xem là bước đi chiến lược nhằm hoàn thiện thể chế, thống nhất khuôn khổ pháp lý về thương mại điện tử trong bối cảnh nền kinh tế số đang phát triển mạnh mẽ. Để đồng hành với quá trình triển khai Luật, Nhà xuất bản Công Thương giới thiệu cuốn sách Tìm hiểu Luật Thương mại điện tử như một công cụ hỗ trợ người dân và doanh nghiệp, giúp làm rõ các quy định pháp luật, hướng dẫn thực thi các quy định này.

Cuốn sách do tiến sĩ Lê Hoàng Oanh - Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công Thương - chủ biên, cùng nhóm biên soạn là các chuyên gia trong lĩnh vực thực hiện, tập trung vào các vấn đề trọng tâm và được quan tâm hàng đầu của lĩnh vực thương mại điện tử hiện nay.

Các đề của ấn phẩm bao gồm: quản lý các mô hình thương mại điện tử mới nổi (livestream bán hàng, thương mại điện tử trên mạng xã hội, thương mại điện tử xuyên biên giới); làm rõ trách nhiệm cung cấp thông tin và cơ chế phối hợp quản lý; cơ sở dữ liệu thương mại điện tử; tăng cường phòng, chống gian lận thương mại, hàng giả, hàng nhập lậu và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; đồng thời bảo vệ người tiêu dùng và doanh nghiệp, góp phần xây dựng thị trường minh bạch, lành mạnh, bền vững, phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế số quốc gia.

Bà Trần Thị Thu Hằng - Phó giám đốc Nhà xuất bản Công Thương - cho biết nhà xuất bản đã nhanh chóng hoàn thiện cuốn sách, nhằm ra mắt sách kịp thời, giúp hạn chế khoảng trống thông tin và giảm độ trễ trong thực hiện chính sách. Cuốn sách thể hiện sự đồng hành của cơ quan quản lý với cộng đồng, với doanh nghiệp.

Tiến sĩ Lê Hoàng Oanh chia sẻ cuốn sách được thực hiện xuất phát từ một quan sát của bà trong quá trình làm công tác quản lý nhà nước: bà thấy hằng năm Quốc hội thông qua nhiều đạo luật, trong khi doanh nghiệp lại có sự lúng túng trong việc áp dụng và thực thi các luật. Một tài liệu hướng dẫn thực hiện luật được ra đời kịp thời sẽ có ý nghĩa lớn. Đây là động lực chính cho đội ngũ biên soạn nên cuốn sách.

Tiến sĩ Lê Hoàng Oanh - Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Bộ Công thương - chủ biên cuốn sách "Tìm hiểu Luật Thương mại điện tử". Ảnh: Thụy An.

“Trong Luật Thương mại điện tử có một chương về phát triển thương mại điện tử, các quy định khác cũng thể hiện tính minh bạch, thể hiện quyền và nghĩa vụ của các chủ thể tham gia hoạt động thương mại điện tử. Nếu chúng ta thực hiện tốt các luật, thương mại điện tử sẽ phát triển bền vững thay vì chỉ là những tăng trưởng mang tính ngắn hạn”, bà Lê Hoàng Oanh nói.

Cuốn sách Tìm hiểu Luật Thương mại điện tử được thiết kế theo hướng thực tiễn, không mang nặng tính học thuật. Nội dung được trình bày theo 2 “lát cắt” dọc và ngang theo Luật Thương mại điện tử. “Lát cắt dọc” là điểm theo từng quy định trong Luật, “lát cắt ngang” là bình luận các quy định này, giải thích mối liên hệ giữa quy định này với các quy định khác trong Luật, so sánh với các bộ luật quốc tế. Đây là cách tiếp cận giúp các nhà bán hàng, dù là doanh nghiệp lớn hay cá nhân nhỏ lẻ, đều có thể dễ dàng tra cứu, áp dụng vào hoạt động kinh doanh của mình.

Những “điểm nóng” mới trong Luật Thương mại điện tử

Các chuyên gia cũng chỉ ra một số những điểm mới, “điểm nóng” mà cộng đồng kinh doanh cần đặc biệt lưu tâm. Thứ nhất, các nhà bán hàng trên sàn sẽ cần định danh, xác thực thông tin qua việc kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia. Điều này giúp ngăn chặn những người kinh doanh hàng giả, hàng nhái, bảo vệ các cơ sở làm ăn chân chính.

Điểm nóng thứ hai là về hoạt động livestream bán hàng. Luật Thương mại điện tử mới xác định rõ một số trách nhiệm của các bên tham gia trong hoạt động này, từ nền tảng thương mại điện tử, tới người bán, tới người thực hiện (KOL/KOC). Những quy định này nhằm đảm bảo các phiên livestream an toàn, minh bạch, tránh việc quảng cáo sai sự thực, hay giao dịch hàng hoá không rõ nguồn gốc.

Trong thời gian qua, nhiều vụ việc đã đặt câu hỏi về trách nhiệm của KOL, KOC trong việc quảng bá sản phẩm. Với luật mới, người nổi tiếng buộc phải ý thức rõ hơn về sức nặng trong phát ngôn của mình. Các phiên livestream doanh thu hàng chục tỷ đồng của các "chiến thần livestream" từng gây tranh cãi trong lĩnh vực mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, sẽ chịu một số điều chỉnh trực tiếp của pháp luật trong giai đoạn tới.

Cuốn sách "Tìm hiểu Luật Thương mại điện tử". Ảnh: Thụy An.

Ngoài ra, luật cũng quy định về thời gian lưu trữ các nội dung livestream, nhằm giúp các cơ quan có có căn cứ xử lý khi phát sinh khiếu nại, tranh chấp, tránh tình trạng người livestream xóa ngay nội dung khi có báo cáo xấu.

Các nền tảng thương mại điện tử bày tỏ sự đồng tình, đánh giá cao sự ra mắt kịp thời của cuốn sách Tìm hiểu Luật Thương mại điện tử. Ông Nguyễn Lâm Thanh - Giám đốc TikTok Việt Nam - cho rằng Luật sẽ góp phần làm tăng niềm tin của cộng đồng vào thương mại điện tử. Khi người tiêu dùng tin tưởng vào danh tính người bán, chất lượng hàng hóa được pháp luật bảo chứng, doanh thu toàn ngành cũng vì thế tăng lên, tất cả các bên tham gia thị trường đều có cơ hội phát triển.

Đại diện các doanh nghiệp đề xuất cần có thêm nhiều hình thức hướng dẫn, tuyên truyền về Luật như livestream phổ biến luật, các nội dung ngắn, sách nói… nhằm để các quy định đi vào đời sống dễ dàng, nhanh chóng.