Nhiều tượng đá trên đảo Phục sinh có hình mặt người. Ảnh minh họa: R.S.

Đôi khi đó là một cấu trúc địa chất, như mỏm núi Cụ già ở Franconia Notch, New Hampshire, Mỹ. Chúng ta nhận ra rằng, thay vì do một thế lực siêu nhiên hoặc nền văn minh cổ đại chưa được khám phá nào ở New Hampshire tạo ra, đó chỉ là kết quả của quá trình xói mòn và sụp đổ của vách đá.

Dù sao, giờ đây, nó cũng không còn trông giống mặt người nữa. Ngoài ra, còn có Đầu quỷ ở North Carolina, Mỹ; Hòn nhân sư ở Wast Water, Cumbria, Anh và Hòn bà cô già ở Pháp. Đôi khi đó là hình dáng một người phụ nữ đang nằm, như núi Ixtaccihuatl ở Mexico. Đôi khi là những bộ phận cơ thể khác, như Grand Tetons hay Bầu ngực vĩ đại ở Wyoming - nếu nhìn từ hướng Tây, là hai đỉnh núi được các nhà thám hiểm người Pháp đặt tên. Thực ra là ba đỉnh mới đúng. Đôi khi là những hình dạng thay đổi hiển hiện trên các đám mây.

Vào cuối thời kỳ Trung cổ và thời kỳ phục hưng Tây Ban Nha, các hình ảnh Đức Mẹ Maria được “xác nhận” qua việc người ta nhìn thấy thánh thần trong những tầng mây. (Khi tôi rời Suva, Fiji, tôi từng thấy đầu của một con quái vật đáng sợ, há miệng, hiện ra trong một đám mây giông dữ dội.)

Đôi khi, một loại rau, một họa tiết trên vân gỗ hay da bò lại giống với khuôn mặt con người. Đã từng có một quả cà tím nổi tiếng vì rất giống Richard M. Nixon.

Chúng ta có thể suy luận gì từ thực tế này? Sự can thiệp của thần thánh hay sinh vật ngoài Trái đất? Sự can thiệp của đảng Cộng hòa vào di truyền học của cà tím? Không. Chúng ta nhận thức rằng trên thế giới có vô số quả cà tím và rằng, với số lượng đủ lớn, sớm muộn gì chúng ta cũng sẽ bắt gặp một quả trông giống khuôn mặt người, thậm chí là giống một nhân vật cụ thể nào đó.

Khi khuôn mặt ấy là của một nhân vật tôn giáo - ví dụ, gương mặt của Chúa Jesus hiện trên một chiếc bánh tortilla - những người tín đồ lập tức suy diễn đó là do bàn tay của Chúa sắp đặt. Trong một thời đại vốn hoài nghi hơn phần lớn các thời kỳ khác, họ khao khát sự trấn an.

Tuy nhiên, dường như khó có khả năng một phép màu lại xảy ra trên một thứ mỏng manh tới vậy. Xét đến việc kể từ thuở khai thiên lập địa đã có biết bao chiếc tortilla được làm ra, sẽ là điều đáng ngạc nhiên nếu không có vài chiếc mang những đường nét ít nhiều quen thuộc [1].

Nhân sâm và rễ cây ma nhân đã từng được gán cho những đặc tính huyền diệu vì chúng có hình dáng hao hao giống thân người. Một số chồi non của cây dẻ nhìn tựa như gương mặt đang mỉm cười. Một số loài san hô trông giống bàn tay người.

Loài nấm tai (còn được gọi bằng cái tên khó nghe hơn là “tai Do Thái”) thực sự trông giống một cái tai và những con bướm đêm lớn có thể có hoa văn như đôi mắt khổng lồ trên cánh. Một phần trong hiện tượng này không chỉ đơn thuần là trùng hợp; các loài thực vật và động vật trông giống bộ phận trên mặt có thể sẽ ít bị ăn thịt bởi những sinh vật có khuôn mặt hoặc loài vật sợ hãi những kẻ săn mồi có khuôn mặt.

Bọ que là một loài côn trùng được ngụy trang tuyệt vời, trông y hệt như một nhành cây khô. Đương nhiên, loài này có xu hướng sống trên cây hoặc khu vực có nhiều cây. Khả năng ngụy trang thành thực vật này đã giúp nó tránh khỏi các chim chóc và những loài săn mồi khác.

Đây hẳn là lý do khiến quá trình chọn lọc tự nhiên theo Darwin nhào nặn loài bọ này theo hình dáng lạ kì như vậy. Những sự giao thoa như vậy giữa các giới sinh vật tạo ra cảm giác bất an. Một đứa trẻ nhỏ khi nhìn thấy bọ que có thể tưởng tượng ra một đạo quân cành cây đang diễu hành vì một mục đích mờ ám nào đó của giới thực vật.

[1] Những trường hợp này rất khác so với tấm vải liệm Turin - thứ có hình dạng quá giống với hình thể con người để, không thể ngộ nhận là một hoa văn tự nhiên. Hiện nay, kết quả xác định niên đại bằng carbon-14 cho thấy đây không phải là khăn liệm tử thi của Chúa Jesus, mà là một trò lừa đảo tôn giáo từ thế kỷ XIV - thời kỳ mà việc sản xuất các thánh tích giả mạo tôn giáo là một ngành thủ công tại gia phát đạt và sinh lợi.