Sau hơn một năm rưỡi thi công, cầu đi bộ qua sông Sài Gòn bước vào chặng quan trọng nhất của toàn dự án. Tối 15/10, tại xưởng Đại Dũng (khu công nghiệp Đông Xuyên, Rạch Dừa, TP.HCM), nhịp chính vòm thép hình lá dừa nước bắt đầu quy trình hạ thủy, mở đầu hành trình về trung tâm TP.HCM.
Nhịp giữa của cầu dài 187 m, là kết cấu vòm thép không gian uốn lượn lấy cảm hứng từ lá dừa nước, loài cây quen thuộc của vùng đất phương Nam. Phần vòm thép được lắp dựng hoàn chỉnh tại nhà máy của CTCP Cơ khí Xây dựng Thương mại Đại Dũng thay vì thi công trực tiếp trên sông. Cách làm này giúp kiểm soát chất lượng tốt hơn và rút ngắn thời gian lắp đặt trên mặt nước vốn có nhiều tàu thuyền qua lại.
 |
Cầu đi bộ qua sông Sài Gòn khởi công năm 2025, có tổng mức đầu tư gần 1.000 tỷ đồng do Nutifood tài trợ toàn bộ. Toàn tuyến dài khoảng 720 m, kết nối Công viên Bến Bạch Đằng với Quảng trường trung tâm Khu đô thị mới Thủ Thiêm. Khi nhịp chính rời xưởng chế tạo, hình hài của một biểu tượng mới nối liền hai bờ sông Sài Gòn giữa trung tâm TP.HCM sẽ bắt đầu hiện rõ.
Công đoạn cuối trước giờ hạ thủy
Từ khoảng 19h, tại xưởng Đại Dũng, đội ngũ kỹ thuật bắt đầu rà soát lần cuối khu vực trên bờ và sà lan chuyên dụng. Kỹ sư kiểm tra nguồn điện, hệ thống bơm cùng các điều kiện bảo đảm an toàn phục vụ công đoạn hạ thủy. Khu vực thi công được chiếu sáng, lực lượng an toàn phân luồng...
Anh Đường Phúc Lợi, Giám đốc Nhà máy Đại Dũng Shipyard, cho biết an toàn là hạng mục đội ngũ rà soát đầu tiên trước giờ hạ thủy, tiếp đến là chất lượng kết cấu. Toàn bộ mối hàn trên cầu đều trải qua kiểm tra không phá hủy (NDT) 100%. Kỹ sư cũng soát xét kỹ hệ khung đỡ tạm bên dưới cây cầu, từ từng mối nối bu-lông đến mối hàn. Nền đường dưới dàn xe tự hành đạt độ chặt K98 và phủ lớp tôn dày 20 mm.
"Điểm khó ở đây là cầu này dạng cầu mềm, không phải cầu cứng. Cầu cong 3 chiều, dạng cầu không gian nên đòi hỏi cán bộ kỹ thuật, đặc biệt là đội ngũ trắc đạc, phải kiểm tra kích thước hình học thường xuyên", anh Lợi chia sẻ.
 |
Toàn bộ tổ hợp gồm kết cấu cầu chính khoảng 1.400 tấn và hệ khung thép nâng đỡ khoảng 2.000 tấn, tổng cộng khoảng 3.400 tấn, đã trải qua đợt thử tải đặc biệt. Trong đợt này, đơn vị thi công huy động khoảng 30 mô-đun xe vận chuyển tự hành đa trục, nâng toàn bộ tổ hợp lên cao 40 cm để kỹ sư kiểm tra và đánh giá. Sau 24 giờ theo dõi bằng cảm biến, kết quả cho thấy kết cấu ổn định, đáp ứng yêu cầu kỹ thuật.
Đây là công đoạn đòi hỏi tính toán chính xác từng bước từ trọng tâm tổ hợp, cao độ cầu cảng đến độ nổi của sà lan. Cả nước hiện chỉ có 2 sà lan đáp ứng được yêu cầu kỹ thuật cho công việc này, nên mọi thao tác trong tối 15/10 đều được thực hiện một cách thận trọng.
    |
Từ 19h30, cần cẩu được huy động lắp đặt các cấu kiện liên kết giữa cầu cảng và mặt boong sà lan, tạo lối dẫn để tổ hợp di chuyển từ bờ xuống sà lan. Từng cấu kiện được nâng, hạ chậm và căn chỉnh theo tín hiệu của nhân viên chỉ huy trên boong.
Sau khi lắp đặt, kỹ sư kiểm tra độ khít của các mối liên kết, cao độ giữa mặt cầu cảng và boong sà lan, đồng thời rà soát tình trạng sẵn sàng của sà lan trước khi triển khai bước tiếp theo.
