Danh họa Henri Matisse trong xưởng vẽ của ông ở Issy-les-Moulineaux vào tháng 5 năm 1913, qua ống kính của nhiếp ảnh gia Alvin Langdon Coburn. Ảnh: BBC.

Henri Matisse mơ về “thứ nghệ thuật của sự cân bằng, thuần khiết và thanh bình... giống một chiếc ghế bành tốt, giúp người thư giãn”.

Trong bức ảnh này, chụp cảnh phòng khách của gia đình Matisse, chúng ta thoáng thấy sự phức tạp trong tính cách nhà “nghệ sĩ ghế bành”. Ngồi trên chiếc sofa trang trí bằng một loại vải thanh nhã, với các tác phẩm của mình đặt xung quanh, vẻ ngơi nghỉ của Matisse thực chất ẩn chứa sự khẩn trương.

Ông đang nghịch bàn tay, nhìn chằm chằm về phía trước, và chìm trong suy tư. Khung cảnh trật tự nghiêm ngặt rất phù hợp với bộ trang phục mực thước ông mặc: áo trong lịch sự, thắt cà vạt, áo khoác màu trắng, trông giống như một vị giáo sư hay nhà khoa học hơn là một họa sĩ Biểu hiện.

Trải qua nửa đầu đầy giông bão của thế kỷ 20 và cái mà Matisse gọi là “căn bệnh tập thể của con tim”, toàn bộ sự nghiệp ông là một nỗ lực miệt mài nhằm tìm kiếm và khẳng định cái phong phú và vẻ đẹp của sự sống giữa những hỗn độn và khốn cùng. Trích dẫn lời ông: “Nếu không có cái hân hoan khoái lạc, không gì tồn tại được.”

Matisse sống rất sôi nổi. Ông chú ý đến những thứ dễ dàng bị bỏ qua, dù cho đó là tia nắng màu va ni lộng lẫy ở Tahiti hay là cái cong mình của con sên vườn trườn ra khỏi vỏ.

Tranh ông thật sự là “hình ảnh của cuộc sống sôi nổi”. Các giác quan được thỏa mãn cùng cực, những màu sắc sống động tươi mới, một nguồn năng lượng mạnh mẽ, mang tính nghi thức được giải phóng. Những con người khỏa thân nhảy múa hay nhảy xuống nước mà bơi. Chim liệng trên tầng không. Các thành phần, từng cái từng cái một, đều được trộn lẫn vào nhau một cách hòa điệu.