Kiểu ăn uống ngon miệng nhưng hại thận, 'nuôi dưỡng' ung thư dạ dày

Chế độ ăn nhiều muối, thực phẩm muối, hút thuốc lá và nhiễm H. pylori là những yếu tố có thể làm tăng nguy cơ ung thư dạ dày.

Dạ dày là cơ quan nằm ở phần trên của hệ tiêu hóa, có nhiệm vụ tiếp nhận và tiêu hóa thức ăn. Khi ung thư xuất hiện tại cơ quan này, những tổn thương ban đầu có thể rất nhỏ và chưa gây ra xáo trộn đáng kể, khiến người bệnh dễ bỏ qua.

Trong cuốn sách Cẩm nang phòng trị ung thư, GS.BS Nguyễn Chấn Hùng, nguyên Giám đốc Bệnh viện Ung Bướu TP.HCM, Chủ tịch danh dự Hội ung thư Việt Nam, phân tích ung thư dạ dày thường diễn tiến “câm nín”. Đến khi bệnh bắt đầu gây đau bụng, nôn ói, đi ngoài phân đen hoặc sụt cân nhanh, tổn thương có thể đã tiến triển. Tuy nhiên, đây cũng là căn bệnh có thể chủ động giảm một số yếu tố nguy cơ từ chế độ ăn uống và lối sống.

Ung thư dạ dày thường âm thầm

Ung thư dạ dày xảy ra khi các tế bào bất thường hình thành và phát triển tại niêm mạc dạ dày. Bệnh thường tiến triển âm thầm, trong thời gian dài có thể không gây ra triệu chứng rõ ràng khiến người bệnh dễ bỏ qua.

Theo GS Nguyễn Chấn Hùng, ở giai đoạn đầu, người bệnh đôi khi chỉ cảm thấy ăn không tiêu hoặc khó chịu nhẹ ở vùng bụng. Đây là những biểu hiện khá phổ biến, dễ bị nhầm với rối loạn tiêu hóa thông thường.

Ở giai đoạn đầu, ung thư dạ dày có thể chỉ gây ăn không tiêu, khó chịu nhẹ ở vùng bụng, dễ bị nhầm với rối loạn tiêu hóa thông thường. Ảnh: Shutterstock.

Khi bệnh tiến triển, các triệu chứng có thể rõ hơn với đau vùng bụng trên, khó tiêu kéo dài, chán ăn. Ở giai đoạn muộn, người bệnh có thể nôn ói, đi ngoài phân đen hoặc sụt cân nhanh.

Điểm đáng lưu ý là triệu chứng ban đầu không phải lúc nào cũng phản ánh mức độ nghiêm trọng của bệnh. Những tổn thương còn nhỏ có thể chưa gây ra cảm giác bất thường rõ rệt, trong khi các biểu hiện như đầy bụng, nhanh no, khó tiêu hay đau vùng thượng vị cũng xuất hiện ở nhiều bệnh lý tiêu hóa khác.

Vì vậy, nếu tình trạng khó tiêu kéo dài, tái diễn hoặc xuất hiện cùng những dấu hiệu bất thường, người bệnh không nên tự điều trị tại nhà trong thời gian dài. Chuyên gia khuyến cáo người trên 40 tuổi bị ăn không tiêu dai dẳng nên trao đổi với bác sĩ về việc nội soi dạ dày.

Nội soi giúp bác sĩ quan sát trực tiếp niêm mạc dạ dày, nhận diện những vùng bất thường và lấy mẫu sinh thiết khi cần để xác định tổn thương. Đặc biệt, nôn ói kéo dài, đi ngoài phân đen, chán ăn rõ rệt hoặc sụt cân nhanh là những dấu hiệu cần được thăm khám sớm.

Thịt, cá ướp muối nếu sử dụng thường xuyên có thể làm tăng lượng muối trong khẩu phần và liên quan đến nguy cơ ung thư dạ dày. Ảnh: Shutterstock.

Ăn mặn, nhiều thực phẩm muối làm tăng nguy cơ

Một trong những yếu tố được nhiều chuyên gia cảnh báo là chế độ ăn nhiều muối, đặc biệt từ các thực phẩm được bảo quản bằng cách ướp hoặc muối. Cá khô, thịt muối, các loại mắm, rau củ muối chua, cà pháo… nếu xuất hiện thường xuyên trong khẩu phần có thể khiến cơ thể tiếp nhận lượng muối cao trong thời gian dài.

PGS.TS.BS Nguyễn Anh Tuấn, nguyên Phó viện trưởng Viện Phẫu thuật Tiêu hóa, Chủ nhiệm Khoa Phẫu thuật Ống tiêu hóa, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, cho biết thói quen ăn mặn, sử dụng nhiều thực phẩm muối có liên quan đến tỷ lệ ung thư dạ dày.

