Những cuộc gọi cầu cứu từ tuổi học trò

9h sáng, điện thoại tại Tổng đài tư vấn sức khỏe tâm lý - tâm thần của Bệnh viện Tâm thần Nghệ An đổ chuông. Đầu dây bên kia là giọng một người mẹ nghẹn ngào kể về cô con gái học lớp 7 nhiều đêm liền mất ngủ, cứ nhắc đến chuyện đi học là hoảng sợ rồi bật khóc.

Đó chỉ là một trong rất nhiều cuộc gọi mà các chuyên gia tâm lý tiếp nhận mỗi ngày. Phía sau mỗi cuộc gọi là một học sinh đang chật vật trong áp lực học hành, thi cử và những khủng hoảng âm thầm của tuổi mới lớn.

Tiếng chuông điện thoại không ngớt

Trong căn phòng nhỏ của Khoa xét nghiệm chẩn đoán hình ảnh và thăm dò chức năng, tiếng chuông điện thoại gần như không ngớt. Cử nhân tâm lý Đặng Thị Hà nhẹ nhàng hỏi han, kiên nhẫn lắng nghe từng khoảng lặng từ đầu dây bên kia. Sau gần 20 phút tư vấn cho người mẹ có con gái mất ngủ kéo dài, chị khuyên gia đình đưa em đến bệnh viện thăm khám trực tiếp vì các biểu hiện bất ổn tâm lý đã kéo dài nhiều ngày.

Cử nhân tâm lý Đặng Thị Hà lắng nghe chia sẻ từ đường dây nóng.

Kết thúc cuộc gọi, chị Hà lặng người. Sau gần 20 năm làm công tác tư vấn tâm lý, chị chưa từng thấy số học sinh gặp vấn đề tinh thần tăng nhanh như hiện nay. “Phần lớn các em đến khám đang ở lứa tuổi THCS, THPT. Có em mất ngủ vì áp lực thi cử, có em hoảng loạn mỗi khi cầm bài kiểm tra, thậm chí có em mới 13-14 tuổi nhưng đã rơi vào trạng thái lo âu kéo dài”, chị Hà chia sẻ.

Điều khiến chị day dứt nhất là nhiều phụ huynh phát hiện quá muộn. Không ít gia đình chỉ đưa con đến viện khi giáo viên phản ánh hoặc khi trẻ đã có hành vi tự làm đau bản thân.

Nhiều trẻ có biểu hiện tự hại bản thân khi đến thăm khám, điều trị tại bệnh viện.

Chị Hà vẫn nhớ trường hợp một nữ sinh lớp 9 chuẩn bị thi vào lớp 10. Em học khá, ngoan ngoãn nhưng luôn sống trong áp lực phải đỗ trường chuyên theo kỳ vọng gia đình. Nhiều tháng liền, em tự ép mình học đến khuya, gần như không có thời gian nghỉ ngơi. Đến khi cha mẹ phát hiện những vết cào xước trên tay con gái, em đã rơi vào trạng thái căng thẳng kéo dài và phải điều trị bằng thuốc kết hợp trị liệu tâm lý.

“Có những đứa trẻ luôn sống trong nỗi sợ làm cha mẹ thất vọng. Chỉ cần điểm số thấp hơn kỳ vọng, các em đã tự dằn vặt bản thân rất nặng nề”, chị Hà nói.

Nữ bác sĩ cho biết, lứa tuổi lớp 8, lớp 9 là giai đoạn tâm sinh lý có nhiều thay đổi. Khi áp lực học hành kéo dài mà thiếu sự đồng hành từ gia đình, trẻ rất dễ rơi vào khủng hoảng tâm lý.

Những “vết thương” vô hình

Không chỉ áp lực điểm số, nhiều học sinh còn mang theo những tổn thương đến từ trường học và mạng xã hội. Thạc sĩ tâm lý Nguyễn Thị Thùy Dung - Khoa xét nghiệm chẩn đoán hình ảnh và thăm dò chức năng - kể có phụ huynh gọi điện gần nửa đêm vì phát hiện con gái sợ đến trường. Mỗi sáng chuẩn bị đi học, em lại khóc, đau bụng và tìm cách xin nghỉ. Sau nhiều lần trò chuyện, gia đình mới biết em bị bạn bè cô lập suốt nhiều tháng.

“Điều đáng sợ là nhiều em chọn im lặng. Các em sợ nói ra sẽ bị trách mắng hoặc khiến mọi chuyện tồi tệ hơn”, chị Dung chia sẻ.

Bệnh nhân đang kiểm tra về tâm lý tại Bệnh viện Tâm thần Nghệ An.

Theo chị Dung, bạo lực học đường hiện nay không chỉ là những vụ xô xát. Nhiều học sinh bị tổn thương bởi lời chế giễu, bình luận ác ý hay sự tẩy chay trên mạng xã hội.

Có nữ sinh nhập viện với cánh tay đầy những vết thương cũ mới chồng lên nhau. Có em tự nhổ tóc khi căng thẳng quá mức. Có học sinh chỉ cần bước tới cổng trường đã run sợ vì ám ảnh những lời xì xào từ bạn bè.

“Khi được hỏi vì sao tự làm đau mình, một học sinh nói rằng như vậy sẽ thấy dễ chịu hơn. Đó là cách các em giải tỏa cảm xúc khi không biết phải làm gì khác”, chị Dung kể.

Điều đáng lo là nhiều phụ huynh không nhận ra những thay đổi âm thầm của con. Họ cho rằng con vẫn đi học bình thường nghĩa là mọi thứ vẫn ổn. Trong khi đó, theo các bác sĩ, những biểu hiện như mất ngủ, thu mình, cáu gắt, sợ đi học, ít giao tiếp hay tự cô lập bản thân đều có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm của khủng hoảng tâm lý.

Đường dây nóng tư vấn sức khỏe tâm lý tâm thần của Bệnh viện Tâm thần Nghệ An.

Tiến sĩ, bác sĩ Hồ Giang Nam, Giám đốc Bệnh viện Tâm thần Nghệ An, cho biết các rối loạn lo âu, stress và trầm cảm hiện nay đang có xu hướng trẻ hóa rõ rệt. Tuy nhiên, nhiều gia đình vẫn còn e ngại khi đưa con đi khám tâm lý. “Không ít phụ huynh chỉ tìm đến bác sĩ khi con đã rơi vào khủng hoảng nặng”, ông Nam nói.

Từ thực tế đó, Bệnh viện Tâm thần Nghệ An đã đưa vào hoạt động Tổng đài tư vấn sức khỏe tâm lý - tâm thần nhằm tạo thêm kênh hỗ trợ cho người dân, đặc biệt là học sinh và phụ huynh.

Theo ông Nam, điều quan trọng hiện nay không chỉ là điều trị mà còn là thay đổi nhận thức của xã hội về sức khỏe tinh thần. Bởi phía sau những bảng điểm đẹp, những lời khen “con nhà người ta” hay những kỳ vọng thành tích là rất nhiều đứa trẻ đang lớn lên trong áp lực. “Đôi khi, điều các em cần nhất không phải thêm một lớp học hay một mục tiêu mới mà chỉ là một người chịu ngồi xuống để lắng nghe”, ông Nam chia sẻ.