Chấn thương đầu không chỉ gây tổn thương thể chất mà còn có thể tạo ra những khoảng trống trong ký ức, từ vài giây đến hàng giờ. Ảnh: Unsplash.

Bạn có ngạc nhiên không khi biết rằng chứng mất trí nhớ (amnesia) khá phổ biến? Là một nhà thần kinh học, tôi gặp các trường hợp mất trí nhớ với tần suất hàng ngày. Chấn thương đầu là nguyên nhân thường gặp nhất.

Thông thường, một người bị chấn thương đầu trong một vụ tai nạn giao thông hoặc té ngã (thường là tại nhà riêng của họ). Họ có thể bị bất tỉnh hoặc không, và thường chỉ trong vài giây. Tuy nhiên, tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của chấn thương và mức độ chấn động, họ không thể nhớ các sự kiện trước khi bị chấn thương, từ vài giây đến một giờ hoặc lâu hơn.

Hiện tượng này được gọi là mất trí nhớ ngược chiều (retrograde amnesia) – tình trạng mất trí nhớ đối với các sự việc đã xảy ra trước khi bị chấn thương. Những người khác bị mất trí nhớ thuận chiều (anterograde amnesia). Thông thường, họ vẫn đi đứng bình thường, nói chuyện mạch lạc và thậm chí còn đặt câu hỏi về tai nạn hoặc cú ngã của mình.

Vài giờ sau, họ nhớ rất ít hoặc không nhớ gì về những gì mình đã nói và làm ngay sau tai nạn. Họ bị mất trí nhớ thuận chiều, kéo dài trong một khoảng thời gian khác nhau tùy người sau khi bị chấn thương đầu.

Trong hầu hết trường hợp, tiên lượng rất tốt, nhưng một số lượng đáng kể nạn nhân vẫn có một lỗ hổng nào đó trong ký ức của họ. Đa số những người không hồi phục hoàn toàn sau khi bị mất trí nhớ tạm thời không mấy phiền lòng về điều này. Tuy nhiên, những người khác cứ hỏi liệu họ sẽ nhớ được sự kiện này không. “Tại sao anh lại muốn nhớ một chuyện đáng sợ và chắc chắn là đau đớn như thế?”, tôi hỏi họ.

Câu hỏi này không phải lúc nào cũng làm họ yên lòng. Có điều gì đó về việc mất đi một mảnh ký ức khiến họ phiền lòng vì, như chúng tôi sẽ trình bày thêm ở phần sau của cuốn sách này, ký ức được liên kết với danh tính. Nhưng bây giờ chúng ta hãy chuyển sang những mức độ mất trí nhớ sẽ khiến bất kỳ ai cũng phải lo lắng, nếu họ vẫn có đủ trí nhớ để nhận thức được mất mát của mình.