Kinh nghiệm dạy trẻ đặc biệt giúp Maria Montessori hiểu hơn về bản chất của giáo dục. Ảnh minh họa: A.M.

Chính nhờ mối quan tâm đến trẻ em khuyết tật mà bà Montessori đã tiếp cận các công trình của Jean Itard [1] và Edouard Séguin [2], hai bác sĩ người Pháp đề cập ở trên và là những người đã cống hiến cả đời cho việc giáo dục trẻ khuyết tật. Nhờ vậy, những trực giác của bà về lĩnh vực này càng được củng cố. Năm 1899, tại một hội nghị sư phạm ở Turin (Italy), bà Montessori đã có bài phát biểu về Giáo dục Đạo đức.

Trong đó, bà bày tỏ quan điểm "trẻ em khuyết tật không phải là những cá thể bên lề xã hội mà cũng xứng đáng được hưởng những lợi ích giáo dục ngang bằng - nếu không muốn nói là hơn - những trẻ em bình thường". Quan điểm này rất mới lạ ở Italy lúc bấy giờ và thu hút sự quan tâm từ đông đảo, khiến cho Tiến sĩ Guido Bacelli, Bộ trưởng Bộ Giáo dục, mời bà Montessori thực hiện một loạt bài thuyết trình về giáo dục trẻ chậm phát triển trí tuệ tại Rome.

Bà chấp thuận lời mời, và kết quả của khóa học đó - vốn đặt nền móng cho ngành sư phạm khoa học tại Italy - là sự ra đời của một trường nhà nước dành cho trẻ chậm phát triển trí tuệ. Trường này đặt dưới sự điều hành của bác sĩ Montessori trong hai năm, từ 1899 đến 1901.

Từ các trường học khắp Rome, những trẻ em bị xem là vô phương cứu chữa đã được đưa đến ngôi trường đặc biệt này. Sau đó, tất cả trẻ em bị xếp vào nhóm "thiểu năng" ở các viện tâm thần tại Rome cũng được chuyển về đây. Trong suốt 2 năm này, bà Montessori cùng các cộng sự đã đào tạo một nhóm giáo viên về "phương pháp quan sát đặc biệt và cách giáo dục trẻ kém phát triển trí tuệ".

Bà cũng đã đến London và Paris (Pháp) để nghiên cứu tất cả phương pháp hiện có lúc bấy giờ về các vấn đề này. Quan trọng nhất là sau khi trở về, bà hoàn toàn dấn thân vào việc trực tiếp giảng dạy cho các em nhỏ.

Điều mà người ta nói về Sir Walter Raleigh [3] cũng có thể dùng để nhận xét bà Montessori: Bà luôn thể hiện khả năng "lao động cật lực". Suốt cả ngày, từ 8h sáng đến 7h tối, bà dành thời gian bên học sinh; sau đó khi đêm về, bà lại ngồi viết ghi chú, lập bảng biểu, so sánh, phân tích, nghiền ngẫm và chuẩn bị tài liệu mới. Bà từng nói một cách dí dỏm: "Hai năm thực hành đó chính là tấm bằng sư phạm đầu tiên và cũng là duy nhất thực sự của tôi".

[1] Jean-Marc Gaspard Itard (1774-1838) là một bác sĩ và nhà giáo dục người Pháp. Ông nổi tiếng nhất với việc giáo dục Victor, tức "Cậu bé hoang dã ở Aveyron", một đứa trẻ bị bỏ rơi sống trong rừng và bị cho là có trí tuệ kém phát triển.

[2] Édouard Séguin (1812-1880) là học trò của Itard và tiếp tục phát triển các phương pháp giáo dục đặc biệt. Ông thành lập trường học đầu tiên dành cho trẻ em khuyết tật trí tuệ ở Paris.

[3] Sir Walter Raleigh (1552-1618) là một quý tộc, thi sĩ, nhà văn, binh sĩ, nhà thám hiểm và chính khách người Anh nổi tiếng dưới thời Nữ hoàng Elizabeth I. Ông là biểu tượng của tinh thần khai phá, trí tuệ và lòng trung thành.