'Ông lớn' công nghệ quét, tiêu hủy sách để huấn luyện AI?

Ảnh: Shutterstock/Futurism.

Trang Futurism dẫn báo cáo điều tra chi tiết của 404 Media về quá trình họ phát hiện Amazon đứng đằng sau một thương vụ mua sách nhằm phát triển AI.

Hành trình phát hiện dấu vết của Amazon

Có một người bán sách nghi ngờ rằng đơn hàng 1.000 cuốn sách mà họ nhận được qua Biblio, một nền tảng cho phép người mua ẩn danh, có thể là của một công ty AI. Để làm sáng tỏ sự việc, họ đã đặt một thiết bị theo dõi Apple AirTag vào bên trong một cuốn sách trong lô hàng.

Họ đã theo dõi quá trình vận chuyển đơn hàng và biết được chúng đi đến một nhà kho của Amazon ở bang Nevada, Mỹ.

Các nhân viên ở đây tiết lộ rằng công việc của họ là cắt bỏ phần gáy của những cuốn sách được chuyển đến để có thể nhanh chóng quét nội dung các trang sách. Quá trình này đồng nghĩa với việc hủy hoại cuốn sách đó.

Một nhân viên Amazon đã chia sẻ trên diễn đàn dành cho người lao động của công ty, theo trích dẫn của 404, rằng: "Tôi làm việc tại VGT3 ở Vegas và công việc của chúng tôi chỉ là quét sách. Một số người được phân công cắt sách, trong khi những người khác làm ở khâu tiếp nhận sách và quét mã vạch. Trước đây chúng tôi không bị áp chỉ tiêu tốc độ làm việc, nhưng giờ thì có rồi, dù vậy, công việc cũng không quá căng thẳng".

Logo nhà kho của Amazon được VGT3 đăng tải. Ảnh: 404 Media.

Logo của nhà kho, nơi các nhân viên quét sách làm việc, lại mang hình ảnh lộ liễu. Logo là hình một con khủng long bạo chúa (T-Rex) đang cầm một cuốn sách, như chuẩn bị đưa vào miệng ăn.

Trong khi đó, công ty chỉ đưa ra tuyên bố ngắn gọn với 404 rằng: "Amazon mua sách thông qua các kênh thương mại để hỗ trợ phát triển và cải thiện sản phẩm và dịch vụ".

Trước đây, công chúng đã biết tới những hành vi tương tự, nhưng chỉ liên quan tới công ty Anthropic, nhà phát triển chatbot Claude. Trong vụ kiện nhằm vào công ty này, các tài liệu liên quan đã cho thấy họ sử dụng máy móc công nghiệp để cắt rời các trang của hàng triệu cuốn sách và quét nội dung trước khi đem đi tiêu hủy.

Điều đáng báo động hơn cả là kết quả của vụ kiện đó: phán quyết cho rằng vì Anthropic chuyển đổi các văn bản vật lý thành định dạng số và hủy bỏ bản gốc, nên hành động này mang tính "chuyển đổi" (tạo ra giá trị mới), do đó không vi phạm luật bản quyền.

Kể từ đó, các nhà bán sách thường nghi ngờ rằng hàng hóa của họ bị đối xử theo cách tương tự để huấn luyện các mô hình AI.

Trong các bài đưa tin trước đây của 404, một người bán sách đã chỉ ra những dấu hiệu đáng ngờ như quy mô đơn hàng lớn hoặc việc lựa chọn sách một cách ngẫu nhiên. Tuy nhiên, họ không thể chứng minh được phỏng đoán này vì các đơn hàng đều ẩn danh.

Bằng chứng lần này liên quan đến Amazon đã phần nào khẳng định những nghi ngờ của họ.

Lo ngại về bảo tồn sách hiếm

Làn sóng thu mua và tiêu hủy sách in quy mô lớn của các công ty AI đang khiến giới xuất bản rất lo ngại. Theo tiết lộ của Ars Technica, Amazon đã rơi vào tình trạng thiếu hụt sách để huấn luyện AI.

Các nhân viên VGT3 từng cho biết sự thiếu hụt này nghiêm trọng đến mức họ lo ngại kho hàng có thể phải đóng cửa nếu Amazon không tìm thêm được sách. Các nhân viên cho biết có thời điểm nguồn cung đã cạn kiệt hoàn toàn. Nhưng cơ sở này đến nay vẫn hoạt động và có xác nhận rằng các lô sách quý hiếm được chuyển đến đây đều bị xử lý và tiêu hủy một cách có hệ thống.

Lý giải tình trạng này, theo Tech Crunch, những cuốn sách hiếm, đặc biệt là các ấn phẩm đã ngừng xuất bản hoặc không thể tìm thấy trên Internet, là một nguồn dữ liệu huấn luyện AI mới đầy giá trị.

Những nội dung của chúng hoàn toàn do con người viết ra, chưa hề “nhiễm độc” nội dung từ các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM). Khi LLM được huấn luyện bằng các văn bản do chính chúng tạo ra, chúng sẽ đối mặt với nguy cơ "sụp đổ mô hình", hiện tượng chất lượng đầu ra của mô hình suy giảm sau khi tiếp nhận quá nhiều dữ liệu do AI tạo ra.

Một nhà bán sách chia sẻ với 404: “Sách có nhiều giá trị khác nhau. Tất nhiên là chúng có giá trị về mặt tiền bạc, nhưng còn rất nhiều loại giá trị khác nữa. Đó là giá trị lịch sử, giá trị tri thức, giá trị tinh thần hay tình cảm gắn bó. Có mọi khía cạnh, nhưng các công ty AI lại chẳng hề quan tâm đến những điều đó. Họ chỉ muốn có được nội dung dưới dạng một chuỗi các từ ngữ được kết nối với nhau mà thôi".

Công xưởng xuất bản sách AI một người Sự tràn lan đáng báo động của những cuốn sách do AI viết trên Amazon đang đặt ra câu hỏi về sự đánh đổi giữa doanh thu và chất lượng xuất bản. 06:14 21/7/2026

'Lạc lối' với sách đông y trên Amazon do AI viết Một nghiên cứu của Originity.ai đã phát hiện ra nhiều cuốn sách chia sẻ tác dụng của lá bạch quả, siro ho, kẹo dẻo trái cây… trên Amazon dường như là do AI viết, theo The Guardian. 05:45 27/10/2025

Nền tảng chuyên biệt mới cạnh tranh với Amazon Neon Ichiban là nền tảng phân phối truyện tranh mới do hai “cựu binh” của Comixology lập ra để cạnh tranh với ông lớn Amazon, theo Gizmodo và New York Times. 11:30 3/7/2025