Một kiểu 'cờ đỏ' mới trong tình yêu

Nếu thường xuyên dùng mạng xã hội, bạn có thể bắt gặp cụm từ "performative man" (tạm dịch: người đàn ông làm màu). Họ có thể nói nhiều về sự đồng cảm, bình đẳng, trưởng thành cảm xúc hay khả năng thấu hiểu người khác. Tuy nhiên, cách họ cư xử trong đời sống riêng lại hoàn toàn khác biệt, theo VICE.

"Người đàn ông làm màu" là ai?

"Performative man" thường cố xây dựng trước mọi người hình ảnh tử tế, cởi mở, biết đồng cảm và có nhận thức xã hội. Nhưng khi không còn người khác chứng kiến, cách hành xử của họ có thể không phù hợp với những giá trị đã thể hiện.

Chẳng hạn, một người đàn ông luôn nhận mình là người tốt và tôn trọng phụ nữ, nhưng lại gọi tất cả người yêu cũ là "điên" hoặc dùng những từ ngữ hạ thấp họ.

Ariel Rosenbloom, nhà trị liệu tâm lý IFS (hệ thống gia đình nội tâm) được cấp phép tại Los Angeles (Mỹ), cho biết một dấu hiệu đáng chú ý là khi một người công khai nhận mình là nhà hoạt động nữ quyền tiến bộ, nhưng trong đời sống riêng lại có hành vi đi ngược với điều đó. Tương tự, một người có thể nói rằng mình đã thay đổi, hiểu rõ bản thân và có khả năng bộc lộ cảm xúc, nhưng những điều này không được thể hiện rõ qua hành động.

Theo Rosenbloom, không chỉ đàn ông mới có hành vi "làm màu". Bất kỳ ai cũng có thể xây dựng một hình ảnh khác với con người thật khi quá phụ thuộc vào sự công nhận từ bên ngoài.

Với đàn ông, việc tạo dựng hình ảnh "làm màu" đôi khi có thể xuất phát từ sự bất an hoặc cảm giác xấu hổ. Rosenbloom cho rằng họ có thể cố thể hiện một phiên bản lý tưởng của bản thân để tạo thiện cảm và gây ấn tượng với phụ nữ trong giai đoạn đầu của mối quan hệ.

Tuy nhiên, hành vi này không phải lúc nào cũng xuất phát từ ý định lừa dối. Một số trường hợp có thể liên quan đến sự thiếu tự tin hoặc chưa nhận thức rõ về chính mình.

Dưới góc nhìn của liệu pháp IFS, Rosenbloom cho rằng một phần bên trong con người có thể khao khát được kết nối, công nhận và thân mật với người khác. Phần này có thể khiến họ tin rằng cần phải thể hiện theo một cách nhất định mới có thể đạt được những điều đó.

Việc nhận ra một người đang xây dựng hình ảnh "làm màu" không phải lúc nào cũng dễ dàng, bởi chính việc tạo ra hình ảnh đó là một phần trong cách họ tương tác với người khác.

Theo Rosenbloom, bên cạnh lời nói, cách một người hành xử trong những tình huống cụ thể cũng đáng được chú ý. Chẳng hạn, họ nói về sự tôn trọng nhưng lại thiếu tôn trọng người yêu cũ, hay nói đề cao sự thẳng thắn nhưng né tránh trách nhiệm khi xảy ra mâu thuẫn.

Nhìn vào lớp vỏ trong tình yêu

Trong bài viết của VICE, hành động của "người đàn ông làm màu" được gắn nhãn là "red flag" (cờ đỏ). Từ này thường được dùng để chỉ những dấu hiệu khiến một người cân nhắc về cách đối phương cư xử trong tình yêu, tình bạn hay công việc. Tuy nhiên, không phải biểu hiện nào khiến chúng ta không thoải mái cũng đồng nghĩa một người có vấn đề.

Việc nhìn nhận hành vi trong từng hoàn cảnh, thay vì chỉ dựa vào ấn tượng ban đầu, cũng là một vấn đề được đề cập trong các sách tâm lý học về mối quan hệ.

Cờ Đỏ, Cờ Xanh: Tâm lý học hiện đại giải mã drama cuộc sống của TS. Ali Fenwick tiếp cận chủ đề này từ khái niệm "cờ đỏ" và "cờ xanh". Cuốn sách tập trung vào tâm lý học hành vi và những tình huống thường gặp trong các mối quan hệ.

Thay vì chỉ dùng "cờ đỏ" như một nhãn để đánh giá người khác, sách đặt khái niệm này trong bối cảnh rộng hơn của hành vi con người. Một trong những trích đoạn được giới thiệu từ sách đặt vấn đề rằng con người có thể nhanh chóng gọi ai đó là “cờ đỏ” chỉ vì không thích một hành vi của họ, trong khi chính cách phản ứng của mình cũng cần được xem xét.

Cách tiếp cận này tạo ra một hướng nhìn khác với việc chỉ tìm kiếm những dấu hiệu đáng ngờ ở đối phương. Trong các mối quan hệ, một hành vi có thể cần được đặt cùng hoàn cảnh, tần suất và cách hai người tương tác với nhau.

Cuốn sách cũng đề cập đến "cờ xanh" - những biểu hiện tích cực trong một mối quan hệ và nhấn mạnh các yếu tố như sự chân thành, tôn trọng, đồng cảm, khuyến khích và nuôi dưỡng những hành vi lành mạnh.

Cờ Đỏ, Cờ Xanh cũng nhận được lời giới thiệu từ Thomas Erikson, tác giả Surrounded by Idiots, và David JP Phillips, diễn giả, tác giả quốc tế. Erikson gọi đây là một "cẩm nang hiện đại" về các tương tác xã hội, trong khi Phillips đánh giá sách như một hướng dẫn giúp người đọc nhìn lại cách mình hiểu thế giới xung quanh.

Ở một hướng khác, Kẻ Ái Kỷ - Giải mã trò chơi thao túng tâm lý (tựa gốc: The Covert Passive-Aggressive Narcissist: Recognizing the Traits and Finding Healing After Hidden Emotional and Psychological Abuse) của Debbie Mirza tập trung vào "ái kỷ ngầm" và những biểu hiện thao túng có thể khó nhận biết.

Trong nội dung sách, những người được tác giả đề cập có thể tạo ấn tượng dễ mến, dịu dàng hoặc vô hại, trong khi phía sau là những hành vi kiểm soát và thao túng tinh vi. Nội dung sách đi vào các biểu hiện có thể khiến đối phương cảm thấy hoang mang, nghi ngờ bản thân hoặc dần mất tự tin trong một mối quan hệ.