Uống cà phê vào lúc đói gây nhiều bất lợi cho cơ thể. Ảnh minh họa: T.T.

Thoạt nhìn, có thể dường như là phi lý khi một chất làm chậm sự tiêu hao mô lại được sử dụng nhằm mục đích thúc đẩy một số chức năng khác, đặc biệt là những chức năng liên quan đến não bộ.

Tuy nhiên, chính hoạt động thể chất, sự hưng phấn tinh thần và sự tỉnh táo mà cà phê mang lại đã giải thích cho việc nhiều nhà khoa học, thi sĩ, học giả và những người hay suy nghĩ ưa chuộng nó rất nhiều .

Tất cả những công việc này đều làm tăng sự tiêu hao mô trong não cũng như trong tủy sống - chính là những hoạt động mà người ta cho rằng cà phê có khả năng ức chế.

Do đó, để dung hòa sự mâu thuẫn có vẻ như trái ngược này, người ta đã lập luận rằng cà phê không tác động như một chất kích thích não bộ theo cách trực tiếp, mà chỉ gián tiếp bằng cách làm tiêu trừ tình trạng xung huyết mạch máu gây ra bởi việc học tập kéo dài, bởi bữa ăn no và đặc biệt là bởi thuốc phiện, rượu hoặc những chất khác vốn có xu hướng bơm đầy máu lên não.

Vì vậy, khi uống lúc bụng đói, cà phê không làm tăng tốc các chức năng của não mà ngược lại khiến nó trở nên đờ đẫn và ngăn cản tư duy tập trung ổn định, gây nên sự căng thẳng thần kinh và tình trạng suy nhược toàn thân và thường dẫn đến chứng đau nửa đầu.

Tuy nhiên, trong quá trình tiêu hóa, tình huống lại đảo ngược, đặc biệt là sau một bữa ăn đầy đủ và ngon miệng. Lúc này, trí óc trở nên đờ đẫn và chậm chạp, cơn buồn ngủ xuất hiện và mọi dấu hiệu đều cho thấy lượng máu lên não đang tăng cao, tình trạng tương tự như khi làm việc trí óc kéo dài dẫn đến xung huyết não và cơn buồn ngủ. Có vẻ cà phê giúp điều chỉnh trạng thái này bằng cách làm co mạch máu, từ đó làm giảm lượng máu dồn lên não.

Thói quen dùng cà phê vào bữa sáng và sau bữa tối vì thế được lý giải bởi tác dụng kích thích mà nó gây ra, không chỉ trên hệ thần kinh nói chung mà đặc biệt là lên dạ dày và ruột vì cà phê có thể thúc đẩy tiêu hóa ở dạ dày và làm giảm cảm giác đầy bụng, kích thích tiết mật và tăng cường hoạt động nhu động ruột, từ đó thúc đẩy quá trình đại tiện.

Tuy nhiên, cũng cần khẳng định rằng, khi bị lạm dụng, cà phê sẽ làm tê liệt chức năng tiêu hóa ở mọi giai đoạn và dẫn đến các rối loạn khác, trong đó chủ yếu là táo bón, trĩ và tắc nghẽn gan. Dù các tác động này có thể do khả năng gây co thắt mao mạch của cà phê hay không thì vẫn chưa chắc chắn nhưng sự hiện hữu của chúng là điều không thể phủ nhận.