|
| Khi xem xét một vấn đề, mỗi người cần cân nhắc cả những góc nhìn đối lập để hiểu đầy đủ hơn. Ảnh: Pexels. |
Theo các chuyên gia, một kỹ năng tâm lý mà nhiều người cần rèn luyện là tư duy biện chứng. Đây là khả năng chấp nhận những suy nghĩ và cảm xúc trái ngược cùng tồn tại, thay vì buộc phải chọn một trong hai.
Trên trang Huffpost, chuyên gia tâm lý học lâm sàng Golee Abrishami (Mỹ) ví tư duy này như điểm tựa ở giữa chiếc bập bênh. Khi xem xét một vấn đề, mỗi người cần cân nhắc cả những góc nhìn đối lập để hiểu đầy đủ hơn.
Kỹ năng này hữu ích trong nhiều tình huống. Chẳng hạn, một người có thể hài lòng với những gì đã làm được nhưng vẫn muốn tiến bộ hơn; cha mẹ luôn cố gắng vì con nhưng đôi khi vẫn khiến con tổn thương. Công nghệ giúp mọi người kết nối, song cũng có thể khiến họ cảm thấy cô đơn. Điểm chung là không phủ nhận một cảm xúc hoặc sự thật để chấp nhận điều còn lại.
Trong các mối quan hệ, cách tư duy này giúp chúng ta bớt phòng thủ, biết lắng nghe và tìm hiểu lý do đằng sau ý kiến khác biệt, từ đó dễ trao đổi và giải quyết bất đồng hơn.
Internet bào mòn tư duy biện chứng
Theo chuyên gia tâm lý học lâm sàng Rebecca Lesser Allen (Mỹ), mạng xã hội khiến con người ngày càng dễ suy nghĩ theo hai thái cực đúng - sai, bào mòn tư duy biện chứng. Người dùng ít dành thời gian xem xét vấn đề từ nhiều góc độ, dù đây là điều cần thiết để điều chỉnh quan điểm của mình.
Allen và Abrishami chỉ ra một số nguyên nhân:
- Thuật toán ưu tiên nội dung thể hiện cảm xúc mạnh thay vì quan điểm cân bằng.
- Nội dung ngắn thường khuyến khích những nhận định nhanh, gây chú ý hơn là phân tích đầy đủ vấn đề.
- Phát ngôn cực đoan dễ thu hút lượt thích, bình luận và chia sẻ.
- Mạng xã hội đề cao tốc độ, khiến người dùng phản ứng ngay mà ít dành thời gian suy nghĩ.
- Người dùng tiếp nhận thông tin liên tục, nhanh chóng nên ít có thời gian xem xét từng vấn đề.
|
| Mạng xã hội khiến con người ngày càng dễ suy nghĩ theo hai thái cực đúng - sai. Ảnh: Pexels. |
Cách rèn luyện tư duy biện chứng
Abrishami cho rằng ai cũng có thể rèn luyện tư duy biện chứng, ngay cả khi phải đối mặt với những vấn đề dễ khiến bản thân xúc động hoặc mất bình tĩnh. Bà chỉ ra một số cách thực hành.
Trước hết, mỗi người cần nhận ra khi nào mình đang suy nghĩ theo hướng trắng - đen, chỉ nhìn vấn đề theo hai thái cực đúng - sai. Cách suy nghĩ này thường xuất hiện khi chúng ta lo lắng, sợ hãi hoặc không chắc chắn về điều gì đó.
Khi gặp ý kiến trái chiều, hãy thử đặt câu hỏi: "Một người không đồng ý với tôi sẽ đưa ra lập luận gì?". Thay vì vội bác bỏ, hãy dành thời gian tìm hiểu cách họ nhìn nhận vấn đề. Mỗi người cũng nên tập thói quen suy nghĩ kỹ trước khi phản hồi, tránh đưa ra ý kiến ngay khi cảm xúc còn mạnh.
Khả năng xem xét lại quan điểm của bản thân cũng được Adam Grant đề cập trong cuốn Dám nghĩ lại (Think Again). Ông khuyến khích mỗi người học cách nghi ngờ những điều tưởng như đã biết, tiếp nhận thông tin mới và sẵn sàng thay đổi suy nghĩ khi có thêm căn cứ. Cách tiếp cận này giúp chúng ta cởi mở hơn khi trao đổi với người có ý kiến khác mình, thay vì chỉ tìm cách bảo vệ lập trường cá nhân.
Ngoài ra, hãy thử thay từ "nhưng" bằng từ "và" khi nói về những cảm xúc hoặc sự việc trái ngược. Chẳng hạn, thay vì nói "Tôi không hài lòng với công việc hiện tại, nhưng vẫn biết ơn những cơ hội mình có", hãy nói "Tôi không hài lòng với công việc hiện tại, và vẫn biết ơn những cơ hội mình có".
Thị trường lao động thay đổi chóng mặt, để tồn tại, con người cần học tập suốt đời. Trong bối cảnh đó, tạp chí Tri Thức - Znews giới thiệu tới độc giả cuốn Học tập suốt đời của tác giả Michelle R.Weise.