Trước khi trình diễn tuyển tập Những năm tháng hành hương - Volume thứ ba của Franz Liszt trong đêm nhạc “Hành trình hướng thượng”, Lưu Hồng Quang dành khoảng 20 phút kể cho khán giả về những gì anh sắp trình diễn.
Nói rồi đánh mẫu
Sử dụng ngôn từ dễ hiểu để hình tượng hoá những tác phẩm phức tạp của Liszt, Lưu Hồng Quang mô tả và kể về tiếng chuông nhà thờ; cách Liszt ngồi ba ngày dưới hàng cây bách để nghe tiếng hát, tiếng khóc của lá; về giông bão trong đời nhà soạn nhạc Hungary, từ đó dìu dắt cảm xúc cho toàn bộ khán giả có mặt. Mỗi lần kể về một hình tượng, anh quay lại phím đàn và chơi đúng đoạn nhạc vừa đề cập.
Đó là nhịp điệu của cả 20 phút đầu trong đêm nhạc “Hành trình hướng thượng”. Anh nói về một motif chỉ gồm 3 nốt, “như những bước chân của một vị thần hộ mệnh vô hình”, rồi để người nghe nghe thấy 3 nốt ấy. Anh nói về quãng 8 trầm “như bóng của những tán cây phủ xuống”, rồi quãng 8 ấy vang lên, trầm và nặng đúng như lời anh tả.
 |
| Nghệ sĩ Lưu Hồng Quang chia sẻ về âm nhạc của Liszt. |
Với người lần đầu nghe nhạc cổ điển, đây là món quà. Âm nhạc của Liszt trong những năm cuối đời không dễ nghe: Âm nhạc tĩnh, nhiều khoảng lặng, hòa âm lạ tai. Nhưng khi được nghe trước từng “mảnh ghép”, khán giả có thể nghe trọn tác phẩm với tấm bản đồ trong tay, để rồi cảm nhận, hình dung trọn vẹn cả hành trình của Liszt: Từ tĩnh lặng, xuống bóng tối, rồi vươn lên ánh sáng.
 |
| Âm nhạc của Liszt vang lên cùng những câu chuyện mà Lưu Hồng Quang kể. |
Việc này khó hơn vẻ ngoài của nó. Người nghệ sĩ phải giỏi cả hai thứ ngôn ngữ cùng lúc: Lời nói đủ giản dị để ai cũng hiểu mà không làm mất đi ý nghĩa tác phẩm, đồng thời ngón đàn phải thể hiện trọn vẹn điều đã nói.
Hành trình dài cùng Liszt
Sinh năm 1990 tại Hà Nội, Lưu Hồng Quang được đào tạo tại Việt Nam, Australia, Canada và New Zealand, từng học thạc sĩ với GS.NSND Đặng Thái Sơn tại Đại học Montréal. Anh giành giải Nhất cuộc thi Lev Vlassenko (Australia) cùng nhiều giải thưởng quốc tế, được vinh danh “10 gương mặt trẻ tiêu biểu toàn quốc” năm 2006 và nhận Huân chương Lao động hạng Ba năm 2011.
Liszt là sợi chỉ xuyên suốt sự nghiệp của anh, từ album Liszt - 12 Transcendental Studies (2024) thu âm tại Raiding (Áo), quê hương nhà soạn nhạc, đến chương trình tiến sĩ tại Victoria University of Wellington (New Zealand) nghiên cứu chu kỳ “Những năm tháng hành hương”. Với anh, tập thứ ba là nơi gặp gỡ của “một Liszt sâu sắc hơn trong đức tin và một Liszt táo bạo hơn trong tư duy âm nhạc”.
Cây đàn của đêm diễn là đại dương cầm Bösendorfer 280VC (Vienna Concert) do nghệ sĩ Sir András Schiff tuyển chọn.
Lựa chọn này có ý nghĩa lịch sử: Liszt từng tin dùng đàn Bösendorfer từ những năm đầu hãng thành lập tại Vienna năm 1828. Gần hai thế kỷ sau, âm nhạc của Liszt lại vang lên với thanh âm Vienna ấy, ngay trong thánh đường Nhà thờ Lớn Hà Nội.
 |
| Âm nhạc của Liszt được vang lên từ đại dương cầm Bösendorfer 280VC. |
Âm nhạc Liszt không đòi hỏi tiếng đàn lớn, mà cần cây đàn “hát” được ngay cả khi rất khẽ, thể hiện tiếng chuông còn vọng, tiếng nước còn trong và khoảng lặng giữa các khúc ai ca trầm lắng.
Một tinh thần chung
Cách Lưu Hồng Quang dẫn dắt khán giả đến âm nhạc cũng là tinh thần Vietnam International Piano Competition & Festival (VIPCF) theo đuổi: Mở cửa âm nhạc cổ điển cho cả người mới bắt đầu. Bản thân anh cũng là giám khảo của VIPCF, góp phần tìm kiếm và nâng đỡ thế hệ pianist kế tiếp.
Đồng hành cùng chương trình còn có Đức Trí Piano Boutique, nhà phân phối độc quyền Bösendorfer tại Việt Nam, với định hướng trở thành nơi kết nối âm nhạc, tri thức và sự tử tế. Một đêm nhạc vừa giúp người nghe hiểu thêm về tác phẩm, vừa đi kèm chương trình quyên góp thiện nguyện là điểm gặp gỡ tự nhiên của những giá trị ấy. Bên cạnh giá trị nghệ thuật, “Hành trình hướng thượng” còn kêu gọi chung tay hỗ trợ hoàn cảnh khó khăn thông qua hoạt động thiện nguyện của Nhà thờ Lớn Hà Nội.
Có lẽ điều đêm nhạc để lại sâu sắc nhất là một gợi mở: Nếu thêm nhiều pianist trẻ, như Lưu Hồng Quang, trò chuyện và dẫn dắt người nghe không chuyên, nhạc cổ điển sẽ không còn “khó nghe” hay “khó hiểu”, mà trở thành ngôn ngữ xuyên thời đại để người Việt có thể yêu mến và làm giàu đời sống tinh thần.
Đêm nhạc “Hành trình hướng thượng” được tổ chức với sự ủng hộ của Nhà thờ Lớn Hà Nội, cùng sự đồng hành của VIPCF, hãng đàn Bösendorfer và Đức Trí Piano Boutique.
