Thương vụ này đã làm thay đổi mọi thứ. Microsoft từng phải lăn lộn trên thương trường suốt hơn một thập kỷ trước khi IPO, trong khi chúng tôi mới tồn tại vẻn vẹn 16 tháng. Người ta bắt đầu phân loại các công ty theo nhóm “nền kinh tế mới” và “nền kinh tế cũ”. Và nền kinh tế mới đang giành chiến thắng vang dội. Tờ New York Times cho rằng đợt IPO của Netscape là một sự kiện “gây chấn động thế giới”.

Nhưng có một điểm sơ hở mà chúng tôi không ngờ tới: Microsoft tuyên bố họ sẽ cung cấp miễn phí gói trình duyệt Internet Explorer kèm theo hệ điều hành mới mang tính đột phá, Windows 95.

Quả là một rắc rối lớn đối với Netscape bởi gần như toàn bộ doanh thu của chúng tôi có được nhờ việc bán trình duyệt, mà Microsoft lại chiếm tới hơn 90% hệ điều hành. Câu trả lời của chúng tôi trước các nhà đầu tư là: Chúng tôi sẽ kiếm tiền trên các máy chủ web.

Hai tháng sau, chúng tôi có trong tay phiên bản máy chủ sắp phát hành Internet Information Server (IIS) của Microsoft. Sau khi mổ xẻ phân tích IIS, chúng tôi thấy nó có tất cả những gì chúng tôi có, bao gồm cả tính năng an toàn trong sản phẩm cao cấp, và chạy nhanh hơn gấp năm lần.

Chà! Tôi nhẩm tính rằng cho tới ngày Microsoft ra mắt IIS, chỉ có khoảng 5 tháng để lật ngược tình thế, nếu không chúng tôi sẽ thực sự gặp rắc rối lớn. Trong “nền kinh tế cũ”, chu kỳ sản phẩm thường kéo dài 18 tháng mới hoàn thành, vậy nên 5 tháng là một thời gian cực kỳ ngắn ngủi ngay cả đối với “nền kinh tế mới”. Tôi quyết định tới gặp người đứng đầu bộ phận của mình, Mike Homer.

Ngoài Marc, Mike Homer là động lực sáng tạo quan trọng nhất của Netscape. Nhưng điều quan trọng hơn là càng ở vào tình thế ngặt nghèo, Mike càng trở nên mạnh mẽ hơn. Trong những đợt tấn công cạnh tranh mang tính quyết tử, đa phần các lãnh đạo đều né tránh giới truyền thông.

Mike thì ngược lại, anh luôn giữ vị trí trung tâm ở tuyến đầu. Khi Microsoft tiết lộ chiến lược “ôm lấy và mở rộng”1 trứ danh của họ, tức một đợt tấn công tổng lực nhằm vào Netscape, Mike tiếp nhận mọi cuộc điện thoại; có lúc anh còn hai tay hai máy tiếp chuyện hai phóng viên. Anh quả đúng là một chiến binh can trường.

Tác giả Ben Horowitz và Marc Andreessen. Ảnh: Axios

Mike và tôi dành mấy tháng sau đó vạch ra một kế hoạch đáp trả toàn diện trước sự đe dọa của Microsoft. Nếu như họ định đánh bật sản phẩm của chúng tôi, chúng tôi sẽ đưa ra một sản phẩm mở giá rẻ thay thế cho dòng sản phẩm Microsoft BackOffice độc quyền và đắt đỏ của họ.

Để làm được điều đó, chúng tôi mua hai công ty khác để tạo thế cạnh tranh với Microsoft Exchange. Tiếp theo, chúng tôi đặt ra một thỏa thuận quan trọng với công ty cơ sở dữ liệu Informix, theo đó họ sẽ cho chúng tôi quyền truy cập không giới hạn cơ sở dữ liệu quan hệ qua web với giá 50 đô la/sản phẩm, tức là rẻ hơn giá của Microsoft tới hàng trăm lần.

