Hàn Quốc phân loại sách theo mức độ sử dụng AI

"Nói một cách ngắn gọn, con đường mà người làm xuất bản phải đi là đặt trách nhiệm sáng tác và biên tập của con người làm trung tâm, công khai minh bạch mức độ can thiệp của AI, đồng thời tạo ra một trật tự mà ở đó chủ sở hữu bản quyền có thể kiểm soát việc sử dụng xuất bản phẩm để huấn luyện AI và nhận được thù lao chính đáng".

Khẳng định trên của Giáo sư Park Jung-in thuộc Đại học Nữ sinh Duksung tại diễn đàn "Vượt qua khủng hoảng, hướng tới cùng tồn tại: Con đường cho hệ sinh thái xuất bản trong kỷ nguyên AI" đã đúc kết tinh thần chung của giới xuất bản Hàn Quốc hiện nay.

Lần đầu tiên ngành xuất bản Hàn có bộ nguyên tắc sử dụng AI

Yonhap đưa tin, tại diễn đàn chính sách về xuất bản và AI tổ chức ngày 29/9 tại Seoul, 12 tổ chức, bao gồm Hiệp hội các nhà xuất bản Hàn Quốc, Viện Nghiên cứu Xuất bản Hàn Quốc và Hiệp hội các nhà văn Hàn Quốc, đã công bố “Nguyên tắc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) dành cho các nhà xuất bản và tác giả vì lợi ích của độc giả”.

Trọng tâm của nguyên tắc ​​này là xác định rõ trách nhiệm và vai trò của con người trong toàn bộ quy trình xuất bản để sách vẫn giữ được độ uy tín với độc giả ngay cả trong thời đại AI. Bắt đầu từ việc thiết lập các nguyên tắc này, hiệp hội dự định tiếp tục nỗ lực cải thiện hệ thống nhằm bảo vệ quyền lợi của tác giả và nhà xuất bản.

Bộ nguyên tắc gồm 5 chương và 20 điều, với các điều khoản khẳng định rõ con người là nhân tố sáng tạo và chịu trách nhiệm cuối cùng cho sách, và AI chỉ được sử dụng như một công cụ chứ không có tư cách tác giả hay đồng tác giả.

Cụ thể, các ấn phẩm do nhà xuất bản phát hành được phân loại thành ba nhóm dựa trên việc chúng có được con người kiểm chứng hay không: “tác phẩm của con người”, “tác phẩm có sự hỗ trợ của AI” và “tác phẩm do AI tạo ra”. Đơn vị xuất bản cần ghi rõ liệu tác phẩm của họ thuộc nhóm “tác phẩm có sự hỗ trợ của AI” hay “tác phẩm do AI tạo ra”.

Lần đầu tiên tại Hàn Quốc, 12 tổ chức trong ngành xuất bản chung tay thiết lập Bộ nguyên tắc sử dụng AI cho ngành xuất bản. Ảnh: seoul.co.kr

Với “tác phẩm do con người sáng tạo”, là trường hợp AI chỉ được sử dụng cho các mục đích đơn giản như sửa lỗi chính tả, hiệu đính, lập dàn ý, tác giả không cần phải gắn nhãn AI.

Đối với “tác phẩm có AI hỗ trợ”, là trường hợp nội dung do con người sáng tạo được bổ sung bằng AI, hoặc tác phẩm hoàn thiện từ sản phẩm do AI tạo ra nhưng đã trải qua sự kiểm soát và kiểm chứng cuối cùng của con người, các tác giả được khuyến nghị ghi rõ nhãn AI trên sách.

Còn “tác phẩm do AI tạo ra”, là xuất bản phẩm thiếu đi sự kiểm soát và kiểm chứng của con người, thì bắt buộc phải gắn nhãn AI rõ ràng.

Ngoài ra, nguyên tắc sử dụng còn bao gồm nội dung quy định tác giả phải thông báo trước cho nhà xuất bản về mức độ sử dụng AI khi nộp bản thảo. Trường hợp nhà xuất bản sử dụng sách làm dữ liệu huấn luyện AI, họ phải thông báo và nhận được sự đồng ý từ các chủ sở hữu quyền như tác giả, đồng thời nỗ lực để có sự tưởng thưởng chính đáng dành cho tác giả.

Vẫn cần những thể chế rõ ràng

Tờ The JoongAng nhận định, vẫn còn một chặng đường dài phía trước trước khi bộ nguyên tắc này có thể được thể chế hóa. Các nguyên tắc sử dụng được công bố ngày hôm nay chỉ là những khuyến nghị mà các nhà xuất bản phải tự nguyện tham gia.

Về cơ bản, chúng chỉ là những cam kết do chính ngành xuất bản đưa ra trước khi bất kỳ quy định liên quan nào được thiết lập. Một hạn chế khác là các điều khoản vẫn chưa cụ thể. Để hệ thống dán nhãn AI khả thi, các nhà xuất bản phải có khả năng xác minh mức độ sử dụng AI, nhưng việc xác nhận mức độ sử dụng thực tế là rất khó khăn.

Các nguyên tắc sử dụng chỉ bao gồm một điều khoản nêu rõ rằng "các nhà xuất bản nên nỗ lực xác minh mức độ sử dụng AI trước tiên".

Nhiều nhà xuất bản đã sử dụng AI trong nhiều khâu như bìa, thiết kế, chế bản, nhưng vẫn cần có những quy định và thể chế rõ ràng để phân định rạch ròi. Ảnh: hani.co.kr

Ông Hong Young-wan, Chủ tịch Hiệp hội các nhà xuất bản Hàn Quốc, cho biết: “Chúng tôi không cố gắng bác bỏ công nghệ AI hay gán cho các sản phẩm do AI tạo ra một cái mác xấu. Mục tiêu của chúng tôi là tạo ra một môi trường nơi độc giả có thể lựa chọn sách một cách an tâm."

Giáo sư Jeong Jin-geun của Trường Luật Đại học Quốc gia Kangwon cũng nhấn mạnh: "Các luật và hệ thống hiện hành không theo kịp những thay đổi công nghệ, vì vậy ngành xuất bản cần phải thiết lập các tiêu chuẩn tự điều chỉnh trước tiên".

Newsis dẫn kết quả khảo sát về nhận thức đối với các ấn phẩm do AI tạo ra do Viện Nghiên cứu AI DynaInfo, Đại học Nữ Duksung thực hiện, khi toàn bộ văn bản được tạo ra bởi AI, 88,3% nhà xuất bản coi đó là tác phẩm của AI.

Con số này là 79,8% khi toàn bộ văn bản được con người xem xét lại sau khi xuất bản, 50,5% khi văn bản được dịch bởi AI, và 34,6% khi AI được sử dụng trên bản thảo một phần rồi được con người hoàn thiện. Nói cách khác, nhận thức về một tác phẩm là "ấn phẩm của AI" giảm dần khi sự can thiệp của con người tăng lên.