'Hà Nội nhà cứ xây lên để bán, xẻ đất xong rồi đường sá không ai lo'

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, việc sửa Luật Thủ đô lần này không chỉ là hoàn thiện cái khuôn khổ pháp lý, mà là lựa chọn cái mô hình phát triển và phương thức quản trị quốc gia, quản trị Thủ đô trong giai đoạn mới.

Với quan điểm đó, ông hình dung cần những quy định cụ thể, xử lý đúng mối quan hệ giữa 3 vấn đề cốt lõi, gồm: giao quyền và kiểm soát; đột phá và kỷ cương; lợi ích địa phương và lợi ích quốc gia.

"Làm sao tính cho hài hòa. Đồng ý chủ trương là Thủ đô, nhưng phải đảm bảo cái chung", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm góp ý nhiều nội dung cho dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) tại phiên họp tổ của đoàn đại biểu TP Hà Nội chiều 8/4. Ảnh: Việt Linh.

Trên tinh thần đó, ông nêu 3 nguyên tắc cho việc sửa dự án luật: Một là, Thủ đô phải được trao quyền cao hơn thì quản trị phải chuyên nghiệp cao hơn. Hai là, được cơ chế đặc thù thì phải tạo ra kết quả vượt trội; cơ chế đặc thù mà kết quả không khác thì không được. Ba là, được thí điểm trước thì phải đi đôi với kỷ cương và hiệu quả.

Bài học xẻ đất xây nhà xong đường sá không ai lo

Nói về thực trạng ở Hà Nội nhiều năm qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói ông "cảm giác không có quy hoạch", nhà cứ xây lên để bán, xẻ đất xong rồi đường sá không ai lo.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, quy hoạch không gian thành phố có thể bằng nhiều cách, theo hình vòng tròn, ô bàn cờ... thì cách nào cũng cần phải rõ định hướng, ổn định tầm nhìn, để toàn Thủ đô được biết. Như vậy, người dân, doanh nghiệp sẽ ủng hộ.

"Nhiệm kỳ 5 năm, ông này chủ tịch lên ông quy hoạch thế này, ông kia lên lại đảo lại. Tại sao ngày xưa người Pháp ở đây người ta lại làm khang trang thế? Bây giờ xây dựng thế nào, cứ xây đến đâu là tắc đường ở đấy?", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặt câu hỏi.

Đó là chưa kể tình trạng ngập lụt, mà theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước là do không có quy hoạch ngầm. "Không có ai lo hệ thống ngầm thoát nước cả, cứ xây lên nhà để bán thôi. Vì không có quy hoạch, điều rất quan trọng. Ở đây không có thời gian nhiều để trao đổi, nhưng đây là những cái rất bức xúc từ lâu rồi", ông nói.

Theo người đứng đầu Đảng, Nhà nước, quy hoạch Thủ đô cũng phải làm rõ các nội dung về vùng lõi, vùng phát triển; phát triển bao nhiêu đô thị vệ tinh xung quanh... Bên cạnh đó là quy hoạch về giao thông, nêu rõ phương tiện cụ thể, như tàu điện ngầm, nối trung tâm với thành phố vệ tinh. Nếu làm được, người dân ở vùng lõi sẵn sàng di chuyển ra khỏi nội đô chật hẹp để giúp thành phố điều chỉnh không gian.

"Bé ở gác xép, lớn lên rồi cũng gác xép, lấy vợ lấy chồng vẫn gác xép, sinh con đẻ cái rồi vẫn như thế, phố cổ như thế đó. Bây giờ đưa người ta ra ngoài, mà đi về trung tâm nửa tiếng thôi thì họ vui vẻ ngay, sẵn sàng ngay", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng cho rằng một số quy định của luật hiện hành không còn phù hợp với yêu cầu phát triển hiện nay, trở thành điểm nghẽn. Ví dụ nếu điểm nghẽn thể chế, thì phải chỉ ra được điểm cụ thể để sửa đổi.

