Ông Trump nói chiến sự có thể sớm kết thúc
Trong cuộc phỏng vấn với Fox News, ông Trump tiếp tục khẳng định nếu Mỹ không tiến hành chiến tranh, Iran “đã có vũ khí hạt nhân từ lâu”.
“Nếu họ có vũ khí hạt nhân, các bạn sẽ phải gọi tất cả họ là ‘ngài’. Và điều đó không ai muốn”, ông nói.
Ông cho rằng chiến sự có thể sớm khép lại và Iran sẽ mất tới 20 năm để tái thiết sau các đòn không kích của Mỹ và Israel.
“Chúng tôi vẫn chưa xong đâu. Hãy chờ xem điều gì xảy ra. Tôi nghĩ họ rất muốn đạt được một thỏa thuận”, ông nói.
Trước đó, cơ quan giám sát hạt nhân của International Atomic Energy Agency từng cho biết không có bằng chứng cho thấy Iran đang chế tạo vũ khí hạt nhân.
Trong cùng cuộc phỏng vấn, ông Trump cũng nhận định cuộc chiến với Iran “đã rất gần hồi kết”.
Khu trục hạm Mỹ chặn hai tàu chở dầu Iran
Theo Reuters, một khu trục hạm Mỹ đã chặn hai tàu chở dầu đang tìm cách rời Iran và yêu cầu quay đầu.
Dẫn lời một quan chức Mỹ giấu tên, Reuters cho biết sự việc xảy ra hôm 15/4. Hai con tàu xuất phát từ cảng Chabahar, nằm bên vịnh Oman, và bị tàu chiến Mỹ liên lạc qua radio.
|
| Tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường lớp Arleigh Burke USS Frank E. Petersen Jr. di chuyển trên Biển Arab trong nhiệm vụ hỗ trợ Chiến dịch Cơn thịnh nộ dữ dội trong cuộc chiến Iran, tại một địa điểm không được tiết lộ, ngày 18/3/2026. Ảnh: Reuters |
Quan chức này cho biết hai tàu chở dầu nằm trong số sáu tàu thương mại mà US Central Command trước đó thông báo đã tuân lệnh “quay đầu để trở lại một cảng của Iran trên vịnh Oman”.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ khẳng định chưa có tàu nào vượt qua được lệnh phong tỏa kể từ khi biện pháp này có hiệu lực vào 10h sáng 14/4 theo giờ Washington.
Mỹ xác nhận mất UAV trị giá 240 triệu USD gần Iran
Hải quân Mỹ xác nhận một máy bay không người lái MQ-4C đã bị rơi hôm 9/4, nhiều khả năng liên quan tới sự cố xảy ra trên vịnh Ba Tư.
Thông tin được nêu trong báo cáo tóm tắt các sự cố hàng không cấp độ A trong 6 tháng qua do Bộ Tư lệnh An toàn Hải quân Mỹ công bố ngày 14/4. Báo cáo cho biết vụ việc xảy ra trong quá trình bay, không gây thương vong, song địa điểm cụ thể và nguyên nhân vẫn được giữ kín vì lý do an ninh tác chiến.
Theo quy định của quân đội Mỹ, sự cố hàng không cấp độ A là những vụ tai nạn gây thiệt hại từ 2 triệu USD trở lên, hoặc khiến người tham gia thiệt mạng, bị thương tật vĩnh viễn, hay kết hợp cả hai yếu tố.
Khi được yêu cầu bình luận về vụ rơi MQ-4C ngày 9/4, Hải quân Mỹ đã chuyển câu hỏi tới Bộ Tư lệnh Trung tâm (CENTCOM) - đơn vị phụ trách hoạt động quân sự tại Trung Đông. Tuy nhiên, cơ quan này từ chối đưa ra phản hồi.
