Bạn có thể chuyển sang phiên bản mobile rút gọn của Tri thức trực tuyến nếu mạng chậm. Đóng

#FORMAT

Nơi con người lần đầu biết đến cà phê

Ở Ethiopia, cà phê gắn với những giai thoại lâu đời, các buổi gặp gỡ và nghi lễ tiếp khách. Đây cũng là vùng đất được xem là quê hương của loại đồ uống phổ biến bậc nhất thế giới.

Đi & đọc

Nơi con người
lần đầu biết đến cà phê

Ở Ethiopia, cà phê gắn với những giai thoại lâu đời, các buổi gặp gỡ và nghi lễ tiếp khách. Đây cũng là vùng đất được xem là quê hương của loại đồ uống phổ biến bậc nhất thế giới.

cà phê ảnh 1

Tác giả / Tác phẩm

Ẩm thực chinh phục thế giới - Chuyến hải trình của cà phê

Tác giảMỹ Hường - Thanh Hoàng

Nhà xuất bảnNXB Kim Đồng

Ẩm thực chinh phục thế giới - Chuyến hải trình của cà phê lần theo hành trình của cà phê từ vùng đất khởi nguồn ở Ethiopia đến khi trở thành thức uống phổ biến trên toàn cầu, qua đó kể lại những giai thoại, dấu mốc lịch sử, cách pha chế và văn hóa thưởng thức cà phê ở nhiều quốc gia.

cà phê ảnh 2

Kaldi là một chàng trai chăn dê người Abyssinia (Ethiopia ngày nay) đến từ Kaffa. Một ngày nọ, khi đang dẫn đàn dê của mình qua một thung lũng, anh nhận thấy chúng có biểu hiện kì lạ. Những con dê đang tụ tập xung quanh một bụi cây lạ với những quả mọng có màu đỏ sáng. Sau khi nhai loại quả đó, lũ dê bắt đầu tỏ ra phấn khích. Chúng chạy vòng quanh, kêu những tiếng rất to, thậm chí còn nhảy trên hai chân sau, giống như vừa nhận được một nguồn năng lượng vô tận vậy. Thậm chí đến khi màn đêm buông xuống, chúng vẫn cứ "nhảy nhót" mãi không thôi. Quá tò mò, Kaldi cũng ăn thử loại quả chín đó và bỗng thấy cơ thể mình trở nên tỉnh táo, tràn đầy năng lượng. Quá vui mừng với khám phá này, Kaldi lấp đầy túi bằng thứ quả đó và đem chia sẻ cho vị tu sĩ ở tu viện gần nhà.

Trái ngược với Kaldi, vị tu sĩ không chấp nhận thứ quả mà anh đem đến. Ông gọi chúng là "thứ do quỷ dữ tạo ra", và ném chúng vào đống lửa lớn. Một mùi hương hấp dẫn tỏa ra, thu hút cả những tu sĩ khác khiến họ phải bới những hạt đó khỏi đống tro để xem xét. Vị tu sĩ thử nghiền hạt ra và pha vào nước. Một cách bất ngờ, họ nhận thấy thứ đồ uống này cũng đem lại cho họ nguồn năng lượng giống như những gì mà Kaldi và đàn dê của anh đã trải nghiệm. Nó giúp những vị tu sĩ có thể giữ sự tỉnh táo khi cầu nguyện vào buổi tối và sáng sớm. Từ một tu viện, những tu sĩ đã lan truyền khám phá của mình ra khắp xung quanh. Và thế là hành trình của cà phê - thức uống của sự tỉnh táo - đã bắt đầu!

Câu chuyện của chàng chăn dê Kaldi chỉ là một trong rất nhiều giai thoại về việc tìm ra cây cà phê. Khoảng thời gian mà câu chuyện diễn ra, được cho rằng vào khoảng thế kỉ thứ 9, tuy nhiên lại không có bất kì văn bản nào ghi chép về nó cho đến tận năm 1671 - tức là 700 năm sau. Độ chính xác của câu chuyện này khó có thể chứng minh được, trừ một điều: cà phê có nguồn gốc từ Ethiopia.

Cà phê có vai trò rất quan trọng trong văn hóa của người Ethiopia. Một trong những thành ngữ Ethiopia về cà phê là "Buna Tetu". Đây là một cụm từ trong tiếng Amharic (ngôn ngữ của Ethiopia). Nó có nghĩa là "uống cà phê", đồng thời cũng mang ý nghĩa đi gặp gỡ bạn bè, cũng giống như cách chúng ta hỏi nhau "đi cà phê không" ngày nay vậy.

Trong văn hóa Ethiopia, người phụ nữ sẽ là người phụ trách tổ chức buổi lễ uống cà phê, vào các buổi sáng, trưa và tối. Người phụ nữ cũng là người thực hiện nghi lễ pha cà phê để chào đón những vị khách quý đến chơi nhà và trong các dịp đặc biệt.

cà phê ảnh 3

Ẩm thực chinh phục thế giới - Chuyến hải trình của Mỹ Hường và Thanh Hoàng là cuốn sách thuộc dòng sách WingsBooks được Nhà xuất bản Kim Đồng phát hành năm 2023. Ảnh: minhmonbook.