"Trước hết là về tư duy. Làm sao chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang cái tư duy kiến tạo, quản trị, làm những gì phục vụ cho phát triển", ông nhấn mạnh và cho rằng đây là vấn đề cần đầu tư nghiên cứu, tổng kết, thậm chí lấy ý kiến nhân dân. Không phải chỉ quy định những cái gì được làm và không được làm, mà quan trọng hơn là tạo ra được một không gian thể chế để Thủ đô chủ động thiết kế, thử nghiệm và triển khai các chính sách phù hợp với cái đặc thù phát triển của Thủ đô.

Hà Nội là nơi để thử nghiệm những chính sách tốt

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trong bài phát biểu dành nhiều thời gian để chia sẻ các quan điểm về phân cấp, phân quyền; cơ chế thí điểm, thử nghiệm chính sách; cơ chế liên kết vùng thủ đô - đều là các vấn đề cốt lõi của dự án Luật Thủ đô (sửa đổi).

Theo đó, Quốc hội và các đại biểu cần nghiên cứu kỹ về tiêu chí phân cấp, phân quyền. Đây là một nội dung rất then chốt đối với hiệu quả của bộ máy, nhất là khi phân cấp cho một chính quyền thành phố.

"Dự thảo luật đã tiếp cận theo hướng phân quyền mạnh cho Thủ đô, là hướng đi đúng với những đặc tính của Hà Nội. Tuy nhiên, vấn đề là không chỉ là phân quyền nhiều hơn, mà phải phân quyền rõ ràng, thực chất và có kiểm soát. Nhiều hơn mà không rõ ràng thì rất khó làm", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói, lưu ý thêm phân quyền phải đi đôi với năng lực thực thi và nguồn lực tương ứng.

Ngoài ra, cần phải làm rõ giới hạn của việc cho phép ban hành các cái cơ chế, chính sách khác với quy định của luật hiện tại. Là "vượt trội", là 'thử nghiệm", "đột phá", thì phải được quy định trong luật.

Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, dự thảo luật cũng cần quy định cơ chế thí điểm và thử nghiệm chính sách. Hà Nội rất cần, không những là đầu cầu, mà còn là một nơi thử nghiệm những chính sách tốt. Bởi nếu tốt thì sẽ thúc đẩy đổi mới sáng tạo, trở thành thực tiễn sinh động để nhân rộng ra.

Ông Trần Đức Thắng, tân Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội TP Hà Nội, tiếp thu các góp ý của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Ảnh: Việt Linh.

Đối với cơ chế liên kết vùng Thủ đô, cần thiết kế theo hướng mở, linh hoạt, phù hợp với thực tế phát triển liên kết kinh tế - xã hội, hạ tầng, chuỗi cung ứng. Thủ đô không thể phát triển một cách rời vùng, và ngược lại vùng cũng không phát triển được nếu không có phối hợp. Ví dụ Vành đai 4, Vành đai 5, sân bay nằm ở tỉnh khác - thì cơ chế liên vùng thế nào để phát triển, giúp cho Thủ đô. Đây đều là các vấn đề đòi hỏi có tầm nhìn.

"Nếu tháo được những việc đó thì mới phát triển Hà Nội được, còn nếu không sẽ có tâm lý 'cái này là của các bác, không phải của em, em cũng không được lợi gì trong cái này', thì rất khó khăn", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nói

Chốt lại phần góp ý phát biểu, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm quán triệt yêu cầu xây dựng luật dứt khoát không được nửa vời. Đã phân quyền thì phải thực chất; đã giao quyền thì phải trao đủ trách nhiệm; đã thí điểm thì phải kiểm soát được rủi ro. Không có kiểm soát, không có quản trị rủi ro thì sau này không ai chịu trách nhiệm.

Hà Nội phải đi đầu nhưng không đứng ngoài hệ thống, mà phải là hình mẫu về quản trị hiện đại, kỷ cương, trách nhiệm. Nếu làm tốt thì Luật Thủ đô không chỉ đột phá cho Hà Nội mà còn trở thành mô hình thể chế tiêu biểu, có giá trị lan tỏa cho cả nước trong phát triển.

"Mọi chính sách phát triển đều phải được thực hiện trên cơ sở công khai, minh bạch và hài hòa lợi ích giữa Nhà nước và nhân dân. Đây là nguyên tắc xuyên suốt. Không thể vì mục tiêu phát triển kinh tế mà để lại hậu quả, rồi sau này lại phải khắc phục, giải quyết", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chốt lại.