Trong lịch sử, loài muỗi đã mang bệnh sốt rét tới châu Mỹ, khiến dân số bản địa giảm đáng kể. Ảnh minh họa: E.S.

Tập quán thích dùng lửa của dân bản địa từ nghìn xưa đã thải rất nhiều khí cacbon dioxit vào trong không khí. Vào đầu kỷ nguyên Đồng hóa Sinh học, hoạt động này đột nhiên yếu hẳn. Những thảo nguyên vốn trống trải giờ bỗng biến thành rừng rậm, một sự quang hợp điên cuồng.

Vào năm 1643, 14 năm sau khi những người Thanh giáo đổ bộ xuống Plymouth, nhà thực dân William Wood phàn nàn rằng những khu rừng từng một thời quang đãng giờ dày đặc cây bụi “đã vô dụng lại còn khó mở đường xuyên qua”. Rừng tái sinh trên khắp các dải đất Bắc Mỹ, Trung Mỹ, vùng Andes và rừng mưa Amazon.

Ý kiến của Ruddiman rất đơn giản: Các cộng đồng người Anh-điêng bị hủy diệt bởi bệnh dịch châu Âu vừa làm giảm số vụ đốt rừng của người bản địa, vừa làm tăng sự phát triển của cây rừng. Hiện tượng nào trong số này cũng làm giảm bớt cacbon dioxit trong không khí.

Vào năm 2010, một đội nghiên cứu do Robert A. Dull của Đại học Texas đứng đầu đã ước tính rằng, chỉ riêng việc rừng rậm tái chiếm những nông trại cũ ở vùng rừng mưa nhiệt đới châu Mỹ đã phải chịu trách nhiệm cho 1/4 lượng nhiệt độ sụt giảm, phân tích này, các nhà nghiên cứu lưu ý, chưa tính đến sự cắt giảm các vụ cháy ngẫu nhiên, sự trở lại của rừng rậm ở những khu vực tuy không được dùng để canh tác nhưng quang đãng, cũng như toàn bộ vùng ôn đới.

Nói theo cách khác, dưới hình dạng của những loại vi khuẩn và virus chết người, Cuộc trao đổi Columbus “đã gây ảnh hưởng sâu sắc đến lượng khí cacbon của Trái Đất” (trích dẫn lời đội nghiên cứu của Dull).

Nó chính là phiên bản ngược của hiện tượng biến đổi khí hậu ngày nay, trong đó các hoạt động của con người đã lấy bớt khí nhà kính trong bầu khí quyển, thay vì tăng thêm, một màn dạo đầu rất ấn tượng về mặt khí tượng học của kỷ nguyên Đồng hóa Sinh học.

Khi máy bay bay qua Đại Tây Dương, những ảnh hưởng của kỷ Băng Hà Nhỏ cũng đã tác động rõ ràng đến châu Mỹ. Từ trên không, có thể thấy rõ những vùng đất của người Anh-điêng giờ bị bao phủ bởi rừng và tuyết.

Băng cứng đến mức đủ để người ta có thể đánh xe ngựa đi trên mặt vịnh Boston; băng đóng kín phần lớn vịnh Chesapeake và suýt nữa đã lấy mạng rất nhiều thực dân Pháp, những người mới thành lập nên Montreal vào năm ấy. Gia súc và ngựa chết trong tuyết dày ở Maine, Connecticut và Virginia.

Nhiều tác động khác khó thấy hơn. Những cánh rừng phủ kín đất đai cũ của người Anh-điêng bằng những loại cây ưa lạnh như: Sâm độc, vân sam và dẻ gai. Dưới tán các loại cây này, những cánh đồng ngập nước vào mùa xuân mất nhiều thời gian hơn để bốc hơi trong những mùa hè mát mẻ. Loài muỗi, nhờ vậy, sinh sản trong những bãi lầy này có cơ hội sống sót cao hơn.

Trong số các loài muỗi ưa lạnh ngược đời này có loài Anopheles quadrimaculatus, tên gọi chung của một nhóm phức hợp gồm năm loại muỗi có họ hàng với nhau và gần như không thể phân biệt được. Giống như những loài Anopheles khác, loài A. quadrimaculatus là vật chủ của ký sinh trùng gây bệnh sốt rét, tên phổ thông của loài côn trùng này ở Bắc Mỹ là muỗi Malaria (muỗi sốt rét).

Vào lúc này, nạn sốt rét đang bùng phát không thể kiểm soát ở miền Đông Nam nước Anh. Những tài liệu chính xác sẽ không bao giờ được công bố, nhưng có lý do chính đáng để đặt ra giả thiết rằng, vào năm 1642, bệnh sốt rét trong cơ thể của những người đã di cư từ nước Anh sang châu Mỹ.

Chỉ cần một vết đốt vào cơ thể người nhiễm bệnh là đủ để ký sinh trùng truyền sang vật chủ mới là muỗi, sinh vật lây lan ký sinh trùng ra một phạm vi thật xa và thật rộng. Virginia và khu vực phía Nam đã được chứng thực là không an toàn với người châu Âu, nên các chủ đồn điền nơi thuộc địa gặp khó khăn trong việc thuyết phục nhân công vượt biển tới làm việc trên các cánh đồng thuốc lá.