Dữ liệu theo dõi chuyến bay cho thấy chiếc MQ-4C xuất phát từ căn cứ Sigonella (Italy), bay qua Vịnh Ba Tư và hoạt động gần eo biển Hormuz trước khi quay đầu. Tuy nhiên, khi tiến vào không phận Saudi Arabia, UAV phát tín hiệu mất liên lạc, sau đó chuyển hướng về phía Iran và giảm độ cao nhanh chóng.
Không lâu trước khi biến mất khỏi radar, máy bay phát mã khẩn cấp, cho thấy tình huống nguy cấp trên không. Hiện chưa xác định được vị trí rơi chính xác, cũng chưa có bằng chứng cho thấy UAV đã rơi vào lãnh thổ Iran.a
Ông Trump không muốn một thỏa thuận nhỏ mà hướng tới một “thỏa thuận lớn”
Phát biểu thêm tại hội nghị ở bang Georgia, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance nói Mỹ đã đề nghị bình thường hóa quan hệ kinh tế với Iran nếu nước này “sẵn sàng hành xử như một quốc gia bình thường”, đồng thời nhấn mạnh chính sách cốt lõi của ông Trump là ngăn Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân.
|
| Phó Tổng thống Mỹ JD Vance tại sự kiện ngày 14/4 ở bang Georgia. Ảnh: Reuters |
Ông Vance, người dẫn đầu phái đoàn Mỹ trong các cuộc đàm phán với Iran tại Islamabad, cho biết: “Hiện lệnh ngừng bắn đang được duy trì, tôi nghĩ đã khoảng 6 hoặc 7 ngày và nó vẫn giữ vững”.
“Ông ấy không muốn đạt một thỏa thuận nhỏ mà muốn đạt một thỏa thuận lớn”, ông nói.
Phó tổng thống cũng thừa nhận rằng “cử tri trẻ không thực sự ủng hộ chính sách của chúng tôi ở Trung Đông”.
“Tôi không nói rằng bạn phải đồng ý với tôi về mọi vấn đề. Điều tôi muốn nói là đừng rút lui chỉ vì bạn không đồng tình với chính quyền ở một chủ đề nào đó. Hãy tham gia nhiều hơn, để tiếng nói của bạn được lắng nghe rõ ràng hơn”, ông nói.
Mỹ, Iran có thể nối lại đàm phán trong tuần này
Trong cuộc phỏng vấn ngày 14/4 theo giờ địa phương, ông Trump đã khuyên phóng viên của tờ tin tức này nên tiếp tục ở lại Islamabad (Pakistan).
“Điều gì đó có thể xảy ra trong hai ngày tới, chúng tôi có xu hướng sẽ sớm quay lại đó”, ông Trump nói trong cuộc phỏng vấn.
Theo Reuters, các quan chức vùng Vịnh, Pakistan và Iran cũng nhận định các nhóm đàm phán của Mỹ và Iran có thể sẽ quay lại Pakistan vào cuối tuần này. Một nguồn tin cấp cao từ Iran cho biết chưa có thời điểm cụ thể được ấn định.
Dù động thái phong tỏa eo biển Hormuz của Mỹ vấp phải phản ứng gay gắt từ Tehran, các tín hiệu vẫn cho thấy hoạt động ngoại giao có thể sớm nối lại. Điều này đã giúp xoa dịu thị trường dầu mỏ, kéo giá dầu chuẩn xuống dưới 100 USD trong ngày 14/4.
|
| Tổng thống Trump cho biết cuộc đàm phán lần hai có thể diễn ra ngay trong tuần này. Ảnh: Reuters |
Cuộc đàm phán tại Islamabad cuối tuần qua không đưa lại kết quả, làm dấy lên nghi ngờ về khả năng duy trì lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần. Hiện lệnh ngừng bắn vẫn còn hiệu lực thêm một tuần.
Tham vọng hạt nhân của Iran là điểm bất đồng chính trong đàm phán. Mỹ đề xuất đình chỉ toàn bộ hoạt động hạt nhân của Iran trong 20 năm, trong khi Tehran đưa ra phương án dừng từ 3 đến 5 năm.
