Loài rắn hay ẩn nấp trong kẹt nhà, chui vào máy lạnh ở Việt Nam

Những con rắn chui vào máy điều hòa nhà dân tại Quảng Ngãi.

Thời gian qua, không ít người dân bất ngờ phát hiện những con rắn màu xanh, thân dài và mảnh xuất hiện bên trong dàn lạnh điều hòa, phía sau máy lạnh hoặc khu vực đường ống dẫn. Những hình ảnh này nhanh chóng thu hút sự chú ý trên mạng xã hội bởi nhiều người lo ngại đây là các loài rắn nguy hiểm.

Tuy nhiên, loài được ghi nhận nhiều nhất trong các trường hợp này thường là rắn cườm, còn được gọi là rắn bay. Sở dĩ chúng hay xuất hiện trong điều hòa vì đây là nơi kín đáo, mát mẻ, ít bị quấy rầy, đồng thời các đường dây điện, ống dẫn và cây cối gần nhà tạo thành "cầu nối" giúp chúng dễ dàng leo lên các vị trí cao để trú ẩn hoặc săn mồi.

Cách nhận diện rắn cườm

Theo Ecology Asia, rắn cườm có tên khoa học là Chrysopelea ornata, thuộc họ Rắn nước (Colubridae). Tại Việt Nam, loài này còn được gọi bằng nhiều tên khác như rắn bay, rắn lục mè hoặc rắn hoa cỏ.

Loài rắn này phân bố rộng ở nhiều quốc gia châu Á như Việt Nam, Trung Quốc, Thái Lan, Lào, Campuchia, Malaysia và Indonesia. Chúng thường sinh sống trong các khu rừng thứ sinh, vườn cây ăn quả, công viên, khu dân cư nhiều cây xanh hoặc những nơi có thảm thực vật phát triển.

Rắn cườm có màu sắc đặc trưng là nền xanh lục hoặc xanh vàng xen kẽ các đốm đen tạo thành hoa văn. Ảnh: Ecology Asia.

Rắn cườm có thân hình khá thon dài, chiều dài trưởng thành thường 1-1,3 mét, một số cá thể có thể dài hơn. Màu sắc đặc trưng là nền xanh lục hoặc xanh vàng xen kẽ các đốm đen tạo thành hoa văn giống những hạt cườm, đây cũng là nguồn gốc tên gọi của loài này.

Theo Thai National Parks, khác với các loài rắn lục độc, đầu của rắn cườm nhỏ, không bè rộng thành hình tam giác. Thân rắn mảnh và linh hoạt, giúp chúng dễ dàng di chuyển trên cây hoặc len lỏi qua các khe hẹp.

Một trong những đặc điểm nổi tiếng nhất của loài này là khả năng "bay lượn". Khi cần di chuyển giữa các tán cây, rắn cườm có thể làm dẹt cơ thể rồi lao từ cành cây này sang cành cây khác, tạo cảm giác như đang bay trong không trung. Chính vì vậy, chúng còn được gọi là "Flying Snake" (rắn bay).

Rắn cườm có độc không?

Đây có lẽ là câu hỏi được nhiều người quan tâm nhất khi phát hiện rắn cườm trong nhà. Thực tế, rắn cườm không được xem là loài rắn nguy hiểm đối với con người. Chúng thuộc nhóm rắn có răng nanh sau và lượng nọc độc rất yếu, chủ yếu dùng để khống chế các con mồi nhỏ như thằn lằn, tắc kè, ếch nhái hoặc chim non.

Rắn cườm săn mồi vào ban ngày bằng cách âm thầm tiếp cận hoặc truy đuổi con mồi, sau đó cắn giữ ở vùng cổ rồi dùng lực từ bộ hàm khỏe để khống chế. Trong quá trình săn bắt, chúng thậm chí có thể lao từ tán những cây cao xuống phía dưới để đuổi theo con mồi.

Rắn cườm có tính cảnh giác cao, di chuyển nhanh và thường tìm cách bỏ chạy khi bị quấy rầy. Tuy nhiên, nếu bị bắt hoặc cầm nắm, chúng sẵn sàng cắn để tự vệ. Trong trường hợp bị cắn, người khỏe mạnh thường chỉ gặp các triệu chứng nhẹ như đau, sưng hoặc ngứa tại chỗ. Các ca ngộ độc nghiêm trọng gần như không được ghi nhận.

Mặc dù vậy, người dân vẫn không nên chủ quan khi tiếp xúc với bất kỳ loài rắn nào. Nếu bị cắn, cần vệ sinh vết thương sạch sẽ và theo dõi sức khỏe để phòng ngừa nguy cơ nhiễm trùng hoặc phản ứng dị ứng.

Ngoài ra, rắn cườm thường bị nhầm lẫn với rắn lục cườm - loài rắn độc có màu xanh tương tự. Vì vậy, khi phát hiện rắn trong nhà, tốt nhất không nên tự ý bắt hoặc tiếp cận ở khoảng cách gần nếu chưa xác định chính xác loài.

Rắn cườm có lượng nọc độc rất yếu, chủ yếu dùng để khống chế các con mồi nhỏ như thằn lằn, tắc kè, ếch nhái hoặc chim non. Ảnh: INaturalist.

Cách phòng tránh rắn cườm xuất hiện trong nhà

Theo The Environmental Literacy Council, mặc dù không quá nguy hiểm, việc phát hiện rắn trong nhà vẫn khiến nhiều người lo lắng. Để hạn chế nguy cơ rắn cườm xâm nhập, mọi người nên thực hiện một số biện pháp sau:

Cắt tỉa cây xanh gần nhà

Rắn cườm là loài leo trèo rất giỏi. Những cành cây sát cửa sổ, ban công hoặc mái nhà có thể trở thành đường di chuyển thuận lợi để chúng tiếp cận khu vực sinh hoạt.

Loại bỏ nguồn thức ăn của rắn

Rắn không chủ động tìm đến con người mà thường bị thu hút bởi nguồn thức ăn. Vì vậy, việc kiểm soát chuột, hạn chế côn trùng và giữ môi trường sống sạch sẽ sẽ góp phần làm giảm sự xuất hiện của rắn quanh nhà.

Giữ khu vực quanh nhà thông thoáng

Nên thường xuyên dọn dẹp sân vườn, loại bỏ các đống gỗ cũ, vật liệu xây dựng, lá cây mục hoặc bụi rậm rậm rạp để hạn chế nơi trú ẩn của rắn.

Kiểm tra định kỳ điều hòa và khu vực mái nhà

Các vị trí như dàn nóng điều hòa, hộp kỹ thuật, gác mái hoặc mái hiên nên được kiểm tra định kỳ, đặc biệt vào mùa nắng nóng hoặc mùa mưa, khi rắn có xu hướng tìm nơi trú ẩn an toàn.

Không tự ý bắt rắn

Nếu phát hiện rắn trong nhà, nên giữ khoảng cách an toàn và liên hệ lực lượng cứu hộ động vật hoặc người có chuyên môn để xử lý.