Không ít người có thói quen tự thưởng cho mình một ly trà sữa hay chiếc bánh ngọt sau giờ làm hay khi căng thẳng. Tuy nhiên, đằng sau vị ngon ngọt dễ gây nghiện ấy lại là một chuỗi phản ứng sinh học diễn ra cực nhanh trong cơ thể.
Chỉ trong vòng 30 phút, từ máu đến não đều bị kích hoạt, tạo ra cảm giác hưng phấn ngắn hạn nhưng tiềm ẩn nhiều hệ lụy lâu dài, theo India Times.
 |
| Uống một ly trà sữa hay ăn bánh ngọt là thói quen phổ biến của nhiều người trẻ. Ảnh: Shutterstock. |
Lượng đường trong máu tăng vọt chỉ trong vài phút
Ngay sau khi ăn các thực phẩm chứa đường tinh luyện như bánh kẹo, nước ngọt, glucose nhanh chóng đi vào máu, quá trình tiêu hóa bắt đầu nhanh chóng. Glucose được hấp thụ từ ruột vào máu, làm đường huyết tăng đột ngột với tốc độ nhanh.
Bác sĩ Anusha Handral, chuyên gia tư vấn về bệnh tiểu đường và nội tiết tại Bệnh viện Manipal Whitefield (Ấn Độ), giải thích khi một người tiêu thụ thực phẩm chứa đường, dù là đồ uống có đường, món tráng miệng hay đồ ngọt, tất cả loại thực phẩm này đều chứa một lượng đường đáng kể, có thể dẫn đến sự tăng đột biến lượng đường trong máu sau khi đường được hấp thụ từ ruột.
"Sự tăng đột biến lượng đường trong máu này kéo theo việc tuyến tụy tiết ra insulin, giúp chuyển hóa lượng đường trong máu. Sự tăng này không diễn ra từ từ mà rất nhanh và mạnh, đặc biệt là với đường tinh luyện và thực phẩm chế biến sẵn", chuyên gia này cho biết.
Tuyến tụy lập tức tiết insulin
Khi lượng đường trong máu tăng cao, tuyến tụy sẽ nhanh chóng tiết ra insulin. Hormone này hoạt động như chìa khóa giúp đường di chuyển từ máu vào các tế bào. Ở cơ thể khỏe mạnh, điều này giúp duy trì sự cân bằng. Nhưng khi lượng đường tiêu thụ thường xuyên, cơ thể bắt đầu phải làm việc quá sức. Về lâu dài, cơ thể có thể dần giảm độ nhạy insulin, một trong những yếu tố liên quan đến nguy cơ tiểu đường.
Não bộ bị "đánh lừa" bởi cảm giác hạnh phúc
Cảm giác ngọt ngào thoáng qua không chỉ làm tăng lượng đường trong máu mà còn kích thích não bộ.
"Sự tăng đột biến lượng đường trong máu tạo ra cảm giác dễ chịu tạm thời bằng cách kích thích não giải phóng dopamine - chất tạo cảm giác vui vẻ, thỏa mãn", bác sĩ Handral lưu ý. Chính cơ chế này khiến nhiều người dễ “nghiện” đồ ngọt, càng ăn càng thèm và khó kiểm soát khẩu phần.
Năng lượng tăng nhanh rồi đột ngột tụt nhanh
Cảm giác hưng phấn không kéo dài lâu. Sau giai đoạn tăng cao, đường huyết thường giảm nhanh chóng. Sau đó là giai đoạn lượng đường trong máu thấp, gây thiếu năng lượng. Hệ quả là dẫn đến mệt mỏi, uể oải, buồn ngủ, cáu gắt, khó tập trung. Tình trạng này càng trầm trọng hơn ở những bệnh nhân kháng insulin.
Đây cũng là lý do khiến nhiều người vừa ăn ngọt xong lại tiếp tục tìm đồ ngọt để giảm mệt mỏi. Vòng luẩn quẩn này cứ thế lặp đi lặp lại.
 |
| Cảm giác hưng phấn sau khi ăn đồ ngọt chỉ thoáng qua và có thể để lại hệ lụy nguy hiểm cho sức khỏe. Ảnh: Freepik. |
Không chỉ đồ ngọt, "đường ẩn" còn xuất hiện khắp nơi
Không chỉ có các món tráng miệng gây ra hiện tượng tăng đột biến này. Các loại thực phẩm như gạo trắng, bánh mì làm từ bột mì tinh chế, khoai tây và các loại đồ ăn vặt đóng gói cũng có tác động tương tự. "Điều này cũng đúng khi một người tiêu thụ một lượng lớn thực phẩm chỉ giàu carbohydrate như gạo, bánh mì, khoai tây và tinh bột", bác sĩ Handral cảnh báo.
Điều này khiến nhiều người nạp quá nhiều đường mà không hề hay biết. Theo thời gian, sự tăng đột biến lặp đi lặp lại có thể làm tổn thương mạch máu và các cơ quan. Theo UNICEF, tình trạng béo phì và lượng đường trong máu ngày càng tăng hiện nay ngay cả ở những người trẻ tuổi. Xu hướng này có liên quan mật thiết đến chế độ ăn hiện đại giàu carbohydrate tinh chế và ít chất xơ.
Làm sao để ăn ngọt mà vẫn khỏe mạnh?
Giải pháp không phải là cắt bỏ hoàn toàn đường ngay lập tức. Tốt nhất là tạo ra thói quen thông minh hơn giúp giữ lượng đường trong máu ổn định. Bác sĩ Handral đề xuất các bước thực hành thiết thực:
- Tránh tối đa đồ uống có đường, đồ ngọt và món tráng miệng. Ăn với lượng vừa phải.
- Bất cứ khi nào bạn ăn quá nhiều carbohydrate, hãy tăng cường protein và chất xơ.
- Sau khi ăn đồ ngọt hoặc thực phẩm giàu tinh bột, nên đi bộ nhanh khoảng 10-15 phút. Trong khi đi bộ, cơ bắp co lại và glucose được hấp thụ vào cơ bắp.
- Những thay đổi nhỏ, như thêm đậu, rau hoặc các loại hạt vào bữa ăn, có thể làm chậm quá trình hấp thụ đường.
Nước tăng lực sẽ gặm nhấm cơ thể bạn từ bên trong
Nước tăng lực không làm bạn khỏe hơn, nó chỉ xua tan cảm giác mệt mỏi nhất thời. Có điều, loại đồ uống này sẽ gây ảnh hưởng xấu tới sức khỏe vì hàm lượng đường quá cao. Tất nhiên, nếu chỉ uống một hoặc hai chai về cơ bản sẽ không ảnh hưởng tới sức khỏe cơ thể.
Tuy nhiên, mỗi khi uống các loại nước tăng lực, mọi người có lẽ sẽ không mấy khi ý thức rằng “mình đang hấp thu quá nhiều đường hay caffeine”. Chính sự “hấp thu trong vô thức” là nguyên nhân nguy hiểm của các loại nước uống tăng lực. Uống quá nhiều nhưng bản thân không ý thức được điều đó