Sau khi hoàn thiện gói sản phẩm này, Mike đặt tên cho nó là Netscape SuiteSpot, và kỳ vọng nó sẽ “hất cẳng” BackOffice của Microsoft. Chúng tôi chu đáo chuẩn bị mọi thứ cho buổi ra mắt sản phẩm vào ngày 5 tháng 3 năm 1996 ở New York.

Nhưng rồi, chỉ hai tuần trước ngày ra mắt, chẳng hề nói trước với Mike hay tôi, Marc tiết lộ toàn bộ chiến lược này cho tờ Computer Reseller News. Tôi tức điên và ngay lập tức gửi một email ngắn cho cậu ta:

Gửi: Marc Andreessen

Đồng kính gửi: Mike Homer

Từ: Ben Horowitz

Tiêu đề email: Buổi ra mắt

Thế này thì chắc không phải đợi đến ngày mùng 5 mới bắt đầu thực hiện chiến lược được rồi.

Ben

15 phút sau, tôi nhận được câu trả lời như sau:

Gửi: Ben Horowitz

Đồng kính gửi: Mike Homer, Jim Barksdale (CEO), Jim Clark (Chủ tịch)

Từ: Marc Andreessen

Tiêu đề email: Buổi ra mắt

Rõ ràng là anh chẳng hiểu được tình hình đang nguy cấp đến nhường nào. Chúng ta đang chết dần chết mòn trên thị trường. Sản phẩm hiện tại thì tồi tệ hơn rất nhiều so với đối thủ. Chúng ta im hơi lặng tiếng hàng tháng trời.

Hậu quả là, chúng ta vừa để mất hơn 3 tỷ đô la giá trị vốn hóa thị trường. Hiện nay chúng ta đang đứng trước nguy cơ trắng tay, mà mọi sai lầm đều từ khâu quản lý sản phẩm máy chủ mà ra.

Lần sau anh tự vác xác tới cho họ phỏng vấn đi. Đồ chết giẫm, Marc

Ngày tôi nhận được email này cũng là ngày Marc xuất hiện trên bìa tạp chí Time, đầu đội vương miện, chân để trần. Khi nhìn thấy bìa báo, tôi rùng mình, bởi tôi chưa từng gặp ai ngoài đời được xuất hiện trên bìa tạp chí Time.

Tiếp sau đó là cảm giác muốn ốm ngất ra đó. Tôi mang cả tờ tạp chí và email về nhà cho Felicia đọc để hỏi ý kiến cô ấy. Tôi đã 29 tuổi, có vợ và ba con và tôi cần việc làm. Felicia đọc email, nhìn tờ tạp chí rồi nói: “Anh đi kiếm việc khác ngay đi.”

Nhưng rốt cuộc, tôi không bị sa thải và hai năm sau đó, SuiteSpot nhảy từ con số 0 lên một mảng kinh doanh mang lại 400 triệu đô la mỗi năm. Đáng kinh ngạc hơn, Marc và tôi lại trở thành bạn bè. Chúng tôi vừa là bạn, vừa là đối tác kinh doanh của nhau kể từ đấy.

Mọi người vẫn thường hỏi tôi làm sao chúng tôi có thể làm việc hiệu quả ở cả ba công ty trong suốt 18 năm ròng. Đa phần các mối quan hệ kinh doanh dần dà đều trở nên hoặc quá căng thẳng tới mức không thể chịu đựng nổi, hoặc không đủ căng thẳng để mang lại hiệu quả đáng kể.

Người ta hoặc là thách thức lẫn nhau rồi đâm ra ghét bỏ nhau, hoặc là quá tự mãn trước những phản hồi của đối tác để rồi không đạt được lợi ích gì từ mối quan hệ đó. Nhưng đối với Marc và tôi, ngay cả sau 18 năm, anh ấy giờ đây vẫn cần mẫn làm tôi nổi khùng vì cái thói bới lông tìm vết, và tôi cũng làm điều ngược lại với anh ấy. Đó là một giải pháp hiệu quả.