Ngoài ra, Washington cũng yêu cầu toàn bộ lượng uranium đã làm giàu phải được đưa ra khỏi Iran, trong khi đó, Iran đề xuất làm loãng uranium đã làm giàu và giữ số vật liệu này tại Iran.
|
| Người dân Tehran diễu hành phản đối chiến sự của Mỹ và Israel tại Iran ngày 13/4. Ảnh: Reuters.Một nguồn tin tham gia đàm phán tại Pakistan cho Reuters biết rằng các cuộc tiếp xúc cuối tuần qua vẫn đạt tiến triển trong việc thu hẹp khác biệt, đưa hai bên tiến gần hơn tới một thỏa thuận có thể đạt được trong vòng đàm phán mới. |
Israel và Lebanon lần đầu đàm phán trực tiếp
Trong một diễn biến khác cùng ngày, đàm phán giữa các đặc phái viên của Israel và Lebanon đã diễn ra tại Washington (Mỹ). Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio chủ trì cuộc đàm phán trực tiếp đầu tiên sau nhiều thập kỷ giữa Israel và Lebanon.
Sau đàm phán, cả hai bên đều nhận định thảo luận diễn ra tích cực, dù không có khung thỏa thuận hòa bình nào được công bố.
Cuộc gặp đánh dấu sự kiện hiếm hoi giữa Israel và Lebanon, khi lần đầu hai nước tiến hành đàm phán trực tiếp kể từ năm 1983.
Hai bên bước vào đàm phán với mục tiêu khác biệt. Lebanon muốn Israel ngừng bắn. Trong khi đó, Israel loại trừ khả năng thảo luận về lệnh ngừng bắn tại Lebanon, đồng thời yêu cầu nước này sớm giải giáp lực lượng Hezbollah.
Sự hiện diện của ông Rubio cho thấy Washington mong muốn đạt được tiến triển. Ông Trump đã kêu gọi Israel giảm cường độ tấn công tại Lebanon, nhằm tránh làm đổ vỡ lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran.
Xung đột tại Trung Đông gây ra sự gián đoạn nguồn cung dầu lớn nhất trong lịch sử, làm gia tăng áp lực buộc ông Trump phải tìm lối thoát cho chiến sự.
Phía Iran cho rằng chiến dịch của Israel nhằm vào Hezbollah tại Lebanon phải được đưa vào bất kỳ thỏa thuận nào giữa Mỹ và Iran, nhằm chấm dứt cuộc chiến rộng lớn hơn ở Trung Đông. Điều này làm phức tạp các cuộc đàm phán do Pakistan làm trung gian. Hiện Washington bác bỏ điều này, cho rằng không có mối liên hệ giữa hai tiến trình đàm phán.
Mỹ tuyên bố đã chặn toàn bộ tàu xuất phát từ các cảng Iran
Báo cáo ngày 14/4 của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) khẳng định chưa có tàu nào vượt qua được vòng phong tỏa này.
Tuy nhiên, dữ liệu theo dõi hàng hải cho thấy một số tàu liên quan tới Iran vẫn đi qua eo biển Hormuz sau khi lệnh phong tỏa có hiệu lực hôm 13/4.
Một số tàu trong đó đã dừng lại sau khi ra phía đông eo biển, dọc bờ biển phía nam Iran. Các chuyên gia nhận định đây có thể là dấu hiệu lực lượng Mỹ đã yêu cầu họ không tiếp tục hành trình.
|
| Các tàu neo đậu tại Muscat, Oman hồi tháng 3. Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ cho biết sẽ thực thi lệnh phong tỏa đối với các tàu có liên hệ với Iran từ Vịnh Oman và biển Arab, cả hai đều nằm ở phía đông eo biển Hormuz. Ảnh: Reuters |
CENTCOM cho biết đã có 6 tàu thương mại nhận chỉ thị qua radio từ phía Mỹ và quay đầu trở lại các cảng Iran, song không công bố danh tính.
