Lẩu là một món ăn được nhiều người trẻ yêu thích trong những lần tụ họp bạn bè. Ảnh: D.K.

Trước mặt có hai nút bấm, một đỏ một xanh. Nếu ấn nút đỏ, bạn chắc chắn có được 20 triệu USD; nếu ấn nút xanh, bạn có 50% cơ hội giành được 100 triệu USD. Bạn sẽ lựa chọn thế nào?

Nhiều người sẵn sàng nhấn nút đỏ để chọn 20 triệu USD chắc chắn trong tay, nghĩa là cam tâm tình nguyện bỏ đi cơ hội lựa chọn có kỳ vọng cao hơn, đồng thời tránh được tất cả các rủi ro. Đây là lựa chọn ổn định nhất nhưng cũng là lựa chọn ít lợi ích nhất.

Ít người chấp nhận mạo hiểm lựa chọn 50% khả năng giành được 100 triệu USD. Mặc dù xác suất 50% khi ấn nút xanh nghĩa là họ có cơ hội nhận được 100 triệu USD, cao hơn rất nhiều giá trị xác định 20 triệu USD của nút đỏ; nhưng họ vẫn có xác suất 50% không nhận được gì, đây là cuộc mạo hiểm “được ăn cả, ngã về không”.

Xét từ xu hướng lựa chọn, những người chọn nút đỏ đều đang làm thuê, trong khi đó những người chọn nút xanh đều đang xây dựng sự nghiệp. Nhiều người lao động phàn nàn về mức lương thấp của họ, cho rằng họ đã tạo ra khối tài sản khổng lồ cho công ty nhưng chỉ nhận được mức lương ít ỏi.

Quả thật giá trị doanh nghiệp do nhân viên cùng nhau tạo ra, nhưng tại sao thu nhập của sếp lại cao hơn nhiều so với lương của nhân viên? Bởi vì mức lương cao bù đắp cho những rủi ro lớn mà họ phải gánh vác.

Định nghĩa về doanh nghiệp nêu rõ: “Doanh nghiệp nói chung nhằm mục đích tạo ra lợi nhuận, sử dụng các yếu tố sản xuất khác nhau (đất đai, lao động, vốn, công nghệ và tài năng kinh doanh...), cung cấp hàng hóa hoặc dịch vụ cho thị trường, thực hiện quản lý độc lập, tự chịu trách nhiệm về lãi lỗ, pháp nhân hoặc tổ chức kinh tế, xã hội khác, hạch toán độc lập”.

“Kinh doanh độc lập, tự chịu trách nhiệm về lãi lỗ” là bản chất phân biệt sếp với nhân viên. Ông chủ kiếm hàng chục hay hàng trăm triệu, đây chỉ là hào quang mà nhiều người nhìn thấy. Điều mà mọi người không nhìn thấy là cũng có vô số ông chủ không kiếm được tiền, thậm chí làm ăn thua lỗ, mất hết tài sản cá nhân.

Ngay cả những ông chủ đang hái ra tiền cũng có khả năng phá sản một khi gặp phải tình trạng kinh doanh sa sút, ngành nghề suy thoái hay thậm chí là những yếu tố khách quan như dịch bệnh. Nhân viên thì khác, dù công ty có phá sản, giải thể thì ưu tiên hàng đầu vẫn là trả đủ lương cho người lao động.

Khởi nghiệp đã trở thành một chủ đề nóng trong những năm gần đây. Với sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế Internet và nền kinh tế chia sẻ, nhiều doanh nhân đã thăng tiến nhanh chóng, thậm chí đứng đầu ngành trong vòng ba đến năm năm, với giá trị thị trường lên tới hàng chục tỷ.

Dường như khởi nghiệp ngày càng dễ dàng hơn và thành công trong kinh doanh đã trở thành một điều tất nhiên. Lớp lớp người trẻ mới ra trường là thi nhau lao vào con đường khởi nghiệp. Nhưng thực tế tỷ lệ khởi nghiệp thành công là bao nhiêu?

Theo dữ liệu từ cơ quan đăng ký công nghiệp và thương mại, tuổi thọ trung bình của các doanh nghiệp vừa và nhỏ Trung Quốc chỉ là 2,5 năm. Trong bài phát biểu tại “Diễn đàn doanh nhân Trung Quốc Yabuli” về đầu tư vốn mạo hiểm, Yan Yan, đối tác chính của Quỹ đầu tư châu Á SAIF, cho biết tỷ lệ thành công của các công ty khởi nghiệp ở Trung Quốc không cao hơn 1%.

Tại sao mọi người thường đánh giá quá cao khả năng khởi nghiệp thành công? Bởi vì mọi người đều đánh giá quá cao khả năng của bản thân, ví dụ như 90% tài xế cho rằng kỹ năng lái xe của họ tốt hơn những người khác. Ngoài ra, con người thường đánh giá thấp độ khó của sự việc. Ví dụ, nhìn thấy Haidilao rất thành công thì cho rằng kinh doanh lẩu rất dễ, chỉ cần mở một cửa hàng lẩu là kiếm được tiền.

Thật ra ngành nghề nào cũng có cơ hội thành công, nhưng cơ hội chỉ dành cho rất ít người. Đánh giá quá cao khả năng của bản thân và coi nhẹ độ khó của sự việc chỉ khiến bạn không nắm bắt được xác suất chính xác, dẫn đến tăng khả năng thất bại.