Có nhiều ví dụ hiện đại khác về những chất gây nghiện cấm kỵ trước đây đã chuyển thành những loại hàng hóa được xã hội chấp nhận, thường được ngụy trang dưới dạng thuốc chữa bệnh. Thuốc lá trở thành thuốc lá điện tử và thuốc lá dưới dạng hộp tròn nhỏ ZYN. Heroin trở thành OxyContin. Cần sa trở thành “cần sa y tế”. Ngay khi chúng ta vừa cam kết kiêng khem thì loại chất gây nghiện cũ đó lại xuất hiện trở lại dưới dạng một sản phẩm mới có bao bì đẹp và giá cả phải chăng: Này! Ổn rồi nhé. Giờ tớ tốt cho cậu.

Việc tôn sùng những thứ ma quỷ cũng là một dạng tự ràng buộc theo danh mục.

Từ thời tiền sử, con người đã xếp những loại thuốc làm thay đổi nhận thức vào danh mục những vật thiêng được sử dụng trong các nghi lễ tôn giáo, nghi thức chuyển đổi (đánh dấu giai đoạn chuyển mình của một người) hoặc làm thuốc chữa bệnh. Trong bối cảnh này, chỉ có các thầy tế, pháp sư hoặc những người được chọn để tham gia huấn luyện đặc biệt hoặc có đặc quyền riêng mới được phép sử dụng những loại thuốc này.

Trà ayahuasca được sử dụng như vật thiêng trong nghi lễ tôn giáo của thổ dân Amazon. Ảnh: Alamy.

Suốt hơn 7.000 năm, các chất gây ảo giác, còn được biết đến như chất thức thần (nấm thần, ayahuasca, peyote), đã có những công dụng kỳ bí trên khắp các nền văn hóa khác nhau. Tuy nhiên, khi các chất gây ảo giác trở nên phổ biến và xuất hiện rộng rãi như chất tiêu khiển trong các phong trào phản văn hóa của thập niên 1960, tác hại đã được nhân lên gấp bội. Kết quả là, chúng bị coi là bất hợp pháp tại hầu hết các quốc gia trên thế giới.

Ngày nay, có một phong trào đưa các chất gây ảo giác và các loại thuốc tương tự vào sử dụng, nhưng chỉ trong bối cảnh giả thiêng của liệu pháp tâm lý với sự hỗ trợ của chất thức thần. Các bác sĩ tâm thần và các nhà tâm lý học chuyên biệt đang sử dụng các chất gây ảo giác và các tác nhân gây ảnh hưởng mạnh mẽ đến não (nấm thức thần psilocybin, thuốc gây mê phân ly ketamine, thuốc lắc) như những liệu pháp cho sức khỏe tâm thần. Việc giới hạn liều lượng thuốc thức thần (từ một đến ba) xen kẽ với liệu pháp trò chuyện trực tiếp suốt nhiều tuần đã trở thành phiên bản chữa bệnh thời hiện đại của thuật cúng tế cổ xưa.

Hi vọng bằng cách hạn chế cơ hội tiếp cận với những loại thuốc này và thường xuyên tham khảo ý kiến của bác sĩ tâm thần, các đặc tính thần bí của những hóa chất trên - cảm giác về tính độc nhất, vượt thời gian, tâm trạng tích cực và sự tôn kính - có thể được cân bằng mà không dẫn đến tình trạng lạm dụng, sử dụng sai mục đích và nghiện ngập.

* Ayahuasca là một loại trà được thổ dân Amazon sử dụng trong các nghi lễ chữa bệnh, giao tiếp với thần linh, còn peyote là một loại chất gây ảo giác thu được từ cây xương rồng, chủ yếu sử dụng cho mục đích tiêu khiển. - ND