Tất cả được điều chỉnh để đạt độ chính xác tối ưu trước khi tổ hợp hàng nghìn tấn bắt đầu di chuyển. Mực nước tại khu vực cũng được theo dõi sát sao, bởi cao độ của sà lan so với cầu cảng thay đổi theo thủy triều và ảnh hưởng trực tiếp đến thời điểm hạ thủy.
 |
Khoảng 21h30, đại diện các đơn vị liên quan gồm chủ đầu tư, nhà thầu thi công, đội vận hành thiết bị, đơn vị sà lan và lực lượng an toàn có mặt trong buổi họp kỹ thuật ngắn ngay tại hiện trường. Các bên rà soát lần cuối phương án thi công, trình tự di chuyển, phân công nhiệm vụ và kênh liên lạc.
 |
Theo chỉ đạo từ hiện trường, mỗi bước hạ thủy chỉ được triển khai khi các đội báo cáo đã sẵn sàng, đồng thời thống nhất sẵn phương án xử lý nếu xuất hiện tình huống bất thường. Sau cuộc họp, các tổ trở về vị trí, bộ đàm được kiểm tra lần cuối trước giờ G.
Đại diện các đơn vị gửi lời cảm ơn đến đội ngũ kỹ sư, kỹ thuật viên và công nhân vì những nỗ lực thời gian qua. Hàng trăm cán bộ, công nhân viên tại hiện trường sau đó đồng thanh hô vang "An toàn, an toàn, an toàn", nhấn mạnh yếu tố an toàn được đặt lên hàng đầu trong suốt quá trình hạ thủy.
Giờ bắt đầu hạ thủy tối nay phụ thuộc lớn vào con nước. Anh Lợi, Giám đốc Nhà máy Đại Dũng Shipyard, cho biết đơn vị căn cứ mực triều để chọn ngày giờ load-out. Mức triều từ 3 m đến 3,9 m là ổn định nhất, còn khung giờ từ 22h đến 6h sáng hôm sau là lúc sà lan ở trạng thái phù hợp nhất để đón tổ hợp.
“Khi mớn nước đáp ứng và bơm dằn tàu thì lúc cầu đi bộ lên sà lan là an toàn nhất, nên chúng tôi chọn thời điểm con nước đó”, anh Lợi nói.
Nhịp chính vòm thép lá dừa nước rời bờ lên sà lan
22h, sau hiệu lệnh của chỉ huy hiện trường, dàn xe vận chuyển tự hành đa trục bắt đầu lăn bánh. Tổ hợp khoảng 3.400 tấn từ từ di chuyển trên cầu cảng, hướng ra các cấu kiện liên kết rồi tiến lên mặt boong sà lan.
Khoảng cách mỗi lần di chuyển rất ngắn, để đội kỹ thuật đo cao độ, độ nghiêng và phản ứng của sà lan trước khi tiếp tục. Cách làm chậm và chắc này nhằm bảo đảm tải trọng dồn lên sà lan đều và an toàn.
Khi phần vòm thép đầu tiên chạm mặt boong, nhịp cầu hình lá dừa nước dần hiện rõ dáng hình trên nền mặt nước và ánh đèn công trường. Khoảnh khắc này đánh dấu bước đầu tiên đưa nhịp chính rời xưởng chế tạo để về với dòng sông Sài Gòn.
 |
Anh Lợi cho biết suốt quá trình di chuyển, dàn xe tự hành gồm 162 trục liên tục cân bằng tổ hợp. Cùng lúc, hệ thống tời và 8 vị trí neo giữ sà lan ổn định khi tải trọng dồn dần lên boong.
Song song với quá trình di chuyển, hệ thống bơm ballast và bơm nước được vận hành liên tục để điều chỉnh, cân bằng sà lan. Khi tải trọng dồn dần từ cầu cảng sang boong, sà lan có xu hướng chìm và nghiêng về phía nhận tải. Các khoang chứa nước vì vậy được bơm vào hoặc xả ra theo từng bước, giữ cho boong luôn ngang bằng với cầu cảng.
Kỹ sư theo dõi liên tục các thông số cao độ, độ nghiêng và mớn nước, đối chiếu với tính toán thiết kế. Mỗi lần điều chỉnh đều được thông báo qua bộ đàm để các đội trên bờ và trên sà lan phối hợp nhịp nhàng.
