Sách về Alexander Đại đế giành giải thưởng 50.000 bảng Anh

Tác giả Edmund Richardson. Ảnh: TheGuardian.

Theo The Guardian ngày 4/11, cuốn Alexander: God, King, Man (tạm dịch: Alexander: Vị thần, nhà vua, con người) của sử gia Edmund Richardson giành giải Baillie Gifford 2026, trị giá 50.000 bảng Anh (khoảng 1,7 tỷ đồng).

Tác phẩm vượt qua hơn 350 cuốn sách đủ điều kiện dự giải, trong đó có 5 ứng viên ở vòng chung khảo. Đây là lần đầu tiên một cuốn sách về lịch sử cổ đại giành chiến thắng kể từ khi giải thưởng được thành lập năm 1999.

Chân dung sống động về Alexander Đại đế

Edmund Richardson, 44 tuổi, là giáo sư nghiên cứu cổ điển tại Đại học Durham (Anh). Ông dành hơn một thập niên nghiên cứu cuộc đời Alexander Đại đế, thực hiện các chuyến khảo cứu trên bốn châu lục, từ những hầm mộ ở Ai Cập đến các vùng núi Afghanistan.

Theo thông báo của ban tổ chức giải Baillie Gifford, cuốn sách sử dụng nhiều phát hiện khảo cổ mới, công nghệ hiện đại và các bản dịch tư liệu từ 12 ngôn ngữ cổ. Trong đó có những ghi chép thiên văn Babylon mới được giải mã, giúp bổ sung góc nhìn về thế giới thời Alexander.

Chân dung Alexander Đại đế do Giuseppe Cades vẽ, khoảng năm 1792. Nguồn ảnh: Wikimedia Commons.

Tác phẩm tái hiện cuộc đời Alexander từ năm 336 trước Công nguyên, khi ông lên ngôi vua Macedonia ở tuổi 20. Nhà vua trẻ tiếp quản một vương quốc nợ nần, quân đội thiếu ổn định và phải đối diện nhiều thách thức chính trị.

Để củng cố quyền lực, Alexander dẫn quân tiến về phía đông, mở đầu chiến dịch chinh phục đế chế Ba Tư. Trong những năm tiếp theo, ông xây dựng một đế chế rộng lớn, trải dài từ Hy Lạp đến tiểu lục địa Ấn Độ. Từ một vị vua trẻ ít được kỳ vọng, Alexander trở thành nhà chinh phục vĩ đại, được tôn sùng như một vị thần. Tuy nhiên, cuộc đời ông kết thúc tại Babylon khi mới 32 tuổi.

Theo The Guardian, Richardson không chỉ thuật lại những chiến thắng quân sự mà còn khắc họa một Alexander phức tạp, với tham vọng, nỗi sợ hãi, những mất mát và khát vọng vượt qua giới hạn của con người. Cuốn sách kết hợp nghiên cứu lịch sử với lối kể chuyện giàu hình ảnh, đưa độc giả theo chân Alexander qua những trận chiến, vùng sa mạc và các thành phố cổ đại.

Trả lời AP, Richardson cho rằng những cuộc chinh phục của Alexander không chỉ thay đổi bản đồ chính trị thế giới cổ đại mà còn tạo điều kiện cho sự giao lưu giữa các nền văn minh, thúc đẩy sự truyền bá tri thức, khoa học, tôn giáo và nghệ thuật.

Theo ông, lịch sử Alexander cũng cho thấy tầm quan trọng của việc nghiên cứu những xã hội cách xa chúng ta hàng nghìn năm. Những tư liệu cổ đại, khi được tiếp cận bằng phương pháp nghiên cứu mới, vẫn có thể làm thay đổi cách con người hiểu về quá khứ.

Lịch sử, văn hóa cổ đại thu hút sự quan tâm của công chúng

Sách Alexander: God, King, Man. Ảnh: Amazon.

Kirsty Lang, Chủ tịch Hội đồng giám khảo, nhận xét tác phẩm có sức hấp dẫn của một câu chuyện điện ảnh, đồng thời thể hiện khả năng kết hợp tư liệu nghiên cứu công phu với nghệ thuật viết xuất sắc. Bà Lang đánh giá cuốn sách có cách kể chuyện cuốn hút như tiểu thuyết, khiến độc giả có cảm giác trực tiếp chứng kiến các trận chiến và hành trình chinh phục của Alexander.

Hội đồng giám khảo giải Baillie Gifford gồm sáu thành viên, trong đó có nhà văn Elif Shafak, nhà phê bình Sam Leith và Bea Carvalho, phụ trách mảng sách của chuỗi hiệu sách Waterstones.

Một trong những đối thủ đáng chú ý của Richardson tại giải là Patrick Radden Keefe, người từng giành giải Baillie Gifford năm 2021. Năm nay, ông lọt danh sách chung khảo với London Falling, cuốn sách điều tra cái chết bí ẩn của một thiếu niên tại London. Các tác phẩm khác vào vòng chung khảo gồm sách về nhà văn James Baldwin, tiểu thuyết gia Barbara Cartland, nhà thám hiểm George Forster và phong trào cách mạng tại Syria.

Giải Baillie Gifford được thành lập năm 1999 với tên gọi ban đầu là Samuel Johnson Prize, nhằm tôn vinh những tác phẩm phi hư cấu xuất sắc xuất bản bằng tiếng Anh tại Anh. Giải mở rộng cho tác giả thuộc mọi quốc tịch, với các thể loại từ lịch sử, tiểu sử đến khoa học, chính trị và phóng sự điều tra.

Năm 2025, giải thưởng thuộc về nhà văn Australia Helen Garner với bộ nhật ký How to End a Story: Collected Diaries.

Chiến thắng của Alexander: God, King, Man được xem là dấu hiệu cho thấy sức hút của những tác phẩm lịch sử cổ đại đối với độc giả đương đại. Theo AP, văn hóa Hy Lạp cổ đang thu hút sự quan tâm của công chúng, thể hiện qua doanh số các tác phẩm kinh điển và những cuốn sách viết lại lịch sử bằng cách tiếp cận mới.