Sự lên ngôi của phong cách Gothic

Một cảnh trong phim Dracula: A Love Tale Ảnh: Vertical/Seattle Refined.

Những đặc trưng Gothic như hành lang lung linh ánh nến, những bức chân dung cổ đầy vẻ kỳ quái cùng các mô-típ quen thuộc khác như dinh thự đổ nát, những bộ trang phục trung cổ, những gia tộc huyền bí… đã lan rộng khắp thế giới văn chương trong suốt năm qua, theo New York Times.

Tác phẩm chính kịch lịch sử Lázár của Nelio Biedermann, được nhà xuất bản giới thiệu là “một thiên tiểu thuyết gia đình đa thế hệ mang phong cách Gothic”, đã thu hút sự chú ý đặc biệt khi bản dịch tiếng Anh ra mắt vào tháng 4 năm nay.

Tác phẩm kinh dị dân gian đan xen hai mốc thời gian Gothic của Kylie Lee Baker đã đưa một võ sĩ samurai từ năm 1877 và một kẻ sát nhân thời hiện đại vào cùng một dinh thự u ám tại Kagoshima. Hay như tiểu thuyết phản địa đàng sắp ra mắt Miss Archer của Jordan Harrison, với nhân vật chính là một nữ gia sư trong một dinh thự ảm đạm nhưng lại lấy bối cảnh ở thế kỷ 22.

Theo Life Style Asia, trong thế giới điện ảnh, từ năm 2022, các bộ phim mang hướng thẩm mỹ và phong cách Gothic như Bones and All và Pearl đã được ra mắt. Cùng năm đó, loạt phim truyền hình mang phong cách Gothic đầy thành công trên Netflix là Wednesday cũng chính thức lên sóng.

Vào tháng 12/2024, bộ phim Nosferatu của đạo diễn Robert Eggers đã đưa hình tượng ma cà rồng trở lại với điện ảnh chính thống. Tiếp nối đó là Sinners (2025), Dracula: A Love Tale (2025), Đồi gió hú (2026), The Bride (2026).

Sự ra đời và sức ảnh hưởng của phong cách Gothic

Nhiều chuyên gia về văn học Gothic cho rằng thể loại này bắt nguồn từ năm 1764, khi Horace Walpole xuất bản The Castle of Otranto, tác phẩm được khơi nguồn cảm hứng từ chính một cơn ác mộng của ông.

Thể loại này bắt đầu phát triển mạnh mẽ vào thời kỳ Cách mạng Pháp, khi trào lưu văn học lãng mạn đề cao cảm xúc và trí tưởng tượng trở nên phổ biến trong thế kỷ 19. Lúc này, những tác phẩm như Frankenstein, The Picture of Dorian Gray và Dracula cũng theo đó lên ngôi.

Frankenstein vẫn duy trì được sức hút sau nhiều thế kỷ ra mắt. Ảnh: Wikimedia Commons.

Xavier Aldana Reyes, một nhà nghiên cứu tại Trung tâm Nghiên cứu Gothic Manchester, giải thích rằng sự quan tâm dành cho thể loại Gothic thường tăng vọt trong những giai đoạn xã hội bất an và biến động chính trị.

“Xu hướng chung hiện nay là chúng ta đang sống trong thời kỳ bất ổn. Mọi người cảm thấy choáng ngợp trước các vấn đề như biến đổi khí hậu, những đại dịch chết chóc, các cuộc chiến tranh dai dẳng, cùng nhiều mối đe dọa khác. Thể loại Gothic mở ra không gian an toàn để độc giả đối diện với những nỗi sợ hãi trong thế giới thực”, Aldana Reyes nhận định.

Đây cũng là điều nhiều thế hệ độc giả ông cha đã làm khi đương đầu với những tín hiệu và biến động trong xã hội, như thời kỳ Cách mạng Công nghiệp, sự lo sợ với tình trạng môi trường suy thoái trong xã hội Anh thế kỷ 19, theo Life Style Asia.

Chủ đề Gothic vượt lên khuôn mẫu

Theo New York Times, các tác giả ngày nay đã đưa những chủ đề Gothic truyền thống vượt ra khỏi khuôn mẫu quen thuộc.

Ảnh: Amazon.

Ike-Njoku, tác giả của The Water House, cho biết tác phẩm này được lấy cảm hứng một phần từ việc phá dỡ các công trình lịch sử ở Lagos: “Tôi suy ngẫm về lịch sử của những nơi đó và những gì đã mất đi, đó chính là một tư duy đậm chất Gothic”.

Đại diện văn học Mary C. Moore cũng cho biết bà nhận được ngày càng nhiều tác phẩm thuộc thể loại Gothic, dù chúng thường được giới thiệu dưới dạng tiểu thuyết kỳ ảo đen tối hoặc kinh dị.

Một yếu tố khác thúc đẩy sự đa dạng của phong cách Gothic hiện nay là sự ảnh hưởng của mạng xã hội, hay nói cách khác là từ chính công chúng, theo nhận định của Nathalie Ramirez, Giám đốc điều hành mảng thương hiệu và tiếp thị tại Zando, đơn vị xuất bản tiểu thuyết kinh dị đồng tính nữ Rottenheart của tác giả Kat Dunn, vào tháng 6 năm nay.

Một cảnh trong phim The Bride. Ảnh: Variety.

Sự cởi mở của độc giả đối với những nhóm yếu thế như phụ nữ, cộng đồng LGBT khiến những cuộc thảo luận xoay quanh cơ thể người chuyển giới hay bất kỳ cộng đồng nào khác cũng có thể được xem như một lăng kính để nhìn nhận tác phẩm. Điều này phần nào đã được thể hiện qua góc nhìn nữ quyền trong bộ phim The Bride ra mắt tháng 2 năm nay.

Cũng theo Life Style Asia, sự trỗi dậy của các bộ phim mang phong cách Gothic mới tại Hollywood và dường như là cả trong thế giới văn học, mới chỉ là bắt đầu. Giữa những lo âu về biến đổi khí hậu, các cuộc chiến tranh dai dẳng và sự xuất hiện của các xu hướng cực đoan, nghệ thuật, trong đó có phong cách Gothic, dường như trở thành nơi trú ẩn nhiều người đang lựa chọn.

Công thức thành công của nhà xuất bản có 14 tác giả đoạt Nobel văn học 14 tác giả làm việc cùng New Directions đã được giải Nobel Văn học, bao gồm cả người chiến thắng năm nay. Làm thế nào một nhà xuất bản nhỏ có thể tạo nên ảnh hưởng lớn như vậy? 14:12 14/10/2026

Từ hiện tượng văn học đến 'con ghẻ' của giải thưởng Prix Goncourt Cuốn sách bán ở 20 quốc gia và nhận được hàng loạt lời khen "It Was Either That Or Die" bỗng bị gỡ khỏi danh sách tranh giải Prix Goncourt vì cáo buộc sử dụng AI. 06:54 27/9/2026

AI ảnh hưởng giải thưởng văn học: Nhu cầu bức thiết về quy chế mới AI ngày càng xuất hiện nhiều trong các giải thưởng văn học. Ban tổ chức giải thưởng và các nhà xuất bản đang có những cách tiếp cận trái ngược. 15:00 21/8/2026