Tránh lạm dụng corticoid trong điều trị các triệu chứng viêm. Ảnh minh họa: L.C.

Rất nhiều người đi khám ở các bệnh viện nhỏ hoặc các phòng khám tư nhân nhận thấy bác sĩ ở đó điều trị cảm sốt mang lại hiệu quả nhanh hơn hẳn các bệnh viện lớn, thường chỉ cần truyền dịch là thân nhiệt cũng hạ xuống.

Bệnh nhân sẽ cảm thấy bác sĩ này thật tài tình, trị cái khỏi ngay! Thực ra những bác sĩ đó không tài tình vậy đâu, chẳng qua họ đã cho bệnh nhân sử dụng corticoid mà lẽ ra không nên sử dụng, thân nhiệt hạ xuống chỉ là che mắt mà thôi.

Loại thuốc hạ sốt có hiệu quả nhanh chóng như vậy thường gồm một mũi thuốc kháng sinh như Penicillin kèm một mũi Dexamethasone (một loại dược phẩm corticosteroid), sau khi tiêm là thân nhiệt sẽ hạ xuống ngay trong ngày.

Nhưng bạn nên biết rằng cơ thể hạ sốt nhanh như vậy không phải nhờ tác dụng của Penicillin. Tuy đúng là có dùng đến Penicillin, nhưng cần ít nhất một hai ngày để Penicillin phát huy tác dụng hạ sốt, phải đợi tới khi nó tiêu diệt được vi khuẩn gây sốt và loại bỏ nguồn bệnh. Trong khi công hiệu hạ sốt thần kỳ này thực ra là công lao của corticoid (corticosteroid), là biểu hiện bề nổi mà corticoid tạo ra.

Đúng là corticoid có tác dụng chống viêm, nhưng chống viêm ở đây không nhằm vào vi khuẩn gây viêm nhiễm, không phải là tiêu diệt vi khuẩn. Tác dụng của corticoid là kiềm chế phản ứng nuốt vi khuẩn của tế bào bạch cầu trong cơ thể chúng ta.

Nói đúng hơn là corticoid đã hạ sốt và làm giảm các triệu chứng đau đớn khó chịu do tình trạng viêm nhiễm bằng cách ức chế tác dụng của hệ miễn dịch bình thường trong cơ thể. Ví von dễ hiểu hơn là corticoid đã kiềm chế một trong hai bên đang phát sinh xung đột để khiến xung đột biến mất.

Thời đại học tôi có một cậu bạn rất lạ lùng, hè có muỗi bay vào màn, vo ve đốt làm cậu ấy không ngủ được, cậu ấy lười đánh muỗi nên đã uống thuốc ngủ để ngủ mê mà không để ý tới muỗi. Thực ra việc sử dụng corticoid để điều trị cảm sốt rất giống với cách làm của cậu bạn tôi, không đi tiêu diệt kẻ địch mà lại làm khổ chính mình.

Việc lạm dụng corticoid trong điều trị cảm sốt mang lại tác dụng phụ và hậu họa khôn lường ra sao, mang đến tính lạnh nghiêm trọng cỡ nào, chỉ cần nhìn vào ví dụ sau là bạn sẽ hiểu.

Khi làm nghiên cứu cơ sở Đông y, cần tạo một mẫu động vật bị thận dương hư chuyên biệt, tìm cách để chuột bạch thí nghiệm gặp tình trạng giống người bệnh thận dương hư, xuất hiện triệu chứng lão hóa sớm, sau đó cho nó uống thuốc để tìm ra loại thuốc nào có thể cải thiện tình trạng lão hóa.

Cách để tạo ra mẫu động vật này là tiêm corticoid cho chuột bạch con. Mấy tháng sau, chuột bạch con sẽ xuất hiện các triệu chứng già yếu, sợ lạnh, lười hoạt động, thích co mình. Sau đó xét nghiệm máu của nó sẽ thấy các chỉ tiêu rất giống với người bị thận dương hư.

Bàn tới đây, hẳn bạn đã biết corticoid không phải là thuốc cảm sốt thông thường rồi đúng không? Thực ra, sử dụng corticoid không khác gì kìm nén dương khí, hỏa lực trong cơ thể, khiến chúng không thể thực hiện được chức năng của mình.

Khi kẻ thù tấn công, corticoid lại trói tay các binh lính gác cổng, kiềm chế sức chiến đấu của một trong hai phe phát sinh xung đột, để nhìn bề ngoài mọi thứ vẫn trời yên biển lặng, không có chiến tranh. Đây là hành vi hoàn toàn phản tự nhiên.