Theo anh Lợi, sà lan 14.049 tấn phục vụ công đoạn này có 40 máy bơm, mỗi máy công suất 2.000 m3/giờ. Toàn bộ hệ thống vận hành đồng thời để đáp ứng lượng nước theo tính toán, giữ mớn nước của sà lan cân bằng với mặt cầu cảng và bảo đảm độ ổn định khi cây cầu dồn tải lên boong.
Sau 23h, đội kỹ thuật căn chỉnh vị trí nhịp cầu so với tim sà lan, kiểm tra từng điểm tựa, đồng thời tiếp tục theo dõi trạng thái cân bằng để tiếp tục đưa dần kết cấu lên sà lan.
Đến đúng 2h15 sáng 16/10, kết cấu vòm thép chính của cầu đi bộ qua sông Sài Gòn, nặng 3.400 tấn, đã được dịch chuyển an toàn lên sà lan trong tiếng vỗ tay, hò reo của hàng trăm kỹ sư, công nhân tại xưởng Đại Dũng. Khoảnh khắc vỡ òa giữa màn đêm, cùng tràng pháo hoa rực sáng và những cái bắt tay, cái ôm đầy tự hào, ghi dấu thành quả của hành trình lao động bền bỉ, sự phối hợp chặt chẽ và nỗ lực của toàn bộ đội ngũ. Trong khoảng 48 giờ tiếp theo, các kỹ sư sẽ tiến hành kéo căng hệ thống cáp neo, liên kết hệ khung đỡ với các móc cố định trên boong sà lan, bảo đảm kết cấu ổn định trước khi vận chuyển đến vị trí lắp đặt.
    |
Anh Nguyễn Văn Anh, Giám đốc Dự án cầu đi bộ thuộc Tập đoàn Đại Dũng, cho biết thời khắc căng thẳng nhất là khi những bánh xe SPMT đầu tiên bước lên sà lan. Ngay thời điểm đó, áp lực lớn hình thành tức thì giữa mặt cầu cảng và sà lan, tạo phản lực của nước tác động lên thân sà lan. Đội ngũ kỹ thuật xử lý tốt phản lực này để cân bằng toàn hệ. “Sau đấy là từng bước tiến chậm rãi của SPMT, mình xác định việc này đang đi đúng với kế hoạch và biện pháp chúng ta đề ra”, anh Văn Anh nói.
Với những người trong cuộc, cảm xúc sau khi hạ thủy thành công khó diễn tả. “Chúng tôi trải qua sự tự hào, lo lắng, sau đó là bùng nổ cảm xúc vì đã hoàn thành chặng đường đạt đến 90% công việc”, anh chia sẻ. Giọng đã khàn sau nhiều ngày bám công trường, vị giám đốc dự án cho biết cả đội đã sống những ngày “chiến đấu” ngày đêm để về đích.
Theo anh Văn Anh, đây là dự án đặc biệt bởi mang tính cộng đồng, phục vụ người dân, cũng là yếu tố lãnh đạo hai đơn vị đặt lên hàng đầu. “Hãy tin rằng Việt Nam có thể làm được”, anh nói.
 |
Hạ thủy là bước đầu tiên của chặng cuối. Ngày 18/10, đoàn lai dắt sẽ đưa nhịp chính từ xưởng Đại Dũng về khu vực công trường tại trung tâm TP.HCM, trước khi hợp long vào ngày 21/10.
Hành trình lai dắt có tổng chiều dài khoảng 80 km. Đoàn tàu xuất phát từ xưởng Đại Dũng theo luồng sông Dinh, đến luồng sông Soài Rạp, qua luồng Sài Gòn - Vũng Tàu rồi vào luồng sông Sài Gòn để đến công trường. Trên đường đi, nhịp chính vượt qua vịnh Gành Rái và tuyến hàng hải chính phía nam, nơi có nhiều tàu trọng tải lớn, tàu khách, tàu cao tốc hoạt động. Đoàn tàu cũng đi qua khoảng 13 công trình vượt sông, gồm cầu Phú Mỹ, Bình Khánh, Phước Khánh và các tuyến đường dây điện, với tĩnh không thông thuyền thấp nhất khoảng 43 m.
Rất nhiều đơn vị bao gồm đơn vị vận tải, Cảng vụ Hàng hải TP.HCM, cảnh sát giao thông đường thủy cùng ban quản lý dự án và các nhà thầu đã cùng phối hợp để đảm bảo an toàn suốt hành trình.
Thời điểm hợp long cụ thể phụ thuộc vào điều kiện thủy văn và mực nước sông Sài Gòn. Sau hợp long, công trình tiếp tục hoàn thiện mặt cầu, lan can, cảnh quan và các tiện ích đi kèm, để sớm trở thành không gian đi bộ và điểm hẹn mới của người dân, du khách giữa lòng thành phố.
