Nhà sách ở Mỹ hồi sinh

Tờ Independent đưa tin hệ thống nhà sách Barnes & Noble đang mở rộng trở lại trên khắp nước Mỹ. Trước khi kết thúc năm nay, chuỗi này lập mục tiêu mở hơn 28 cửa hàng mới, đưa mạng lưới lên hơn 720 điểm bán.

Sự trở lại diễn ra trong một nghịch lý đáng chú ý. Một khảo sát của CBS News vào tháng 6 cho thấy 36% người Mỹ tham gia khảo sát nói họ đọc ít sách hơn so với một thập kỷ trước trong khi chỉ 23% cho biết đọc nhiều hơn. Dù vậy, không chỉ Barnes & Noble đang mở rộng, số lượng nhà sách độc lập tại Mỹ cũng tăng mạnh.

Nhà sách lớn đang trở lại

Theo Independent, Barnes & Noble dự kiến mở thêm các cửa hàng tại Orlando, San Antonio, Elk Grove và Jenkintown của Mỹ trong tháng 9. Riêng California có 8 địa điểm mới trong năm nay.

Một số cửa hàng đánh dấu sự trở lại của Barnes & Noble tại những nơi từng mất nhà sách lớn. Cửa hàng ở Jenkintown, Pennsylvania, mở lại sau 14 năm kể từ khi địa điểm cũ đóng cửa. Tại Elk Grove, California, người dân cũng không có một nhà sách lớn kể từ khi Borders đóng cửa năm 2011.

Đây là bước thay đổi đáng kể với Barnes & Noble, chuỗi nhà sách này từng bị Amazon vượt qua và phải đóng nhiều cửa hàng trong thập niên 2010. Dưới thời CEO James Daunt, công ty đã mở thêm hơn 100 cửa hàng trong hai năm qua. Daunt từng dẫn dắt quá trình thay đổi của Waterstones tại Anh.

James Daunt, CEO của Barnes & Noble, đã thay đổi đáng kể nhà sách này từ khi nắm quyền.Ảnh: Guardian.

Một trong những thay đổi được nhấn mạnh là trao quyền cho từng cửa hàng địa phương tự quyết định chiến lược bán hàng. Barnes & Noble cho biết cách làm này đã mang lại hiệu quả với số nhà sách mới mở trong năm 2024 nhiều hơn tổng số cửa hàng công ty mở trong cả giai đoạn 2009-2019.

Theo AP, không chỉ Barnes & Noble những nhà sách độc lập cũng đang trở lại. Số thành viên của American Booksellers Association (ABA - Tạm dịch: Hiệp hội Nhà sách Mỹ) đã tăng hơn 500 trong một năm, lên 3.417 thành viên. Quy mô này gần gấp 3 lần một thập kỷ trước và cao nhất kể từ cuối những năm 1990.

Các nhà sách mới cũng không còn nhất thiết mang mô hình cửa hàng truyền thống. ABA ghi nhận nhiều hình thức khác nhau như nhà sách tổng hợp, cửa hàng di động và pop-up. Một số nhà sách mới hưởng lợi từ sự phổ biến của dòng tiểu thuyết lãng mạn, viễn tưởng hoặc kết hợp cả hai.

Khoảng 422 nhà sách độc lập đã mở trong năm 2025, tăng 31% so với năm trước, Guardian dẫn số liệu ABA. Những con số này cho thấy sự trở lại của nhà sách vật lý không chỉ là câu chuyện riêng của một chuỗi lớn.

Không gian để kết nối cộng đồng

Một phần lời giải nằm ở thứ mà nhà sách độc lập có thể cung cấp nhưng các nền tảng trực tuyến khó thay thế hoàn toàn.

AP kể câu chuyện Kelley Hartnett, một phụ nữ 55 tuổi tại Missouri (Mỹ), từng làm tư vấn tiếp thị và viết quảng cáo trước khi mở nhà sách Double Dog trong năm 2025. Cửa hàng ban đầu hoạt động trên một xe kéo hàng rồi mở thêm địa điểm cố định tại trung tâm thành phố Wentzville. Hartnett nói với AP rằng Double Dog “50% là sách và 50% là cộng đồng”. Bà muốn tìm một không gian lớn hơn để khách hàng có thể tụ tập và đơn giản là ở cùng nhau.

Allison Hill, CEO American Booksellers Association, cũng cho rằng mọi người đang khao khát kết nối trực tiếp sau nhiều năm tiếp xúc với Internet, các cuộc họp trực tuyến và thuật toán. Với nhà sách độc lập, việc trở thành một địa điểm cộng đồng có thể quan trọng không kém việc bán sách.

Những nhà sách độc lập ở Mỹ giờ đây trở thành nơi kết nối cộng đồng và cạnh tranh bằng thị trường ngách. Ảnh: OPB.

Guardian đưa ra một cách giải thích khác cho khả năng tồn tại của các nhà sách nhỏ. Doanh nghiệp lớn tối ưu hóa quy mô và hiệu quả, trong khi doanh nghiệp độc lập có thể tập trung vào những nhóm khách hàng cụ thể.

Một cửa hàng Barnes & Noble phải cân nhắc doanh số của từng m2 và khó dành nhiều diện tích cho những cuốn sách bán chậm. Nhà sách độc lập có thể chấp nhận giữ những đầu sách chỉ một nhóm nhỏ độc giả quan tâm.

Theo đó, lợi thế của doanh nghiệp nhỏ nằm ở sự tương thích với cộng đồng, văn hóa địa phương. Những cửa hàng này có thể tổ chức sự kiện, tham gia hoạt động cộng đồng và xây dựng mối quan hệ trực tiếp với khách hàng.

Tuy nhiên, "ba mươi chưa phải là Tết", AP lưu ý chi phí vận hành cao, trong khi việc cắt giảm ngân sách tại trường học và thư viện có thể làm giảm lượng sách mua từ các cửa hàng địa phương. Guardian cũng chỉ ra những sức ép từ lạm phát, thuế, quy định, công nghệ và nguồn lực hạn chế.

Barnes & Noble trở lại còn tạo thêm một nghịch lý khác. AP dẫn trường hợp Volume Books ở Chicago, chủ nhà sách này cho rằng một chi nhánh Barnes & Noble mới góp phần khiến một cửa hàng sách độc lập gần đó phải đóng cửa.

Cuộc hồi sinh của nhà sách không đơn giản là cuộc trở lại của một mô hình cũ. Các chuỗi lớn đang mở rộng bằng cách thay đổi cách vận hành, trong khi nhà sách độc lập tìm chỗ đứng bằng cộng đồng, sự khác biệt và những nhu cầu ngách.