Cuộc chiến đã khiến một tuyến đường xuất khẩu dầu chủ chốt của Trung Đông bị đình trệ, đồng thời làm hư hại cơ sở hạ tầng năng lượng tại một số quốc gia OPEC, qua đó làm suy giảm thị phần của OPEC+ và khả năng tác động đến giá dầu của nhóm. Các tuyên bố và quyết định chính sách của OPEC+ giờ đây gần như không còn tạo ra nhiều biến động trên thị trường dầu mỏ, theo Reuters.
Thay vào đó, việc Trung Quốc cắt giảm nhập khẩu dầu thô đã trở thành một trong những yếu tố chi phối thị trường dầu mỏ trong năm 2026, góp phần cân bằng cung - cầu trong bối cảnh các nhà phân tích mô tả đây là cú gián đoạn nguồn cung nghiêm trọng nhất từ trước đến nay.
Theo tính toán của Reuters dựa trên số liệu của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), OPEC+, gồm Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) và các đồng minh, trong đó có Nga, chiếm khoảng 40% sản lượng dầu toàn cầu trong tháng 7. Con số này giảm từ hơn 48% trước khi Mỹ và Israel tấn công Iran vào cuối tháng 2, mặc dù khoảng 4-5 điểm phần trăm trong mức giảm này đến từ việc UAE rút khỏi OPEC hồi tháng 5.
Nhóm 7 nhà sản xuất nòng cốt của OPEC+, trong đó có Arab Saudi và Nga, chỉ chiếm khoảng 1/4 sản lượng dầu toàn cầu trong tháng 7.
Cuộc chiến đã làm suy giảm khả năng nhanh chóng tăng hoặc giảm nguồn cung của OPEC+ khi eo biển Hormuz trên thực tế bị phong tỏa. Đây là tuyến đường xuất khẩu quan trọng đối với Arab Saudi, nhà sản xuất lớn nhất OPEC, cũng như các thành viên khác như Iraq và Kuwait.
OPEC được thành lập vào năm 1960, trong khi khuôn khổ OPEC+ mở rộng được hình thành vào năm 2016, khi Nga và một số nhà sản xuất khác tham gia hợp tác nhằm giúp nhóm ứng phó với thị phần ngày càng thu hẹp trong sản lượng dầu toàn cầu.
Thị phần sản lượng dầu thô toàn cầu của OPEC từng đạt đỉnh khoảng 50% trong các cuộc khủng hoảng dầu mỏ những năm 1970, trước khi giảm xuống còn 30% vào giữa những năm 1980 do sản lượng gia tăng từ Biển Bắc, Alaska và Siberia.
Những gián đoạn nguồn cung do chiến tranh không phải là điều mới đối với OPEC+. Điểm bất thường hiện nay là quy mô gián đoạn quá lớn, gây ảnh hưởng đến nhiều nhà sản xuất cùng lúc, khiến OPEC+ khó có thể bù đắp sự thiếu hụt nguồn cung từ những nơi khác.
Kể từ tháng 3, nhóm OPEC+ nòng cốt đã công bố 6 lần tăng sản lượng dầu. Tuy nhiên, do eo biển Hormuz bị phong tỏa, phần lớn quyết định này chỉ tồn tại "trên giấy" và hầu như không tạo ra tác động đáng kể đến giá dầu, ngoại trừ trong tháng 7, khi một lệnh ngừng bắn Mỹ - Iran trong thời gian ngắn làm dấy lên hy vọng eo biển Hormuz sẽ được mở lại.
Sự khác biệt so với năm 2019 rất rõ rệt. Khi đó, OPEC+ và Tổng thống Mỹ Donald Trump trong nhiệm kỳ đầu tiên thường xuyên tranh cãi về giá dầu, còn các quyết định của OPEC+ được giới giao dịch theo dõi sát sao do khả năng tác động đến thị trường.
Khi ấy, câu hỏi quan trọng là OPEC+ sẽ quyết định bơm bao nhiêu dầu ra thị trường. Còn hiện nay, vấn đề được quan tâm là có bao nhiêu dầu thực sự có thể được sản xuất và xuất khẩu trong bối cảnh chiến tranh tại Trung Đông.
Một trong những động lực lớn nhất đối với giá dầu trong năm nay là sự sụt giảm mạnh lượng dầu nhập khẩu của Trung Quốc. Tính từ thời điểm chiến sự nổ ra, Trung Quốc đã mua ít hơn khoảng 400 triệu thùng dầu so với cùng kỳ năm ngoái.
Mức giảm này là kết quả của lệnh cấm xuất khẩu nhiên liệu, sản lượng lọc dầu giảm và việc sử dụng phương tiện giao thông chạy điện ngày càng phổ biến.
Xu hướng này càng cho thấy vai trò ngày càng lớn của Trung Quốc trong việc cân bằng thị trường dầu mỏ, một vai trò trước đây gần như chỉ gắn với OPEC+ với tư cách là lực lượng điều tiết nguồn cung của thị trường.
Tri Thức - Znews giới thiệu độc giả Tủ sách kiến thức kinh tế với đa dạng cuốn sách, câu chuyện trong lĩnh vực kinh doanh, kinh tế. Là nguồn tư liệu cho những người quan tâm và muốn nâng cao kiến thức trong lĩnh vực kinh tế. Những cuốn sách, câu chuyện trong Tủ sách không chỉ đơn thuần là những tác phẩm của tri thức mà còn chứa đựng bí quyết, kinh nghiệm quý báu từ các tác giả, nhà quản lý có uy tín và kinh nghiệm lâu năm trong ngành.
Đọc sách không chỉ giúp người đọc tiếp cận những kiến thức mới mà còn giúp mở rộng tầm nhìn và phát triển bản thân. Tủ sách kiến thức kinh tế mong muốn lan tỏa tri thức trong lĩnh vực kinh doanh, đồng thời phát triển văn hóa đọc cho người Việt.
