Tranh Two men contemplating the moon của Caspar David Friedrich. Ảnh: metmuseum.

Bất kỳ cái gì tụ hội rồi sẽ phải chia ly. Đây là quy luật vô thường. Những người chúng ta gặp gỡ hàng ngày là do nhân duyên tạm thời đưa đến với chúng ta; một lúc nào đó, chắc chắn chúng ta sẽ phải đi con đường của riêng mình.

Cổ nhân đã nói rằng: “Bất kể lòng tốt của cha mẹ có bao la như thế nào, cuối cùng chúng ta cũng sẽ phải rời xa. Dù cặp đôi mặn nồng với nhau như thế nào, cuối cùng cũng sẽ phải chia ly. Cuộc sống của chúng ta giống những con chim ngủ trên cùng một cái cây rồi sẽ tan tác bay đi muôn phương khi nguy hiểm ập đến”.

Có lần, tôi đọc một cuốn sách về vị chủ tịch thứ hai của IBM, Thomas J. Watson Jr. Ông bị mắc bệnh tim nặng. Bác sĩ khuyên ông nên nhập viện ngay sau nhiều cơn đau tim. Watson liền từ chối: “Làm sao tôi dành thời gian được? IBM không phải là một công ty nhỏ! Ngày nào cũng có rất nhiều việc chờ quyết định của tôi. Không có tôi…”.

“Chúng ta đi với nhau một chuyến nhé!”, bác sĩ ngắt lời ông.

Một lát sau, họ đến một nghĩa trang. Bác sĩ chỉ vào từng ngôi mộ và nói rằng: “Một ngày nào đó, anh và tôi sẽ nằm lại đây mãi mãi. Khi anh qua đời, người khác sẽ đảm nhận công việc của anh. Cho dù ai chết, Trái đất vẫn quay. Sau khi anh chết, việc kinh doanh sẽ không đi xuống đâu”. Watson im lặng.

Ngày hôm sau, một trong những giám đốc điều hành quyền lực nhất trong cộng đồng doanh nhân Mỹ đã gửi đơn từ chức lên hội đồng quản trị và nhập viện. Sau khi xuất viện, ông bắt đầu cuộc sống phiêu lưu, đi vòng quanh thế giới. IBM đã không sụp đổ, nó vẫn là một tập đoàn nổi tiếng thế giới.

Vô thường là điều chắc chắn, vì vậy, quan trọng là phải chuẩn bị tinh thần cho sự thay đổi. Cho dù chúng ta không muốn chết thì cái chết vẫn sẽ tìm đến chúng ta và tại thời điểm đó, chúng ta phải bỏ lại đằng sau thậm chí cả tài sản quý giá nhất của mình, đó là thân thể.

Mấu chốt là chúng ta có thể vượt qua mất mát, ngay cả khi sự mất mát đến từ cái chết. Vào lúc đó, than thở chẳng ích gì. Lúc nghĩ về cái chết là trước khi nó xảy đến, để khi cái chết đến, chúng ta có thể đối mặt với nó mà không phải hối tiếc.

Vô thường luôn đeo bám chúng ta như cái bóng. Bất kể chúng ta không muốn chết thì sớm hay muộn cái chết cũng sẽ đến với chúng ta. Vào lúc đó, ngay cả thân thể quý giá của chúng ta cũng phải bị bỏ lại đằng sau. Chúng ta đến kiếp tương lai chỉ cùng với nghiệp lực, những hành động chúng ta đã tích lũy trong suốt cuộc đời.