Không cổ vũ thất bại bằng mọi giá, cuốn sách của giáo sư Harvard giúp người đọc phân biệt sai lầm cần tránh và thất bại đáng để học hỏi. Ảnh: Ron Lach/Pexels.

Hiện nay, thất bại đang được nhìn nhận theo hai hướng hoàn toàn trái ngược. Một bên thì tôn vinh thất bại, cho rằng cứ mạnh dạn thất bại, thất bại thật nhanh rồi cuối cùng sẽ thành công. Quan điểm còn lại thì cho rằng cần phải tránh thất bại, bởi thất bại là kết quả của những sai lầm, mà sai lầm là dấu hiệu của năng lực yếu kém, khiến người ta mất tự tin hoặc bị đánh giá thấp.

Amy C. Edmondson cho rằng cả hai cách nhìn ấy đều quá đơn giản. Và đó chính là điểm khởi đầu cho cuốn Right Kind of Wrong (bản tiếng Việt chúng tôi để tên là Sai sao cho đúng). Theo đó, Amy C. Edmondson đã chỉ ra rằng không phải mọi thất bại đều giống nhau. Một số thất bại gây tổn hại và cần được ngăn chặn, nhưng cũng có những thất bại mang lại thông tin quan trọng, giúp con người khám phá điều mới, cải tiến cách làm việc và tạo ra những bước tiến lớn hơn.

Bà cũng chỉ ra sự thật hiển nhiên mà chúng ta ít khi chịu thừa nhận rằng thất bại là điều không tránh khỏi trong suốt cuộc đời, hẳn ai cũng có những những lần ngã khi tập xe đạp, rồi những nét bút nguệch ngoạc khi tập viết. Thế nhưng chúng ta lại khó chấp nhận những thất bại xảy tới khi ở tuổi trưởng thành.

Cuốn sách được mở đầu bằng một kết quả “sai” trong hành trình nghiên cứu của Edmondson. Khi đó, bà đang là nghiên cứu sinh tiến sĩ, tham gia một dự án nghiên cứu về sai sót sử dụng thuốc tại bệnh viện. Giả thuyết ban đầu rất hợp lý: những đội ngũ phối hợp tốt hơn sẽ mắc ít sai sót hơn. Nhưng dữ liệu lại cho thấy điều ngược lại: những nhóm làm việc hiệu quả hơn dường như… mắc nhiều sai sót hơn. Bất ngờ trước kết quả này, Edmondson đã tiếp tục đào sâu nghiên cứu và nhận ra một khả năng khác: không phải các nhóm tốt hơn mắc nhiều lỗi hơn mà họ chỉ có mở hơn trong việc thừa nhận và báo cáo lỗi. Chính phát hiện bất ngờ ấy đã đưa bà đến với nghiên cứu về an toàn tâm lý và mở ra một hướng nghiên cứu kéo dài nhiều năm.

Sai sao cho đúng giúp người đọc phân biệt ba kiểu thất bại: thất bại cơ bản, thất bại phức tạp và thất bại thông minh. Có những sai lầm lẽ ra hoàn toàn có thể tránh được bằng kiến thức, sự cẩn trọng hay quy trình phù hợp. Có những thất bại hình thành từ hàng loạt yếu tố hỗ trợ tương tác trong một hệ thống phức tạp. Và cũng có những thất bại xuất hiện khi chúng ta bước vào vùng đất chưa biết hay thử nghiệm một ý tưởng mới.

Edmondson đưa người đọc từ những câu chuyện trong bệnh viện đến phòng thí nghiệm, từ buồng lái máy bay đến doanh nghiệp, từ thể thao, khoa học đến những lựa chọn rất đời thường. Mỗi câu chuyện đều khiến ta phải tự hỏi: đây là một thất bại đáng tránh, một thất bại cần phân tích hay một thất bại đáng để chấp nhận?

Sai sao cho đúng không cổ vũ thất bại một cách dễ dãi, cũng không hứa hẹn rằng cứ thất bại rồi thành công sẽ tự đến, mà giúp chúng ta chuẩn bị tinh thần sẵn sàng đón nhận thất bại, đủ bình tĩnh và sáng suốt để nhìn vào điều đã xảy ra, cũng tỉnh táo và trung thực trong việc nhận những phần trách nhiệm nào về mình, từ đó tìm ra điều đáng học.

Amy C. Edmondson là Giáo sư Novartis về Lãnh đạo và Quản lý tại Trường Kinh doanh Harvard, một trong những học giả hàng đầu về hành vi tổ chức, học tập trong tổ chức và đặc biệt là khái niệm an toàn tâm lý. Hơn hai thập niên nghiên cứu của bà xoay quanh một câu hỏi tưởng như rất quen thuộc nhưng cũng rất khó, và sẽ phần nào được giải quyết trong cuốn sách này: Làm thế nào để con người và tổ chức thực sự học được từ sai lầm?