|
|
Chế độ ăn giàu đậu mang lại nhiều lợi ích cho tim mạch. Ảnh: Shutterstock. |
Trong hóa học và vật lý có các hằng số - các đại lượng vật lý được cho là vừa phổ quát vừa bất biến. Trong khi đó, sinh học lại được coi là quá phức tạp và quá lộn xộn để có thể chi phối bằng các quy luật tự nhiên, đơn giản.
Tuy nhiên, vào năm 1997, một nhà vật lý lý thuyết về năng lượng cao đến từ Los Alamos đã cùng với hai nhà sinh vật học miêu tả các quy luật tỷ lệ (scaling laws) phổ quát có thể áp dụng cho tất cả mọi thứ. Ví dụ, số nhịp tim trong một đời của chuột hamster và cá voi xấp xỉ nhau đến kỳ lạ. Chuột, thường có tuổi thọ không quá hai năm, có nhịp tim vào khoảng 500-600 nhịp/phút - lên đến 10 nhịp/giây. Ngược lại, tim của rùa Galápagos đập chậm hơn 100 lần nhưng chúng sống thọ hơn chuột 100 lần.
Sự nhất quán về số nhịp tim mà các loài động vật có vú có trong suốt cuộc đời đáng kể đến mức một nhóm nhà nghiên cứu đã bắt đầu đặt ra câu hỏi kích thích tranh luận: Chúng ta có thể kéo dài tuổi thọ con người bằng cách giảm nhịp tim trung bình không?
Để biết thêm chi tiết, hãy xem video của tôi tại see.nf/pulse, nhưng điểm mấu chốt là nhịp tim nhanh hơn có thể khiến chúng ta chết sớm hơn.
Chúng ta nên nhắm đến nhịp tim khi nghỉ ngơi trung bình không quá 65 nhịp/phút, do đó, lý tưởng là khoảng một nhịp/giây. Nhịp tim khi nghỉ ngơi cứ tăng 10 nhịp/phút từ mức 65 nhịp/phút thì nguy cơ chết sớm sẽ tăng 10-20%.
Những người đàn ông không có bằng chứng rõ ràng về bệnh tim nhưng có nhịp tim 90 nhịp/phút có nguy cơ đột tử do bệnh tim cao gấp năm lần những người trong vùng an toàn rõ ràng dưới 60 nhịp/phút. Nhịp tim khi nghỉ ngơi khoảng 90 nhịp/phút làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim ở mức tương đương hút thuốc lá. May mắn thay, như tôi đã trình bày trong video tiếp theo tại see. nf/heartrate, chúng ta có thể làm chậm nhịp tim bằng đậu.
Bệnh nhân tiểu đường được chọn ngẫu nhiên để ăn khoảng một chén đậu trắng, đậu gà hoặc đậu lăng mỗi ngày trong ba tháng không chỉ cải thiện đáng kể tình trạng kiểm soát đường huyết mà nhịp tim khi nghỉ ngơi của họ còn giảm trung bình ba nhịp/phút - tương đương với 12 tuần tập luyện điều hòa tim mạch bao gồm đạp xe, leo cầu thang và chạy trên máy chạy bộ.
Tất cả những lợi ích ngắn hạn này từ đậu được thể hiện trong các nghiên cứu quần thể dưới dạng nguy cơ mắc bệnh tim, huyết áp cao, béo phì và quan trọng nhất là chết sớm thấp hơn. Một khẩu phần đậu trắng, đậu gà hoặc đậu lăng mỗi ngày sẽ làm giảm 10% nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân. Tác dụng làm giảm nguy cơ được tìm thấy ngay cả trong các nghiên cứu có đối chứng với ăn thịt cho thấy nó không chỉ là một hiệu ứng thay thế.
Đậu, đậu, rất tốt cho tim
Đáng buồn thay, chỉ có 0,04% người Mỹ đang ăn một khẩu phần đậu mỗi ngày. Tại sao số người ăn đậu lại thấp đến như vậy? Đối với một số người, nguyên nhân là họ sợ bị đầy hơi. Đậu được mệnh danh là thực phẩm gây xì hơi, nhưng quan niệm đó liệu có chính xác không? Một nghiên cứu chéo ngẫu nhiên có đối chứng đã đưa đậu vào thử nghiệm và các nhà nghiên cứu kết luận "lo ngại về việc bị đầy hơi quá mức do ăn đậu có thể đã bị phóng đại".
Những người tham gia nghiên cứu được chọn ngẫu nhiên trong các thử nghiệm riêng biệt để ăn đậu pinto, đậu mắt cua hoặc đậu (hải quân) hầm chay. Trong tuần đầu tiên, 35% báo cáo tình trạng đầy hơi tăng lên, nhưng tỷ lệ này đã giảm xuống 15% vào tuần thứ ba, 5% vào tuần thứ năm và chỉ 3% vào tuần thứ tám. Hóa ra phần lớn tiếng xấu được gán cho đậu bắt nguồn từ một số nghiên cứu ngắn hạn vào những năm 1960 vốn không tính đến khả năng thích ứng của cơ thể chúng ta.
Trong dài hạn, hầu hết người ăn nhiều thực phẩm giàu chất xơ đều không gặp vấn đề nghiêm trọng về đầy hơi. Tuy nhiên, khi chúng ta mới bắt đầu kết hợp nhiều đậu và thực phẩm giàu chất xơ hơn vào chế độ ăn, “bị đầy hơi một chút”, tạp chí Harvard Health Letter viết, "là dấu hiệu cho thấy bạn đang ăn uống đúng cách!" Lượng đường khó tiêu trong đậu đi xuống ruột kết thậm chí còn hoạt động như prebiotic để nuôi các lợi khuẩn và làm cho đại tràng khỏe mạnh hơn.
Nguyên nhân có thể phần nào xuất phát từ tâm lý. Những định kiến về đậu có thể mạnh đến mức chỉ cần nghĩ tới chuyện bị đầy hơi do ăn đậu cũng có thể ảnh hưởng đến nhận thức của chúng ta về đầy hơi. Các nghiên cứu cho thấy khi chúng ta ăn một sản phẩm được dán nhãn là có thành phần có thể gây khó chịu đường ruột, nó sẽ gây khó chịu đường ruột nhiều hơn - cho dù nó có thực sự chứa thành phần đó hay không. Nói cách khác, chỉ cần tin rằng chúng ta đang ăn thứ gì đó sẽ khiến mình xì hơi nhiều hơn cũng có thể khiến chúng ta cảm thấy mình đang xì hơi nhiều hơn. Đừng để hiệu ứng "xì hơi giả" này ngăn cản bạn ăn uống lành mạnh hơn.
Đọc được sách hay, hãy gửi review cho Tri Thức - Znews
Bạn đọc được một cuốn sách hay, bạn muốn chia sẻ những cảm nhận, những lý do mà người khác nên đọc cuốn sách đó, hãy viết review và gửi về cho chúng tôi. Tri Thức - Znews mở chuyên mục “Cuốn sách tôi đọc”, là diễn đàn để chia sẻ review sách do bạn đọc gửi đến qua Email: books@znews.vn. Bài viết cần gửi kèm ảnh chụp cuốn sách, tên tác giả, số điện thoại.
Trân trọng.