Ở nhiều ngôi làng, những buổi lễ uống cà phê được cho là dịp quan trọng nhất để mọi người gặp nhau. Việc được mời đến một buổi lễ uống cà phê là biểu hiện của tình bạn và sự tôn trọng. Trong buổi lễ đó, những vị khách và chủ nhà có thể ngồi quây quần bên nhau, bàn luận về chính trị, cộng đồng hay tôn giáo. Trong một buổi lễ uống cà phê, mỗi người sẽ có ba lượt uống. Chúng lần lượt được gọi là abol, tona và barak. Mỗi lượt uống cà phê tượng trưng cho việc chuyển hóa linh hồn, và lượt cuối cùng được coi như một lời chúc phúc cho những người thưởng thức.

Đầu tiên, người chủ trì buổi lễ sẽ rải những luống cỏ và hoa tươi mới cắt xung quanh sàn căn phòng diễn ra sự kiện. Tinh dầu trầm hương sẽ được đốt nhằm xua đuổi linh hồn tà ác, và được giữ để cháy trong suốt thời gian diễn ra buổi lễ. Nước được đổ vào jebena - một bình đun cà phê có đáy tròn, làm bằng đất sét - và đặt nó lên đống than nóng.

Sau đó, người chủ lễ sẽ lấy một nắm hạt cà phê nhân xanh và bỏ vào trong một chiếc chảo có tay cầm dài đã được làm nóng trước. Người chủ lễ sẽ khuấy và lắc chảo trên lửa nhỏ hoặc than đá để loại bỏ lớp vỏ lụa của hạt. Khi các hạt đã được làm sạch, việc rang cũng sẽ được thực hiện trong chính chiếc chảo đó. Trong suốt quá trình rang, người chủ lễ sẽ liên tục lắc chảo hoặc đảo để các hạt cà phê được rang đồng đều nhất có thể. Quá trình rang sẽ kết thúc khi hạt cà phê chuyển màu nâu vừa, hoặc màu hơi ngả đen với một chút dầu bóng bám trên bề mặt. Mùi hương của hạt cà phê mới rang sẽ lan tỏa ngào ngạt khắp căn phòng, và được coi là một trong những điểm đặc trưng nhất của buổi lễ.

Tiếp theo, người chủ lễ sẽ tiến hành nghiền hạt cà phê bằng chày và cối - mukecha và zenezena. Các hạt cà phê sẽ được nghiền thành những mảnh thô. Người chủ lễ sẽ mở nắp đậy bằng rơm trên ấm jebena và đổ bột cà phê mới nghiền vào. Hỗn hợp nước và cà phê sẽ được đun đến khi sôi.

Vào thời điểm này, cà phê đã sẵn sàng để thưởng thức. Một chiếc khay nhỏ được dọn ra, trên đó xếp những chiếc cốc không có quai cầm, bằng sứ hay thủy tinh. Người chủ lễ sẽ thực hiện động tác rót cà phê với dòng chảy liên tục vào các cốc, ở độ cao khoảng 30 cm tính từ miệng cốc. Người rót phải thật khéo léo, sao cho lượng cà phê ở mỗi cốc là bằng nhau và dòng chảy không bị ngắt quãng. Cặn cà phê sẽ được giữ lại trong ấm.

Người nhỏ tuổi nhất sẽ mời người khách lớn tuổi nhất cốc cà phê đầu tiên. Sau đó, người chủ lễ sẽ trao cốc cà phê cho những người còn lại. Các vị khách có thể thêm đường tùy khẩu vị. Mọi người sẽ cùng bunna tetu (uống cà phê), dành những lời khen cho kĩ năng pha cà phê của người chủ lễ và hương vị của cốc cà phê. Ở một số vùng nông thôn, đường có thể được thay bằng muối. Bơ hoặc mật ong sẽ được thêm vào trong lúc pha, hoặc hạt bạch đậu khấu, quế và đinh hương thêm vào trong lúc rang, tất cả đều nhằm mục đích tăng thêm hương vị cho cà phê. Những đồ ăn kèm trong lúc thưởng thức sẽ là hạt lúa mạch rang, lạc hoặc thậm chí là quả cà phê chín.

Travel blogger truyền cảm hứng du lịch qua những câu chuyện đầy màu sắc về những điểm đến mới lạ, những trải nghiệm độc đáo mà họ khám phá được trong hành trình. Những bài viết, video hay hình ảnh của họ không chỉ mang lại kiến thức về địa lý, mà còn khơi gợi niềm đam mê khám phá thế giới. Đọc sách là một phần không thể thiếu trong hành trình này, giúp họ tìm hiểu sâu sắc hơn về văn hóa, lịch sử và con người ở mỗi nơi.

Mục Du lịch - Ẩm thực giới thiệu chân dung travel blogger kiêm tác sách, những con người lan tỏa nguồn cảm hứng xê dịch và tiếp nạp tri thức.

> Xem thêm: Travel blogger Đinh Hằng: Thật khó để cô đơn khi du lịch một mình

Phía sau một bữa ăn thượng hạng

Phía sau một bữa ăn thượng hạng

0

Món ăn xuất sắc chỉ là một phần của bữa tối tại nhà hàng hàng đầu. Trải nghiệm còn được tạo nên từ cách thực khách được đón tiếp, phục vụ và quan tâm đến từng chi tiết.

Quỳnh Trang

Bạn có thể quan tâm