Theo chuyên gia, bên cạnh lượng muối trong khẩu phần, việc ăn nhiều chất béo động vật, uống rượu và sử dụng thực phẩm không được kiểm soát tốt về nguồn gốc cũng là những vấn đề cần lưu ý. Đặc biệt là ăn mặn, ăn quá nhiều đồ muối thì có liên quan trực tiếp với tỷ lệ ung thư dạ dày, bác sĩ nhấn mạnh.

Các loại cà, dưa muối quen thuộc trong bữa cơm người Việt cũng nên được sử dụng ở mức vừa phải để tránh tiêu thụ quá nhiều muối. Ảnh: Magnific.

Theo PGS Tuấn, nguy cơ không nằm ở một món ăn riêng lẻ mà liên quan đến tổng thể chế độ ăn và lối sống. Vì vậy, việc thường xuyên sử dụng thực phẩm quá mặn, nhiều chất béo hoặc uống rượu trong thời gian dài là những thói quen cần được hạn chế.

H. pylori và những yếu tố khác

Không chỉ chế độ ăn, nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori (H. pylori) cũng là một trong những yếu tố quan trọng liên quan đến ung thư dạ dày. Vi khuẩn này có thể tồn tại trong niêm mạc dạ dày, gây viêm kéo dài và làm tổn thương niêm mạc theo thời gian.

H. pylori có thể lây truyền qua tiếp xúc với nước bọt, chất nôn hoặc phân của người nhiễm. Vì vậy, những thói quen sinh hoạt như dùng chung dụng cụ ăn uống hoặc ăn uống không đảm bảo vệ sinh có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn lây lan, đặc biệt trong gia đình.

Vi khuẩn H. pylori có thể tồn tại trong niêm mạc dạ dày, gây viêm kéo dài và liên quan đến nguy cơ ung thư dạ dày. Ảnh: Sina.

Nguy cơ càng đáng lưu ý khi nhiễm H. pylori đi kèm những yếu tố khác như chế độ ăn nhiều muối. Với người có các triệu chứng gợi ý bệnh lý dạ dày, GS Nguyễn Chấn Hùng khuyến cáo nên trao đổi với bác sĩ về việc nội soi và xét nghiệm H. pylori để được đánh giá, điều trị phù hợp nếu phát hiện nhiễm khuẩn.

Bên cạnh đó, hút thuốc lá và uống rượu cũng là những thói quen cần hạn chế. GS Nguyễn Chấn Hùng khuyến cáo mọi người tránh khói thuốc lá, đồng thời tiết chế rượu bia để giảm các yếu tố có thể làm tăng nguy cơ ung thư dạ dày.

Chủ động phòng bệnh từ bữa ăn

Một số yếu tố nguy cơ ung thư dạ dày có thể được kiểm soát thông qua chế độ ăn và lối sống. Mỗi người nên tăng cường rau xanh, trái cây và các loại củ tươi trong khẩu phần, đồng thời hạn chế thực phẩm nhiều muối, đồ muối và tránh khói thuốc lá. Rượu bia cũng nên được sử dụng ở mức hạn chế.

Theo PGS Nguyễn Anh Tuấn, bên cạnh việc điều chỉnh khẩu phần, người dân cần chú ý đến nguồn gốc và cách bảo quản thực phẩm. Đây là vấn đề đáng quan tâm khi thực phẩm được lưu trữ, chế biến không đúng quy trình có thể làm phát sinh những chất không có lợi cho sức khỏe.

Chuyên gia cho rằng thói quen ăn uống cần được nhìn nhận một cách tổng thể, từ việc lựa chọn thực phẩm, lượng muối và chất béo trong khẩu phần đến tần suất sử dụng rượu bia. Việc kiểm soát những yếu tố này không chỉ nằm ở từng món ăn riêng lẻ mà cần trở thành thói quen trong đời sống hàng ngày.

“Đặc biệt là việc kiểm soát nguồn gốc của thực phẩm hiện tại bây giờ là chúng ta chưa làm tốt”, PGS Tuấn nói, đồng thời lưu ý thực phẩm qua quá trình bảo quản không đúng quy trình có thể chứa những chất làm tăng nguy cơ đối với sức khỏe.

Vì vậy, thay vì chỉ quan tâm đến một loại thực phẩm riêng biệt, người dân nên xây dựng chế độ ăn đa dạng, cân đối, lựa chọn thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng và chú ý đến điều kiện bảo quản. Những thay đổi này cần được duy trì lâu dài để giảm các yếu tố nguy cơ có thể kiểm soát trong sinh hoạt hàng ngày.