Thủ lĩnh phong trào kháng Pháp cuối thế kỷ XIX

Cuốn sách Nguyễn Quang Bích - Nhà trí thức yêu nước, thủ lĩnh phong trào kháng Pháp cuối thế kỷ XIX. Ảnh: NXB Chính trị quốc gia Sự thật.

Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật ra mắt cuốn sách Nguyễn Quang Bích - Nhà trí thức yêu nước, thủ lĩnh phong trào kháng Pháp cuối thế kỷ XIX hôm 23/4 tại Hà Nội. Đây là công trình khoa học có ý nghĩa trong việc nghiên cứu, tôn vinh cuộc đời, sự nghiệp, tư tưởng, công lao và di sản thơ văn của một nhân vật tiêu biểu trong phong trào yêu nước Việt Nam cuối thế kỷ XIX.

Tại sự kiện, nhà sử học Dương Trung Quốc và nhà sử học Lê Văn Lan đóng góp nhiều thông tin về nhân vật Nguyễn Quang Bích.

Ông Nguyễn Quang Bích (1832 - 1890), vị quan triều Nguyễn, lãnh tụ của phong trào Cần Vương chống Pháp ở vùng Tây Bắc Việt Nam cuối thế kỷ XIX. Ông không chỉ là nhà yêu nước mà còn là nhà thơ, nhà văn, trí thức văn hóa lớn của dân tộc. Ở Nguyễn Quang Bích hội tụ đầy đủ những phẩm chất tiêu biểu của lớp trí thức yêu nước giai đoạn này. Ông là biểu tượng cho sự chuyển mình của tư tưởng Việt Nam trong giai đoạn giao thời.

Tạo hình nhà trí thức yêu nước Nguyễn Quang Bích trong tập phim hoạt hình "Nguyễn Quang Bích giữ thành Hưng Hóa" của VTV.

Cuốn sách Nguyễn Quang Bích - Nhà trí thức yêu nước, thủ lĩnh phong trào kháng Pháp cuối thế kỷ XIX được biên soạn dựa trên nhiều nguồn tư liệu lịch sử, văn học và khảo cứu địa phương cùng kết quả của các cuộc hội thảo khoa học cấp quốc gia, đã tái hiện cuộc đời, sự nghiệp và tư tưởng của Nguyễn Quang Bích.

Thông qua đó, các nhà nghiên cứu làm sáng rõ bối cảnh lịch sử, chính trị, xã hội Việt Nam cuối thế kỷ XIX và vai trò đặc biệt của Nguyễn Quang Bích trong phong trào Cần Vương ở vùng Tây Bắc - nơi phong trào kháng Pháp diễn ra quyết liệt, gắn bó mật thiết với đồng bào các dân tộc thiểu số.

GS.TS Vũ Minh Giang - nguyên Phó giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội, Phó chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam - nhận định khi đặt nhân vật trong bối cảnh xã hội, cuốn sách gợi mở ra hướng nghiên cứu mới về bản sắc văn hóa khu vực, cụ thể là Thái Bình cũ (nay là Hưng Yên) - quê hương của nhà trí thức Nguyễn Quang Bích. Theo ông Giang, những năm gần đây, xu hướng nghiên cứu liên ngành, đặc biệt là khu vực học là một lĩnh vực được coi trọng, tức nghiên cứu không gian văn hóa để hiểu sâu sắc hơn về sự phát triển của cá nhân.

Ông Giang cho rằng Thái Bình là đất có nhiều người tài. Ông nêu một ví dụ về phi công Phạm Tuân, cùng nhiều phi công khác cùng thời ông Phạm Tuân cũng có quê hương tại Thái Bình. Tiếp tục, người cắm cờ trên Dinh Độc lập - ông Bùi Quang Thận - cũng là người Thái Bình, cùng nhiều anh hùng khác ông Giang nêu tên. Theo GS.TS, cuốn sách có thể là điểm khởi đầu cho lĩnh vực nghiên cứu "Thái Bình học", để cộng đồng hiểu kỹ hơn không gian văn hóa đặc biệt này.

Bà Phạm Thị Thinh, Phó giám đốc - Phó tổng biên tập Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật phát biểu tại lễ ra mắt. Ảnh: NXB Chính trị quốc gia Sự thật.

Bà Phạm Thị Thinh, Phó giám đốc - Phó tổng biên tập Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật nhận định: “Nguyễn Quang Bích không chỉ là một nhà quân sự kiên cường mà còn là một nhà ngoại giao tài trí với tầm nhìn chiến lược khi chủ trương mở rộng quan hệ, tranh thủ sự ủng hộ của nước láng giềng đối với phong trào Cần Vương chống Pháp. Ông cũng là một trí thức lớn, một nhà thơ, nhà văn với tâm hồn giàu cảm xúc, để lại những tác phẩm mang đậm khí tiết và tinh thần yêu nước".