Theo WIRED, các nhân viên tại trụ sở của nhà xuất bản Macmillan Publishers ở New York, Mỹ đã biết đến sự tồn tại của trợ lý xuất bản AI có tên NOA vào đầu năm 2024.
Tích hợp AI vào quy trình xuất bản
NOA là viết tắt của cụm từ No Ordinary Assistant (tạm dịch: Một trợ lý không tầm thường). Trong một email gửi tới toàn thể nhân viên, NOA được giới thiệu là một chatbot AI do công ty phần mềm Chaptr của Đức phát triển. Công ty này được Holtzbrinck, tập đoàn mẹ của Macmillan, “hậu thuẫn”.
Email này trấn an nhân viên rằng NOA là “một môi trường an toàn, nơi có thể nhập các thông tin độc quyền mà không lo dữ liệu bị chia sẻ với bất kỳ bên thứ ba nào”. Về lý thuyết, điều này có nghĩa là NOA hoạt động như một công cụ khép kín, không lưu giữ hay chia sẻ dữ liệu để huấn luyện các mô hình AI.
Các nhân viên tại Macmillan cho biết, trong các buổi đào tạo, họ được cảnh báo rằng NOA có thể tạo ra thông tin sai lệch và luôn cần con người kiểm chứng lại. Dẫu vậy, họ vẫn được khuyến khích sử dụng NOA để soạn thảo email, viết nội dung, thực hiện nghiên cứu thị trường và lên ý tưởng.
Tuy nhiên, mục tiêu sử dụng không chỉ dừng lại ở những tác vụ hành chính đơn thuần, theo Superpower Daily. Hướng dẫn sử dụng cũng đề cập đến bản thảo của tác giả. Nhiều nhân viên cho biết họ được yêu cầu “chỉ” dán một “phần trăm” nội dung từ bản thảo của các tác giả vào NOA. Người dùng còn có thể tùy chỉnh giọng điệu phản hồi của NOA với các lựa chọn như: “vui vẻ”, “giản lược”, “bi quan”, “mỉa mai” hoặc “nuối tiếc”.
Vào cuối năm 2024, các nhân viên Macmillan vẫn được khuyến khích sử dụng NOA để xây dựng mục tiêu cho kỳ đánh giá hiệu suất làm việc.
 |
| Cái tên NOA cũng gây khó chịu cho nhiều nhân viên. Ảnh: Superpower Daily. |
Một số nhân viên tại Macmillan cho biết NOA không hữu ích và không đáng tin cậy. Một người chia sẻ: “Nó thật tệ hại, chẳng ai dùng đến cả”.
Vào tháng 10/2025, thông qua một email gửi đến toàn công ty, các nhân viên tại Macmillan được thông báo rằng Chaptr sẽ ngừng vận hành NOA. Kể từ đó, theo lời các nhân viên, ban lãnh đạo đã cố gắng tích hợp Google Gemini vào quy trình xuất bản. Một số nhân viên sau đó đã thử dùng Gemini để đánh giá các thư đề xuất từ các đại diện văn học, nhưng theo một biên tập viên, những bản đánh giá do Gemini tạo ra hoàn toàn “vô dụng”.
Trong khi các nhân viên đánh giá tiêu cực, nhà xuất bản Macmillan lại có cách tiếp cận khác.
Kelly Collins, Phó chủ tịch phụ trách truyền thông và cộng đồng tại Macmillan, cho biết nhà xuất bản này có sử dụng Gemini cho các hoạt động “kinh doanh”, nhưng “ban lãnh đạo Macmillan không đưa ra bất kỳ chỉ đạo nào về việc sử dụng Gemini trong quy trình xuất bản, bao gồm việc đánh giá thư chào bản thảo từ các đại diện văn học”.
Bà cũng cho rằng “những quan điểm được chia sẻ không phản ánh chính xác cách NOA được triển khai và truyền thông”, tuy nhiên, không đưa ra giải thích chi tiết.
Collins cũng lưu ý rằng công ty “áp dụng cách tiếp cận thận trọng đối với AI, tập trung vào việc nâng cao nhận thức và đào tạo cho nhân viên, đồng thời luôn đặt con người làm trọng tâm”.
Căng thẳng về AI trong nhóm Big Five
Macmillan thường được xem là đơn vị nhỏ nhất trong nhóm “Big Five” (năm nhà xuất bản sách lớn nhất tại Mỹ, cũng là năm đơn vị xuất bản lớn trên thế giới) xét theo số lượng sách bán ra hàng năm.
Tại Penguin Random House (PRH), nhà xuất bản lớn nhất trong nhóm Big Five sau thương vụ sáp nhập giữa Penguin Books và Random House vào năm 2013, một số nhân viên cho biết họ cũng được khuyến khích sử dụng ChatGPT trong các buổi đào tạo về AI.
 |
| Nhóm 5 nhà xuất bản lớn nhất thế giới. Ảnh: Book Scouter. |
Vào tháng 2, đại diện từ Hay House, nhà xuất bản chuyên về sách phát triển bản thân được PRH mua lại vào năm 2023, đã trình bày với nhân viên về ChatGPT, mô tả công cụ này là “phương tiện cốt lõi giúp nâng cao năng suất, khả năng sáng tạo và sự cộng tác” sau một năm sử dụng.
Nhân viên tại các nhà xuất bản còn lại như Hachette, Simon & Schuster và HarperCollins đều chia sẻ với tờ WIRED rằng các lãnh đạo đang thúc ép họ sử dụng các công cụ AI.
Mặc dù nhận được sự khuyến khích từ ban lãnh đạo cấp cao, các nhân viên tại Penguin Random House mà WIRED tiếp cận đều cho biết họ tránh sử dụng ChatGPT bất cứ khi nào có thể. Một nhân viên chia sẻ: “Nó khiến công việc của chúng tôi trở nên khó khăn hơn”.
Theo Tomorrow’s Publisher, sự khác biệt về quan điểm trên phản ánh tình trạng căng thẳng ở quy mô lớn hơn trong ngành xuất bản: Các nhà xuất bản rất muốn quảng bá AI như một giải pháp giúp tăng năng suất, trong khi những người trực tiếp sử dụng lại thường thấy các công cụ này hoạt động thiếu ổn định, gây phiền toái hoặc đơn giản là chẳng giúp ích gì.
Đọc được sách hay, hãy gửi review cho Tri Thức - Znews
Bạn đọc được một cuốn sách hay, bạn muốn chia sẻ những cảm nhận, những lý do mà người khác nên đọc cuốn sách đó, hãy viết review và gửi về cho chúng tôi. Tri Thức - Znews mở chuyên mục “Cuốn sách tôi đọc”, là diễn đàn để chia sẻ review sách do bạn đọc gửi đến qua Email: books@znews.vn. Bài viết cần gửi kèm ảnh chụp cuốn sách, tên tác giả, số điện thoại.
Trân trọng.