Lệnh phong tỏa được thực thi từ vịnh Oman và biển Arab, khu vực nằm phía đông eo Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược nơi mỗi ngày từng có hơn 120 tàu qua lại trước khi xung đột bùng phát cuối tháng 2, vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu và khí đốt toàn cầu.
Một quan chức Mỹ giấu tên tiết lộ hơn 12 tàu quân sự nước này đang hiện diện tại vùng biển quốc tế ở vịnh Oman. Sau khi chiến sự nổ ra, Iran gần như chặn toàn bộ hoạt động vận tải thương mại qua eo Hormuz bằng cách đe dọa và tấn công tàu thuyền, khiến nguồn cung năng lượng ra thị trường thế giới sụt giảm mạnh, kéo giá xăng dầu tăng cao và gây chấn động nhiều nền kinh tế.
Trước đó, Washington chưa tìm cách ngăn chặn các tàu chở dầu Iran nhằm tránh làm gián đoạn nguồn cung toàn cầu. Tuy nhiên, bước đi mới cho thấy Mỹ đang tìm cách cắt dòng chảy dầu mỏ, vốn được xem là “mạch sống” của nền kinh tế Iran.
CENTCOM cũng muốn thiết lập hành lang an toàn cho các tàu không liên quan tới Iran, vốn đã né tránh khu vực vì lo ngại bị tấn công. Một quan chức Mỹ cho biết hơn 20 tàu thương mại không liên quan tới Iran đã đi qua eo Hormuz trong 24 giờ đầu tiên của lệnh phong tỏa, bao gồm tàu chở dầu, tàu hàng và tàu container.
Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng con số thực tế thấp hơn, khi công ty dữ liệu hàng hải Kpler chỉ ghi nhận 6 tàu. Một khả năng khác là nhiều tàu đã tắt thiết bị định vị để tránh bị theo dõi.
Một tàu chở dầu Trung Quốc bị Mỹ trừng phạt, Rich Starry, đã đi qua eo Hormuz theo hướng đông nhưng sau đó quay đầu, được cho là đã làm theo chỉ thị của Mỹ. Một tàu khác có liên quan tới Iran, Elpis, cũng được cho là đã vượt qua eo biển trong thời gian phong tỏa, song mất tín hiệu vào ngày 14/4 nên chưa rõ hành trình.
Theo giới chuyên gia, các tàu liên quan tới Iran có thể không muốn tiến ra vùng biển phía đông eo Hormuz do sự hiện diện dày đặc của tàu chiến Mỹ. “Họ không muốn ra ngoài,” ông Salvatore Mercogliano, chuyên gia lịch sử hàng hải tại Đại học Campbell, nhận định.
Dù Mỹ tuyên bố các tàu trung lập vẫn có thể đi qua, nhiều hãng vận tải cho biết chưa nhận được hướng dẫn cụ thể. Ông Nils Haupt, phát ngôn viên hãng vận tải Đức Hapag-Lloyd, cho biết công ty vẫn chưa nhận được thông tin chính thức về cách đảm bảo an toàn cho 6 tàu đang mắc kẹt tại vịnh Ba Tư.
“Chúng tôi cần biết liệu có an toàn không. Thủy lôi đã được gỡ hết chưa? Có nguy cơ bị tấn công không? Tàu có được hộ tống hay không?” ông đặt câu hỏi.
Vấn đề Trung Đông
Mục Thế giới giới thiệu cuốn sách "Châu Phi - Trung Đông: Những vấn đề chính trị và kinh tế nổi bật". Cuốn sách giới thiệu cuộc cải cách thể chế chính trị và kinh tế ở châu Phi và Trung Đông từ sau Chiến tranh Lạnh đến nay. Cuốn sách bao trùm nhiều vấn đề về sắc tộc, khả năng giải quyết mâu thuẫn sắc tộc, tôn giáo, chính sách của các nước lớn, dầu mỏ, khí đốt ở hai khu vực này...