Nền tảng bóng đá Pháp

Cầu thủ Bradley Barcola ăn mừng sau bàn thắng thứ hai cho Pháp trong trận đấu gặp Thụy Điển. Ảnh: Reuters.

Trận đấu giữa Pháp và Thụy Điển vào sáng ngày 1/7 đã kết thúc với tỉ số 3-0 dành cho những chú gà trống Gô-loa. Chiến thắng cho thấy nền tảng của đội tuyển hàng đầu châu Âu đã được tôi luyện qua nhiều năm trên đấu trường lớn nhất hành tinh. Tuy nhiên, để có được thành công như hiện tại, Pháp đã phải mất nhiều thập kỷ và cọ xát với các nước lớn để nâng cấp chất lượng cầu thủ.

Những bước đầu chập chững của đội tuyển Pháp

Vào mùa hè năm 1930, khi giải vô địch thế giới đầu tiên được tổ chức tại Uruguay, Les Bleus của Pháp là một trong bốn đội tuyển châu Âu chấp nhận vượt Đại Tây Dương sau hành trình kéo dài gần hai tuần trên con tàu Conte Verde. Vào trận khai mạc gặp Mexico, cầu thủ Lucien Laurent ghi bàn thắng đầu tiên trong lịch sử World Cup, mở ra mối lương duyên đặc biệt giữa bóng đá Pháp và giải đấu lớn nhất hành tinh.

Trong ấn phẩm Les 100 histoires de la Coupe du monde de football, tác giả Mustapha Kessous mô tả đó là khoảnh khắc “người Pháp đã viết dòng đầu tiên của cuốn sử World Cup”, dù đội tuyển sau đó sớm bị loại. Từ đó, nước Pháp dần trở thành quốc gia luôn biết cách để lại dấu ấn ở mỗi thời đại của ngày hội bóng đá thế giới.

Cuốn sách Les 100 histoires de la Coupe du monde de football là câu chuyện về 100 năm lịch sử bóng đá Pháp. Ảnh: Les Librares.

Điều đáng nói là cái duyên ấy không chỉ đến từ may mắn. Nó được nuôi dưỡng bằng một nền bóng đá có chiều sâu hiếm thấy tại châu Âu.

Từ hệ thống đào tạo trẻ, các học viện địa phương cho tới mạng lưới tuyển dụng phủ khắp lãnh thổ và các vùng hải ngoại, bóng đá Pháp luôn sản sinh ra những thế hệ cầu thủ có bản sắc riêng. Đó là nền tảng giúp Les Bleus liên tục tái sinh sau mỗi chu kỳ thành công.

Bóng đá Pháp bùng nổ ở World Cup 1958 với bộ đôi Raymond Kopa và Just Fontaine. Chỉ trong một kỳ World Cup, Fontaine ghi tới 13 bàn thắng. Cuốn sách nhận định đây là “một thành tích gần như không tưởng”, bởi kể từ đó chưa một chân sút nào có thể chạm đến con số ấy trong cùng một vòng chung kết.

Nếu năm 1958 đánh dấu sự xuất hiện của một cỗ máy săn bàn, thì thập niên 1980 lại đưa nước Pháp bước vào thời kỳ của nghệ thuật chơi bóng. Dưới sự dẫn dắt của huấn luyện viên Michel Hidalgo, “Carré magique” với Michel Platini, Alain Giresse, Jean Tigana và Luis Fernandez biến Les Bleus thành một trong những tập thể quyến rũ nhất thế giới.

Dẫu thất bại cay đắng trước Tây Đức ở bán kết World Cup 1982 tại Seville vẫn được xem là “đêm đen của bóng đá Pháp”, chính những thất bại ấy đã tạo nên bản lĩnh cho một nền bóng đá biết đứng dậy sau biến cố. Bốn năm sau, chiến thắng trước Brazil trên chấm luân lưu tại Guadalajara trở thành một trong những trận cầu kinh điển nhất lịch sử World Cup.

Đỉnh cao của cái duyên giữa Pháp và World Cup đến vào mùa hè 1998, khi giải đấu trở lại trên đất Pháp sau sáu thập kỷ. Chức vô địch sân nhà là thời khắc cả một hệ thống đào tạo được đền đáp. Những Zinedine Zidane, Didier Deschamps, Lilian Thuram, Marcel Desailly hay Thierry Henry đều là sản phẩm của nền bóng đá được xây dựng bài bản từ nhiều năm trước.

Thế hệ kế cận giàu tiềm năng của bóng đá Pháp

Trong tác phẩm Va-Va-Voom: The Modern History of French Football, nhà báo Tom Williams cho rằng một trong những quyết định mang tính cách mạng là sự ra đời của mô hình đào tạo trẻ tại Clairefontaine.

Theo Tom Williams, khi Michel Platini nhận thấy cầu thủ Pháp tuy có thể lực, chiến thuật và tính kỷ luật tốt nhưng vẫn thiếu sự tinh tế về kỹ thuật để chinh phục đỉnh cao, Gérard Houllier đã quyết định thay đổi toàn bộ triết lý đào tạo. Thay vì chỉ huấn luyện cầu thủ từ 15 đến 18 tuổi, Clairefontaine tuyển chọn các em từ năm 12 tuổi, dành nhiều năm chỉ để hoàn thiện những kỹ năng cơ bản như khống chế bóng, chuyền bóng, di chuyển và xử lý trong không gian hẹp.

Khoảnh khắc giữa hai thế hệ bóng đá Pháp tại World Cup 2026, hành động của HLV Didier Deschamps khi cầu thủ mang băng đội trưởng Mbappe rời sân trong trận đấu với Thụy Điển sáng 1/7.

Nhà báo Tom Williams nhận định đây là quyết định đã “mang lại cho bóng đá Pháp lợi thế đi trước phần còn lại của thế giới” (It gave French football a head start on the rest of the world). Không phải ngẫu nhiên mà từ lò đào tạo ấy, những Thierry Henry, Nicolas Anelka, William Gallas rồi sau đó là hàng loạt thế hệ kế tiếp liên tục xuất hiện, biến Pháp thành một trong những quốc gia xuất khẩu cầu thủ hàng đầu thế giới.

Có thể nói, bóng đá Pháp luôn biết làm mới mình bằng những thế hệ kế cận. Sau cú sốc bị loại từ vòng bảng năm 2002 và cuộc khủng hoảng Knysna năm 2010, họ một lần nữa tái thiết để bước lên đỉnh thế giới tại World Cup 2018.

Tính đến World Cup 2026, Pháp đã tham dự 17 vòng chung kết, vô địch hai lần, vào chung kết bốn lần và liên tục góp mặt ở tám kỳ World Cup gần nhất. Sau trận đấu với Thụy Điển, Pháp sẽ tiến tới vòng 16 với nhiều sức ép hơn trong một nhánh đấu thử thách. Dẫu vậy, người hâm mộ vẫn hướng mắt về đội tuyển với niềm hy vọng lớn.